Rw 422/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Bakalarski (sprawozdawca).Sędziowie: płk J. Mielczarek, mjr S. Kosmal.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 1982 r. na rozprawie sprawy Andrzeja S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 304 § 3 k.k. ma karę 8 lat pozbawienia wolności i karę dodatkową zakazu wykonywania zawodu pilota samolotów pasażerskich przez okres 5 lat, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 5 kwietnia 1982 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca zarzucił temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, prawa procesowego oraz wymierzenie kary rażąco surowej, i dlatego wniósł o zmianę tego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od przypisanego mu przestępstwa albo przez złagodzenie wymierzonej temu oskarżonemu kary zasadniczej i uchylenie kary dodatkowej.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym obrońca poparł rewizję, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o jej nieuwzględnienie i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Obrońca podniósł w rewizji wątpliwość, czy oskarżony jako osoba cywilna może ponosić odpowiedzialność karną przewidzianą w art. 304 § 3 k.k., bo chociaż pracował w jednostce zmilitaryzowanej, to jednak nie był żołnierzem. Dalej obrońca wywodził, że art. 237 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111) nie zmienił statusu prawnego pracownika cywilnego lotnictwa na status żołnierza w rozumieniu art. 289 § 2 k.k.Ma całkowitą rację obrońca, że z chwilą ogłoszenia stanu wojennego pracownicy cywilni lotnictwa cywilnego nie stali się żołnierzami w rozumieniu art. 289 § 2 k.k. Nie w tym jednak zasadza się problem odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa przewidzianego w art. 304 k.k. pracowników cywilnych jednostek zmilitaryzowanych. Zgodnie z art. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przekazaniu do właściwości sądów wojskowych spraw o niektóre przestępstwa (...) (Dz. U. Nr 29, poz. 157) orzecznictwu sądów wojskowych - w myśl zasad określonych w art. 234 w zw. z art. 237 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111) - podlegają sprawy o przestępstwa popełnione przez osoby powołane do służby w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych. Natomiast z art. 234 i 237 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. wynika, że w czasie obowiązywania stanu wojennego osoby pełniące służbę w jednostkach zmilitaryzowanych: "(...) ponoszą odpowiedzialność karną za przestępstwa w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej" (art. 234 tej ustawy).Z powołanych przepisów wynika więc, że nie o status żołnierza w nich chodzi, lecz o ponoszenie odpowiedzialności według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej.(...) Myli się obrońca twierdząc, że zaskarżony wyrok wbrew art. 372 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. nie zawiera uzasadnienia okoliczności, jakie sąd miał na względzie, orzekając karę dodatkową zakazu wykonywania zawodu pilota. Z motywów zaskarżonego wyroku wynika, że za orzeczeniem wobec oskarżonego Andrzejowi S. wspomnianej kary dodatkowej przemawiały te same okoliczności, które uzasadniały jej orzeczenie współoskarżonemu Janowi K. Jest to przede wszystkim sprzeniewierzenie się zawodowi pilota. Zarzut ten należy rozumieć jako nadużycie zawodu przy popełnieniu przestępstwa.Niezależnie jednak od tego trafnego motywu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, że dalsze wykonywanie przez oskarżonego Andrzeja S. zawodu pilota zagraża w oczywisty sposób także interesowi społecznemu. Zawód pilota może wykonywać jedynie osoba o nieposzlakowanym morale, która wykonując loty troszczy się przede wszystkim o bezpieczeństwo pasażerów oraz sprawność powierzonego jej sprzętu, nie nadużywa zaś samolotu do swych prywatnych celów, tym bardziej celów zbrodniczych. Oskarżony Andrzej S. wprawdzie nie był inicjatorem porwania samolotu, ale po zorientowaniu się w tym przejął nad terytorium NRD prowadzenie rozmów z wieżą lotniska w T. Okazał więc już w tym momencie aktywną postawę, którą następnie potwierdził pozostaniem w Berlinie Zachodnim. Jako pracownik jednostki zmilitaryzowanej dokonał w ten sposób zbrodni dezercji z zamiarem ucieczki za granicę, przewidzianej w art. 304 § 3 k.k.Wywody te pozwalają na wyrażenie następującego poglądu prawnego: porwanie przez pilota samolotu w celu nielegalnego pozostania za granicą jest nadużyciem zawodu i okazaniem tego, że dalsze wykonywanie przezeń tego zawodu zagraża interesowi społecznemu, co może powodować - zgodnie z art. 42 § 1 k.k. - orzeczenie przez sąd kary dodatkowej zakazu wykonywania wspomnianego zawodu (...).