III PZP 52/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Świeboda. Sędziowie SN: W. Myga, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Piotra M. przeciwko Biuru Studiów i Projektów Komunikacji i Inżynierii Miejskiej w W. o przywrócenie do pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 lipca 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 z dnia 24 października o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"1. Czy wystąpienie pracownika ze związku zawodowego i wstąpienie do innego jest równoznaczne z wygaśnięciem pełnionych przez niego obowiązków zakładowego społecznego inspektora pracy?2. W przypadku odpowiedzi przeczącej na pytanie 1, czy pracownik będący zakładowym społecznym inspektorem pracy podlega ochronie przewidzianej w art. 39 pkt 2 k.p., mimo iż sprawowanie tej funkcji jest połączone z pozostawaniem w składzie rady zakładowej, której działalność jest zawieszona?"powziął następującą uchwałę:W okresie zawieszenia działalności związków zawodowych - na czas obowiązywania stanu wojennego - społecznemu inspektorowi pracy nie przysługuje ochrona z art. 39 pkt 2 k.p. Uzasadnienie faktyczneW myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o społecznej inspekcji pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1955 r. Nr 20, poz. 134 z późn. zm.) społeczna inspekcja pracy jest organem związków zawodowych.Zawieszenie działalności związków zawodowych na czas obowiązywania stanu wojennego, powoduje zawieszenie działalności ich organów, w tym także społecznej inspekcji pracy.Sąd Najwyższy zajmował się zagadnieniem ochrony przewidzianej w art. 39 pkt 1 k.p. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 14 lipca 1982 r. III PZP 35/82 stwierdzono, że w okresie zawieszenia działalności związków zawodowych - na czas obowiązywania stanu wojennego - członkom zakładowych organów związków zawodowych nie przysługuje ochrona z art. 39 pkt 1 k.p.Motywy tej uchwały można - zdaniem składu rozpoznającego przedstawione zagadnienie prawne - odnieść także do ochrony przewidzianej w art. 39 pkt 2 k.p. Ochrona ta przysługuje bowiem pracownikowi sprawującemu funkcje społecznego inspektora pracy, będącego organem związków zawodowych.W szczególności celem przepisów art. 39 pkt 1, jak i pkt 2 k.p. jest zapewnienie członkom wymienionych w tych przepisach organów związków zawodowych niezależnego wykonywania przez nich mandatu społecznego w okresie, gdy związki zawodowe mają prawną i faktyczną możliwość prowadzenia swej działalności.W toku wykonywania bowiem tego mandatu, zarówno członkowie rad zakładowych, jak i społeczny inspektor pracy mogą popaść w konflikt z kierownikiem zakładu pracy, co mogłoby rzutować niekorzystnie na stabilność zatrudnienia tych przedstawicieli związkowych. Jest to więc ochrona związana ściśle z charakterem wykonywanej funkcji.Zawieszenie działalności związków zawodowych zarządzeniem nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. (M.P. Nr 30, poz. 213) na podstawie art. 15 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), zatwierdzonego przez Sejm PRL ustawą z dnia 25 stycznia 1972 r. o szczególnej regulacji prawnej w zakresie stanu wojennego (Dz. U. Nr 3, poz. 18) - oznacza prawny zakaz jakiejkolwiek działalności związkowej, w tym także wszelkich organów tych związków. Zakaz ten pozbawia pracownika tytułu prawnego do korzystania z uprzednio przysługującej mu szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, ustanowionej w art. 39 pkt 1 i 2 k.p., gdyż po zawieszeniu działalności związków zawodowych na czas stanu wojennego odpadła ratio legis tych przepisów.Z tych względów, udzielono odpowiedzi jak w sentencji uchwały, która czyni zbędnym rozważania co do okoliczności faktycznych przytoczonych w pkt 1 pytania prawnego.