Rw 203/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, ppłk T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk R. Kempara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 1982 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych: 1) Mirosława Z. za przestępstwo określone w art. 145 § 3 k.k. w zw. z art. 145 § 1 i 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności z zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 8 lat, 2) Kazimierza M. za przestępstwo określone w art. 146 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z degradacją, z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora na niekorzyść obydwóch oskarżonych oraz przez obrońcę oskarżonego Kazimierza M. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 18 lutego 1982 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił, natomiast częściowo uwzględniając rewizję prokuratora oraz z urzędu zaskarżony wyrok zmienił:1) w odniesieniu do Mirosława Z. przez podwyższenie wymierzonej mu na podstawie art. 145 § 3 k.k. kary pozbawienia wolności do 7 lat, a2) w odniesieniu do Kazimierza M. przez:- uznanie, że dopuścił się on dwóch przestępstw, a mianowicie określonych w:a) art. 327 § 1 k.k., gdyż w nocy z dnia 24 na dzień 25 grudnia 1981 r. jako dowódca wojskowego samochodu ciężarowego "Star 660" pił alkohol, wprowadzając się w stan nietrzeźwości czyniący go niezdolnym do pełnienia obowiązków służbowych wynikających z tej funkcji,b) art. 146 k.k., gdyż w dniu 25 grudnia 1981 r. w N., będąc dowódcą wojskowego samochodu ciężarowego "Star 660" - wbrew ciążącemu na nim z tej racji obowiązkowi - dopuścił do prowadzenia tego pojazdu przez znajdującego się w stanie nietrzeźwości kierowcę Mirosława Z.;- wymierzenie mu za czyn opisany pod lit. a na podstawie art. 327 § 1 k.k. kary 2 lat pozbawienia wolności i dodatkowo na podstawie art. 296 § 2 k.k. kary degradacji, za czyn opisany pod lit. b na podstawie art. 146 k.k. kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i dodatkowo na podstawie art. 296 § 2 k.k. kary degradacji, a jako kary łącznej - na podstawie art. 66, 67 § 1 i art. 71 § 1 k.k. - kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i degradacji -i z tymi zmianami tenże wyrok w pozostałych częściach utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji zarzucał wyrokowi sądu pierwszej instancji:1) obrazę przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) wskutek zakwalifikowania zachowania oskarżonego Kazimierza M. z art. 146 k.k., zamiast - kumulatywnie - z art. 146, 147 § 1 oraz 152 k.k., i w konsekwencji wymierzenie mu zbyt niskiej kary pozbawienia wolności.2) rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności (art. 387 pkt 4 k.p.k.) wymierzonej oskarżonemu Mirosławowi Z.Na tej też podstawie prokurator domagał się:1) uznania oskarżonego Kazimierza M. za winnego popełnienia kwalifikowanego kumulatywnie przestępstwa określonego w art. 146, 147 § 1 oraz art. 152 k.k. i wymierzenia mu kary 4 lat pozbawienia wolności z utrzymaniem kary dodatkowej degradacji oraz2) podwyższenia kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu Mirosławowi Z. do 9 lat.Natomiast obrońca oskarżonego Kazimierza M. w swojej rewizji wnosił o złagodzenie wymierzonej temu skazanemu kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania, a ponadto o uchylenie kary dodatkowej degradacji (...).(...) Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej poparł rewizję prokuratora w odniesieniu do oskarżonego Mirosława Z. w całości, natomiast w odniesieniu do oskarżonego Kazimierza M. zmodyfikował jej żądanie, wnosząc o:1) uznanie, że oskarżony ten dopuścił się dwóch przestępstw, a mianowicie określonych w art. 146 k.k. i w art. 327 § 1 k.k.;2) wymierzenie mu za pierwsze z tych przestępstw (art. 146 k.k.) kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za drugie (art. 327 § 1 k.k.) - kary 2 lat pozbawienia wolności, a jako kary łącznej - 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z utrzymaniem orzeczonej już kary dodatkowej degradacji.Ponadto przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie