I KZ 154/82

PostanowienieIzba Karna1982-05-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy na świadka można nałożyć karę pieniężną za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, jeśli nie miał świadomości, że jest wzywany w charakterze świadka, a jego niestawiennictwo było usprawiedliwione pilną czynnością służbową?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, uchylając orzeczenie o nałożeniu kary pieniężnej na świadka. Kluczowe było ustalenie, że świadek nie miał pełnej świadomości, iż jest wzywany w charakterze świadka, a jedynie otrzymał polecenie natychmiastowego stawienia się w sądzie w związku z pilną czynnością służbową. Ponadto, jego niestawiennictwo zostało uznane za usprawiedliwione.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki nałożył na świadka Andrzeja S. karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie. Świadek został wezwany telefonicznie za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego do natychmiastowego stawienia się. Świadek nie stawił się, ponieważ otrzymał polecenie wykonania pilnej czynności służbowej w terenie. W zażaleniu podniósł, że nie poinformowano go o charakterze wezwania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie przez uchylenie orzeczenia o nałożeniu kary pieniężnej na świadka Andrzeja S.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Kozłowski. Sędziowie: C. Gajewski, L. Jax (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Kozakiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego Ł., oskarżonego z art. 11 § 1 w zw. z art. 138 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia świadka Andrzeja S. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 25 listopada 1981 r. o nałożeniu w trybie art. 242 § 2 k.p.k. na świadka kary pieniężnej za nieusprawiedliwione niestawiennictwo i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił zmienić zaskarżone postanowienie przez uchylenie orzeczenia o nałożeniu kary pieniężnej na świadka Andrzeja S.Uzasadnienie faktyczneNiesporne jest, że Sąd Wojewódzki w C. w toku rozprawy głównej w niniejszej sprawie w dniu 25 listopada 1981 r. postanowił dopuścić dowód z przesłuchania w charakterze świadka asesora Prokuratury Rejonowej w P. - Andrzeja S. Ostatnio wymieniony został wezwany telefonicznie do natychmiastowego stawienia się na salę rozpraw. Wezwanie dokonane zostało za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w P. Wobec niestawienia się świadka na rozprawę i nieusprawiedliwienia swego niestawiennictwa Sąd Wojewódzki wydał postanowienie o nałożeniu na tego świadka kary pieniężnej 2.000 zł.Andrzej S. w swym zażaleniu na to postanowienie podnosił m. in., że na przekazane mu w drodze telefonicznej wezwanie sądu nie stawił się, gdyż otrzymał od swego przełożonego polecenie natychmiastowego wykonania pilnej czynności służbowej w terenie, a ponadto nie został w czasie rozmowy z Prezesem Sądu Rejonowego w P. poinformowany, że do Sądu Wojewódzkiego w C. ma stawić się w charakterze świadka. Twierdzenia te mają potwierdzenie:a) w notatce służbowej Prokuratora Rejonowego w P. z dnia 25 listopada 1981 r. (załączonego do zażalenia), w której podano m. in., że Prezes Sądu Rejonowego w P. oświadczył, iż przekazując wezwanie Andrzejowi S. nie wiedział, w jakim celu jest on wzywany,b) w doręczonym oświadczeniu Prezesa Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 kwietnia 1982 r., według którego przekazał on jedynie wiadomość, aby prokurator Andrzej S: "niezwłocznie zgłosił się w Sądzie Wojewódzkim, gdyż jego obecność na odbywającej się tamże rozprawie jest konieczna" (w oświadczeniu nie podano, że przekazujący wiadomość wiedział, iż chodzi o stawiennictwo w charakterze świadka).W związku z tym, że karę pieniężną na podstawie art. 242 § 1 k.p.k. można nałożyć jedynie na osobę, która wezwana została w charakterze świadka, biegłego lub tłumacza, przy czym osoba ta musi mieć oczywiście świadomość, że w tym charakterze jest wzywana, a ponadto prokurator Andrzej S. swe niestawiennictwo dostatecznie usprawiedliwił (art. 243 k.p.k.), Sąd Najwyższy zażalenie uwzględnił i nałożoną karę pieniężną uchylił.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 11 § 1art. 138 § 1 KKart. 242 § 2 KPKart. 242 § 1 KPKart. 243 KPK§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.