II UZP 13/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Dębicka. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, S. Perestaj (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL w sprawie z wniosku Alfreda J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokość renty po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 27 maja 1981 r zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie postanowieniem z dnia 23 marca 1981 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy czasokres pobierania renty chorobowej zalicza się do pracy na stanowisku I kategorii zatrudnienia, od którego zależy wzrost renty inwalidzkiej z art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 25 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, skoro pracownik bezpośrednio przed zachorowaniem wykonywał pracę na tym stanowisku?"powziął następującą uchwałę:Okres pobierania renty chorobowej nie podlega wliczeniu do okresu zatrudnienia I kategorii zatrudnienia, od którego zależy wzrost renty inwalidzkiej (art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.). Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie decyzją z dnia 4.XII.1980 r. przyznał wnioskodawcy od dnia 3.XI. 1980 r. rentę przewidzianą dla III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia z zaznaczeniem, że spełnia on warunki I kategorii zatrudnienia. Obliczając rentę, organ rentowy zwiększył ją o 7,6% za staż pracy w Polsce Ludowej i o 5% z tytułu I kategorii zatrudnienia.Powyższą decyzję zaskarżył wnioskodawca do Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie zwyżki z tytułu I kategorii zatrudnienia. Odwołujący się podniósł, że wobec niego powinna mieć zastosowanie 15% podwyżka z racji przepracowania 15 lat w Stoczni Szczecińskiej na stanowiskach związanych bezpośrednio z budową statków morskich.Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 29.I.1981 r. zmieniła decyzję organu rentowego zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.W uzasadnieniu swego orzeczenia Rada Nadzorcza stwierdziła, że wprawdzie wnioskodawca nie legitymuje się pełnym 15-letnim zatrudnieniem na stanowiskach zaliczanych do I kategorii zatrudnienia, jednakże do tego okresu należy zaliczyć okres korzystania przez niego z renty chorobowej, skoro okres pobierania renty chorobowej zalicza się do okresu zatrudnienia.Okres zatrudnienia na stanowiskach I kategorii łącznie z rentą chorobową wynosi 15 lat, 2 miesiące i 20 dni. Od orzeczenia Rady Nadzorczej odwołanie do Sądu złożył organ rentowy, kwestionując zaliczenie do okresu zatrudnienia na stanowisku I kategorii okresu renty chorobowej, podkreślając, że wprawdzie okres pobierania renty chorobowej wlicza się do okresu pracy, lecz nie jest on równoznaczny z zatrudnieniem I kategorii i za taki uważany być nie może.Okręgowy Sąd przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) rentę inwalidzką podwyższa się o kwotę wynoszącą do 15% tej renty m.in. pracownikom stoczni morskich, zatrudnionym na stanowiskach określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wydanym na podstawie art. 22 ust. 4 wymienionej ustawy.Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 3 czerwca 1975 r. w sprawie podwyższenia emerytur dla niektórych pracowników zatrudnionych w stoczniach morskich (Dz. U. Nr 21, poz. 114) pracownikom wykonującym prace w stoczniach morskich bezpośrednio przy budowie i remoncie statków morskich na stanowiskach pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia podwyższa się należne emerytury o 15% kwoty emerytury, jeżeli pracownik był zatrudniony na stanowiskach objętych wykazem przez okres co najmniej 15 lat.Z mocy art. 25 ust. 4 ustawy o p.z.e. wymienione rozporządzenie ma odpowiednie zastosowanie do rent inwalidzkich.Z treści powołanych przepisów wynika, że celem ich jest odpowiednia podwyżka świadczeń rentowych dla tych pracowników, którzy przez długi, bo 15-letni, okres wykonywali pracę w uciążliwych warunkach. Stąd w treści § 1 powołanego rozporządzenia podkreślono, iż chodzi o pracowników wykonujących pracę na określonych stanowiskach przez okres co najmniej 15 lat.Pracownicy ci już rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 maja 1975 r. zmieniającym rozporządzeniem w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 18, poz. 96) zostali zaliczeni do I kategorii zatrudnienia.Także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia (Dz. U. Nr 13, poz. 86) zalicza pracowników wykonujących prace bezpośrednio przy budowie i remoncie statków morskich do I kategorii zatrudnienia.W świetle powyższych unormowań nie może być wliczony do okresu zatrudnienia na stanowisku I kategorii zatrudnienia okres pobierania renty chorobowej po rozwiązaniu stosunku pracy. Okres pobierania renty chorobowej z mocy uchwały Rady Państwa z dnia 5 października 1978 r. (M.P. Nr 33, poz. 123) uznany został za okres równorzędny z okresem zatrudnienia do nabycia uprawnień do świadczeń.Tymczasem powołane wyżej przepisy prawa przewidują, że do nabycia podwyżki, o której mowa w art. 25 ust. 4 ustawy o p.z.e., wymagane jest wykonywanie pracy na określonych stanowiskach przez okres co najmniej 15-letni.Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. oraz rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 3 czerwca 1975 r. - jako przepisy szczególne przyznające uprawnienia w określonej sytuacji - podlegają wykładni ścisłej.Skoro więc zaliczenie do okresu zatrudnienia, od którego zależy podwyżka renty inwalidzkiej, uzależnione jest od wykonywania pracy na określonym stanowisku, to nie może podlegać zaliczeniu okres po rozwiązaniu umowy o pracę, który wprawdzie stanowi okres równorzędny z okresem zatrudnienia, ale w czasie którego pracownik nie wykonuje żadnej pracy.Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.