III URN 21/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Knap. Sędziowie SN: A. Szczurzewski (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Leokadii K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o odszkodowanie z tytułu wypadku w gospodarstwie rolnym na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń w Poznaniu z dnia 23 czerwca 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneLeokadia K. (ur. 8.XI.1916 r.) we wniosku do organu rentowego domagała się przyznania jej świadczeń z tytułu następstw wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym.Z załączonej do tego wniosku karty wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym wynika, że wnioskodawczyni w dniu 30.VI.1979 r. podczas zrywania owoców wiśni we własnym gospodarstwie rolnym spadła z drabiny, doznając stłuczenia prawego boku.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 21.XI.1979 r. oddalił roszczenie wnioskodawczyni, ponieważ zdaniem tego organu wnioskodawczyni uległa wypadkowi podczas czynności nie związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. To stanowisko podzieliła Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w R., która orzeczeniem z dnia 28.XII.1979 r. zatwierdziła zaskarżoną decyzję.Odwołanie wnioskodawczyni od powyższego orzeczenia oddalił Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 23.VI.1980 r., uznając zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej oraz decyzję organu rentowego z dnia 21.XI.1979 r. za odpowiadające prawu.W uzasadnieniu wyroku Okręgowy Sąd stwierdził, iż niesporne jest, że wnioskodawczyni w dniu 30.VI.1979 r. podczas zrywania wiśni spadła z drabiny.Wnioskodawczyni - jak ustalił Okręgowy Sąd - prowadzi tylko gospodarstwo rolne, nie uprawia natomiast sadownictwa i nie kontraktuje produktów z tej uprawy. Dlatego zdaniem Okręgowego Sądu zrywanie przez wnioskodawczynię wiśni nie może być uznane za czynność związaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a zatem wypadek przy wykonywaniu takiej czynności nie jest - zdaniem tego Sądu - wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym.W rewizji nadzwyczajnej opartej na zarzutach rażącego naruszenia prawa oraz naruszenia interesu PRL, Minister Sprawiedliwości wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słusznie Minister Sprawiedliwości zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że Okręgowy Sąd, oddalając odwołanie wnioskodawczyni z tej tylko przyczyny, że - zdaniem tego Sądu - wypadek, jakiemu uległa ona podczas zrywania owoców wiśni, nie jest wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym, dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140).Według art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy za wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym uważa się nagle zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego lub w związku z wykonywaniem takich czynności.Do zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego niewątpliwie należy m.in. zbieranie płodów rolnych. Niesporne zaś jest, że do płodów rolnych należą także owoce z drzew, i to bez względu na to, czy przeznaczone one są do sprzedaży, czy też do użytku w gospodarstwie domowym rolnika.Zbiór więc owoców z drzew należy w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) do zwykłych czynności rolnika związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.Przy przyjęciu zaś poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o związku czynności rolnika dotyczących zbioru płodów rolnych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego decydowałyby przypadkowe okoliczności, a mianowicie czy zebrane płody rolne mają służyć własnym potrzebom rolnika, czy też mają być przeznaczone na sprzedaż, co oczywiście pozostawałoby w rażącej sprzeczności z przepisami wymienionej wyżej ustawy.Należy zatem stwierdzić, że wypadek rolnika podczas zrywania owoców z drzew będących jego własnością jest w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym.Ponieważ Okręgowy Sąd nie poczynił ustaleń co do następstw wypadku, jakiemu uległa wnioskodawczyni podczas zrywania wiśni, a w szczególności czy i w jakim stopniu (procencie) doznała ona w następstwie tego wypadku trwałego uszczerbku na zdrowiu, przeto brak warunków do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.Z powyższych względów oraz uznając, że zaskarżony wyrok narusza także interes PRL, należało orzec jak w sentencji (art. 422 § 2 w związku z art. 421 § 2 in fine k.p.c. oraz art. 275 i 277 § 1 i 2 k.p.).