I PRN 83/82
WyrokIzba Cywilna1982-09-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w okresie stanu wojennego, kiedy działalność związków zawodowych była zawieszona, członkom zakładowych organów związkowych przysługuje ochrona prawna z art. 39 pkt 1 k.p. w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę?Ratio decidendi
W okresie zawieszenia działalności związków zawodowych na czas obowiązywania stanu wojennego, członkom zakładowych organów związkowych nie przysługuje ochrona prawna z art. 39 pkt 1 k.p. W przypadku, gdy pracownik naukowo-badawczy kwestionuje zasadność wypowiedzenia umowy o pracę, a sprawa trafiła do Sądu Najwyższego na skutek rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy nie może merytorycznie rozstrzygnąć sprawy, lecz powinien przekazać odwołanie organowi właściwemu wskazanemu w przepisach dotyczących instytutów naukowo-badawczych.Stan faktyczny
Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który przywrócił pracownicę do pracy. Zarzucono naruszenie przepisów dotyczących zawieszenia działalności związków zawodowych w okresie stanu wojennego, co miało pozbawić pracownicę ochrony z art. 39 pkt 1 k.p. Minister domagał się oddalenia odwołania powołując się na specyficzne przepisy dotyczące pracowników naukowo-badawczych. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę, ale stwierdził niewłaściwość drogi sądowej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy i przekazał odwołanie według właściwości, znosząc dotychczasowe postępowanie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Sokołowski. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), S. Perestaj.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Urszuli B. przeciwko Centralnemu Ośrodkowi Badawczo-Rozwojowemu Przemysłu Kruszyw Budowlanych w W. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 8 czerwca 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go orzeczenie Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy w W. z dnia 29 kwietnia 1982 r. i przekazał odwołanie wnioskodawczyni od wypowiedzenia umowy o pracę Ministerstwu Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych według właściwości, znosząc dotychczasowe postępowanie.Uzasadnienie faktyczneW rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych trafnie zarzucił naruszenie przepisów zarządzenia nr 51 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie zawieszenia działalności związków zawodowych i niektórych organizacji społecznych na czas obowiązywania stanu wojennego, w świetle których - jak to wynika z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1982 r. - w okresie zawieszenia działalności związków zawodowych na czas obowiązywania stanu wojennego członkom zakładowych organów związkowych nie przysługuje ochrona z art. 39 pkt 1 k.p. Odmienne stanowisko Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w tej materii doprowadziło do przywrócenia wnioskodawczyni do pracy z naruszeniem wymienionych przepisów prawa materialnego. Merytoryczne przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę nie były przedmiotem rozważań Sądu, jednakże rewizja nadzwyczajna wniosła o orzeczenie przez Sąd Najwyższy co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania wnioskodawczyni od wypowiedzenia umowy o pracę powołując się na art. 29 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o instytutach naukowo-badawczych (Dz. U. z 1975 r. Nr 7, poz. 41) stanowiący, że pracownikowi naukowo-badawczemu, który uważa, że wypowiedzenie umowy o pracę jest nieuzasadnione, przysługuje odwołanie do kierownika jednostki nadrzędnej.Powyższy wniosek rewizji nadzwyczajnej nie mógł być uwzględniony jako sprzeczny z art. 199 k.p.c. w zw. z art. 388 § 3, 423 § 1 i 463 § 1 k.p.c. oraz art. 277 § 2 k.p. i art. 72 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o o.s.p. i u.s. W świetle tych przepisów niewłaściwość drogi rozjemczo-sądowej dla rozpatrzenia odwołania kwestionującego zasadność wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi naukowo-badawczemu pociąga za sobą obowiązek przekazania sprawy (odwołania) organowi wymienionemu w art. 29 ustawy o instytutach naukowo-badawczych (Dz. U. z 1975 r. Nr 7, poz. 41) również w wypadku rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy na skutek rewizji nadzwyczajnej od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wprawdzie przepisy o rewizji nadzwyczajnej nie normują tej kwestii wprost, jednakże w tym zakresie obowiązują przepisy kodeksu postępowania cywilnego przed sądem pierwszej instancji, które określają przyczyny odrzucenia pozwu, a w sprawach ze stosunku pracy przepis art. 463 § 1 k.p.c. nakazujący zamiast odrzucenia pozwu (wniosku, odwołania) przekazanie sprawy organowi właściwemu. Przepisy te w drodze podwójnego odesłania (art. 393 § 1 i 423 § 1 k.p.c.) znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wywołanym wniesieniem rewizji nadzwyczajnej. Sprawa nie mogła więc być merytorycznie rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy.Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- I PRN 54/82 1982-08-18Czy w okresie stanu wojennego członkom zakładowych organów związków zawodowych przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę na podstawie art. 39 pkt 1 k.p. w związku z zawieszeniem działalności związ…
- III PZP 35/82 1982-07-14Czy ochrona przewidziana w art. 39 pkt 1 Kodeksu pracy dla członków zakładowych organów związkowych została zawieszona po dniu 13 grudnia 1981 r. w związku z zawieszeniem działalności związków zawodowych?
- III PZP 52/82 1982-09-17Czy w okresie zawieszenia działalności związków zawodowych na czas obowiązywania stanu wojennego, pracownikowi pełniącemu funkcję zakładowego społecznego inspektora pracy przysługuje ochrona stosunku pracy przewidziana w…
- V PZP 5/79 1979-12-28Jakie skutki prawne dla stosunku pracy, nawiązanego w wyniku podjęcia pracy przez pracownika na podstawie prawomocnego orzeczenia o przywróceniu do pracy, wywiera orzeczenie Sądu Najwyższego wydane w postępowaniu wywołan…
- I PK 202/17 2019-01-10Czy pracownikowi podlegającemu szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem (art. 39 k.p.), któremu wypowiedziano warunki pracy i płacy z powodu likwidacji stanowiska pracy (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy…
Powołane przepisy
art. 39 pkt 1 KPart. 29art. 199 KPCart. 388 § 3art. 277 § 2 KPart. 72art. 463 § 1 KPCart. 393 § 1§ 3§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.