rewizji obrońcy oskarżonego Kazimierza M.Obrońcy oskarżonych wnieśli o nieuwzględnienie rewizji prokuratora, przy czym obrońca oskarżonego Kazimierza M. poparł własną rewizję.Uzasadnienie prawneW związku z tym Sąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Rację ma prokurator, wywodząc w rewizji, że oskarżony Kazimierz M. ciągiem swych zachowań wyczerpał znamiona czynu określone w więcej niż jednym przepisie ustawy karnej, a sąd pierwszej instancji skazując oskarżonego tylko na podstawie art. 146 k.k. dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego.Prokurator bezpodstawnie jednak wskazał w tej rewizji, że obok art. 146 k.k. zastosowanie powinny mieć także art. 152 i 147 § 1 k.k. Jak trafnie zauważył już przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej, a co zwalnia instancję rewizyjną od szerszych rozważań w tym zakresie: 1) do przypisania oskarżonemu Kazimierzowi M. odpowiedzialności za nieumyślne spowodowanie śmierci którejkolwiek osoby (art. 152 k.k.) brak wystarczających podstaw faktyczno-prawnych z tych samych względów, dla których nie sposób go w ogóle obciążyć innymi skutkami wypadku (rewizja prokuratora nie domaga się przecież - i słusznie - przypisania temu oskarżonemu odpowiedzialności na podstawie art. 155 § 2 k.k. czy art. 156 § 3 k.k.), 2) odpowiedzialność za wprawienie się w stan nietrzeźwości, czyniący go niezdolnym do pełnienia obowiązków dowódcy wojskowego pojazdu mechanicznego, oskarżony Kazimierz M. powinien ponieść - w myśl uchwalonych przez Izbę Wojskową Sądu Najwyższego stosownych wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 19 listopada 1976 r. w sprawie odpowiedzialności karnej za naruszenie obowiązków przez dowódców, dysponentów i użytkowników wojskowych pojazdów mechanicznych (OSNKW 1976, z. 12, poz. 141) - na podstawie art. 327 § 1 k.k., a nie na podstawie art. 147 § 1 k.k. Wprawienie się dowódcy wojskowego pojazdu mechanicznego w stan niezdolności do wykonywania obowiązków służbowych (art. 327 § 1 k.k.) oraz dopuszczenie przez niego - wbrew szczególnemu obowiązkowi - do prowadzenia tego pojazdu przez podwładnego kierowcę znajdującego się w stanie nietrzeźwości (art. 146 k.k.) - to dwa zupełnie różne czyny i tym samym dwa odrębne przestępstwa, a nie jedno przestępstwo o tzw. kumulatywnej kwalifikacji prawnej, jak to równie błędnie sugeruje prokurator w rewizji. Wobec uprzedzenia stron o możliwości zmiany oceny prawnej przypisanych oskarżonemu zachowań w sposób opisany (art. 346 w zw. z art. 407 k.p.k.) oraz oświadczenia przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, że ściganie przestępstwa określonego w art. 327 § 1 k.k. obejmuje z urzędu (art. 576 § 1 k.p.k.), nie ma też przeszkód do skazania oskarżonego za dwa wymienione przestępstwa, wymierzenia zań stosownych kar jednostkowych oraz kary łącznej. W opisie czynu uznanego za przestępstwo określone w art. 146 k.k. nie może się jednak mieścić ani wzmianka, że oskarżony nie zadbał o zgodne z normami załadowanie pojazdu oraz nie czuwał, aby kierowca przestrzegał należytej ostrożności jazdy, a zwłaszcza by dostosował szybkość jazdy do istniejących warunków atmosferycznych, gdyż zachowania te nie wyczerpują znamion żadnego przestępstwa (por. tezę 5 cytowanych wytycznych), ani zwrot odnoszący się do skutków zaistniałego wypadku drogowego, skoro oskarżony za nie nie ponosi odpowiedzialności.Co się tyczy orzeczenia o karze, to należy podzielić całkowicie stanowisko przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, że karami współmiernymi - uwzględniającymi całokształt okoliczności sprawy na tle dyrektyw określonych w art. 50 k.k. - będą: za przestępstwo określone w art. 146 k.k. kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i kara dodatkowa degradacji (tzn. kary orzeczone przez sąd pierwszej instancji), za przestępstwo określone w art. 327 § 1 k.k. kara 2 lat pozbawienia wolności i kara dodatkowa degradacji, gdyż ten czyn był bardziej społecznie niebezpieczny, oraz jako kara łączna - kara 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i kara dodatkowa degradacji (...).