VI KZP 6/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca).Sędziowie: R. Bodecki, W. Sutkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zdzisława B., oskarżonego z art. 234 § 1 w zw. z art. 59 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Ł. postanowieniem z dnia 28 stycznia 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy do popełnionych przed dniem 13 grudnia 1981 r. występków, określonych w art. 233, 234 § 1 i art. 236 k.k., o charakterze chuligańskim mają zastosowanie art. 1 ust. 1 pkt 7 i art. 3 pkt 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158), jeżeli sprawca złożył dobrowolnie zobowiązanie przewidziane w art. 5 ust. 2 powołanego dekretu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o przebaczeniu i puszczeniu w niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń (Dz. U. Nr 29, poz. 158) przebacza się i puszcza w niepamięć m. in. przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i społecznych, określone w art. 233 i 234 § 1 oraz art. 235-237 k.k.Stosowanie przepisów dekretu do przestępstw wymienionych w jego art. 1 ust. 1 jest uzależnione od spełnienia określonych warunków dotyczących tła i motywów czynu (art. 3 dekretu) oraz od stwierdzenia wskazanego w dekrecie zachowania się sprawcy po popełnieniu przestępstwa (art. 5).Przepisy wymienionego dekretu nie zawierają postanowień wyłączających spod jego działania przestępstw o charakterze chuligańskim. Można zatem twierdzić, że chuligański charakter przestępstw określonych w art. 233, 234 § 1 oraz art. 235-237 k.k. nie stanowi przeszkody do przewidzianego w dekrecie ich przebaczenia i puszczenia w niepamięć, jeżeli - oczywiście - zachodzą wszystkie wymagane do tego warunki (art. 3 i 5 dekretu). Odmienne rozstrzygnięcie, tj. uznające, że chuligański charakter przestępstwa wyłącza możliwość stosowania przepisów tego dekretu do wymienionych przestępstw, byłoby wyrazem wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy, a więc niedopuszczalnej.Stanowisko to nie jest jednak równoznaczne z wyczerpującym wyjaśnieniem przedstawionego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Z treści postanowienia bowiem wynika, że wątpliwości Sądu Wojewódzkiego dotyczą także tego, czy chuligański charakter przestępstwa, wyrażający się między innymi w tym (art. 120 § 14 k.k.), że sprawca działa "(...) w rozumieniu powszechnym bez powodu lub z oczywiście błahego powodu (...)", nie wyłącza możliwości uznania, iż zachodzi ta przesłanka wymieniona w art. 3 pkt 2 dekretu, która przewiduje stosowanie jego przepisów wtedy, gdy przestępstwo jest skierowane przeciwko osobie z powodu wykonywanej przez nią działalności urzędowej lub zawodowej.W związku z podnoszonymi w tym względzie wątpliwościami zauważyć należy, że z treści art. 120 § 14 k.k. wynika jednoznacznie wskazówka, iż o tym, czy działanie było "bez powodu" lub "z oczywiście błahego powodu", nie decyduje subiektywny punkt widzenia sprawcy w chwili czynu, lecz "rozumienie powszechne", a więc kryterium obiektywne.Ustalenie natomiast wymienionej przesłanki sformułowanej w art. 3 pkt 2 dekretu, a więc tego, że przestępstwo skierowane jest przeciwko osobie z powodu wykonywanej przez nią działalności urzędowej lub zawodowej, wymaga stwierdzenia, iż pomiędzy tym przestępstwem a ową działalnością (urzędową lub zawodową) zachodzi taki związek, że fakt wykonywania tej działalności jest motywem czynu sprawcy. Chodzi tu zatem o stwierdzenie składnika podmiotowej strony czynu (motywu), ustalonego według kryterium subiektywnego.Tak subiektywnie rozumiany "powód przestępstwa" (art. 3 pkt 2 dekretu) może wystąpić również przy "występkach chuligańskich", gdyż - jak to już wykazano - charakteryzujące je działanie "bez powodu" lub "z oczywiście błahego powodu" ustalane jest według innego kryterium (obiektywnego) i tym samym nie może być uznane za okoliczność wyłączającą wymienioną przesłankę stosowania dekretu.