VI KZP 18/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: R. Bodecki, W. Sutkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa S., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w O. postanowieniem z dnia 12 listopada 1981 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy,"Czy sąd rejonowy, nakładając na skazanego obowiązek stosownego postępowania w okresie próby (art. 75 § 2 pkt 9 k.k.), może orzec o nałożeniu takiego obowiązku, co do którego istnieje już prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu w sprawie cywilnej?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić następującej odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. W sprawie karnej, której dotyczy przekazanie Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, Sąd Rejonowy w P., skazując oskarżonego za przestępstwo określone w art. 184 § 1 k.k. na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zobowiązał go między innymi do opuszczenia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez niego wspólnie z pokrzywdzoną w sprawie (żoną oskarżonego). W związku z tym, że obowiązek opuszczenia lokalu wynika z orzekającego eksmisję oskarżonego prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o rozwód, Sąd Wojewódzki uznał, iż przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne wymaga zasadniczej wykładni ustawy.II. W odróżnieniu od pkt 1-8 § 2 art. 75 k.k. pkt 9 tego artykułu, stanowiący o zobowiązaniu skazanego do "innego stosownego postępowania w okresie próby", jest sformułowany ogólnie, co daje sądowi wiele możliwości orzekania w tym zakresie, przy czym ustawa jedynie wymaga, aby zobowiązanie to mogło zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa. Co do treści zaś takiego zobowiązania - to jego granice są oczywiście zakreślone ramami obowiązującego prawa (sensu largo) i uznanych zasad współżycia społecznego. W pojęciu tym mieści się więc między innymi także obowiązek podporządkowania się prawomocnemu wyrokowi sądu (wykonania zawartych w nim decyzji). Podobnie jak pozostałe środki probacyjne, zobowiązanie orzeczone na podstawie pkt 9 § 2 art. 75 k.k. umożliwia należytą indywidualizację odpowiedzialności i resocjalizację sprawcy, nie jest ono także pozbawione elementów oddziaływania profilaktycznego.III. Przedstawione przez Sąd Wojewódzki do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, jakkolwiek nawiązuje tylko do środka probacyjnego przewidzianego w pkt 9 § 2 art. 75 k.k., może być odniesione - z braku podstaw do odmiennego traktowania - także i do innych środków wymienionych w tym artykule, w szczególności w pkt 1 i 3 § 2 oraz w § 3. W tym zaś względzie w związku z zobowiązaniem do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem orzecznictwo Sądu Najwyższego dopuszcza orzekanie tego środka probacyjnego także w wypadku, gdy roszczenie z tytułu szkody zostało zasądzone bądź w tym samym postępowaniu karnym, bądź odrębnie w postępowaniu cywilnym, jeżeli szkoda nie została naprawiona (uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 lipca 1971 r. - VI KZP 81/70, OSNKW 1971, z. 10, poz. 144; uchwała z dnia 27 sierpnia 1971 r. - VI KZP 26/71, OSNKW 1971, z. 11, poz. 166; uchwała z dnia 11 lutego 1972 r. - VI KZP 62/72, OSNKW 1972, z. 4, poz. 61).Argumentacja zawarta w powołanych uchwałach wprawdzie dotyczy nałożenia na sprawcę obowiązku naprawienia szkody, jednakże odnosi się także do pozostałych obowiązków określonych w art. 75 § 2 k.k., na co wskazuje wychowawczy charakter wszystkich środków probacyjnych, w tym także nakładanych na podstawie art. 75 § 2 pkt 9 k.k.Z przedstawionych powodów uznać należy, że nie ma przeszkód prawnych do nałożenia - na podstawie art. 75 § 2 pkt 9 k.k. - na sprawcę przestępstwa takiego obowiązku, który wynika z prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej.