II CR 136/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Szachułowicz. Sędziowie SN: R. Czarnecki (sprawozdawca), T. Bielecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Państwowego Ośrodka Maszynowego w O. przeciwko Józefowi W. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 7.VII.1980 r. Państwowy Ośrodek Maszynowy utrzymuje, że wykonał na rzecz pozwanego Józefa W. roboty budowlano-montażowe. W fakturze z dnia 30.XII.1978 r. wystawionej dla pozwanego za te roboty na sumę 573.113 zł zostały pominięte "dopłaty do budżetu w wysokości 40% do materiałów", które łącznie wynoszą 129.586 zł. Kontrola PGM-u przeprowadzona w marcu i kwietniu 1980 r. ujawniła przeoczenie doliczenia wspomnianych dopłat. PGM wnosi więc o zasądzenie od pozwanego 129.586 zł.Pozwany podniósł m.in., że PGM wybudował dla niego chlewnię i wiatę. Oddanie pierwszego obiektu nastąpiło na jesieni 1977 r., a drugiego - w lecie 1978 r.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanego, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wspomniane w wyciągu z protokołu kontroli zestawienie materiałów pozwanego, sporządzone przez pracownika PGM-u, tj. przez samą stronę powodową, w razie istnienia rozbieżności co do wartości tych materiałów, nie wystarczałoby do ustalenia ich wartości. Jednakże w wyliczeniu dopłat do budżetu, opracowanym zapewne na podstawie wymienionego zestawienia, PGM potrącił materiały pozwanego wartości 47.348 zł, a pozwany na fakturze oraz na kosztorysie powykonawczym potrącił kwotę 47.386 zł tytułem wartości tych materiałów, zatem - zestawienie wartości materiałów własnych pozwanego sporządzone przez PGM jest niemal zbieżne z ich wartością stwierdzoną przez pozwanego. Toteż dalsze wyjaśnienie sprawy w tym zakresie było zbędne. Z wyliczenia zaś dopłat do budżetu wynika, że dopłaty te zostały obliczone od samych materiałów PGM-u. Przeto Sąd Wojewódzki mógł przyjąć, że pod względem rachunkowym wyliczenie dopłat do budżetu przedstawia się jako prawidłowe.Jednakże Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił podstawy prawnej "dopłat do budżetu w wysokości 40% do materiałów". W szczególności - nie wyjaśnił w drodze zasięgnięcia opinii biegłego, czy ta podstawa prawna dotyczy PGM-u w wypadku, gdy wykonuje on roboty "budowlano-montażowe", jeżeliby okazało się, że wykonywanie tych robót nie jest związane z zakresem zadań PGM-u (art. 96 k.c.).Pozwany nie jest jednostką gospodarki uspołecznionej, a tym samym - strony nie zawarły umowy o roboty budowlane (art. 647 k.c.). Umowa stron jest umową o dzieło w rozumieniu art. 627-646 k.c. Zazwyczaj, gdy w drodze tej umowy jednostka gospodarki uspołecznionej zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła na rzecz osoby fizycznej, strony w umowie odsyłają do postanowień ogólnych warunków umów o roboty budowlane wykonywane przez jednostki gospodarki uspołecznionej na rzecz jednostek gospodarki nie uspołecznionej, a te warunki umów zawierają szczególne postanowienia co odbioru robót. Jeżeli jednak, jak to wynikałoby z tego, co strony podały w postępowaniu przed sądem rewizyjnym, zawarły one tylko umowę ustną, to w ich stosunku nie stosowałyby się wspomniane szczególne postanowienia. Również prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229) nie zawiera szczególnych przepisów co do odbioru czy oddania robót, przewiduje jedynie obowiązek zawiadomienia organu administracji o oddaniu obiektu do użytku (art. 41 ust. 2 tego prawa). W konsekwencji w sprawie wchodziłoby w rachubę oddanie robót (dzieła) w rozumieniu art. 646 k.c. Przepis ten ma na względzie oddanie dzieła, tzn. rzeczywiste, faktyczne wydanie dzieła przez przyjmującego zamówienie, niezależne od odebrania tego dzieła, stwierdzonego protokolarnie.Od dnia oddania dzieła w przedstawionym znaczeniu rozpoczynałby bieg dwuletni termin przedawnienia (art. 646 k.c.). Poruszona zaś przez PGM kwestia, że przedawnienie biegnie od dnia, w którym powziął on wiadomość o przeoczeniu doliczenia dopłat, miałaby znaczenie dla roszczenia PGM-u o odszkodowanie w stosunku do swego pracownika (art. 291 § 2 k.p.), a nie w stosunku do pozwanego jako strony umowy o dzieło. Nie da się przeto wyłączyć, że roszczenie PGM-u w stosunku do pozwanego uległo przedawnieniu, przynajmniej w odniesieniu do dopłat do budżetu do materiałów PGM-u użytych do wykonania obiektu oddanego wcześniej.Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił, czy w stosunku stron wiążą szczególne postanowienia co do odbioru robót. Stąd stanowisko tego Sądu, że przedawnienie roszczenia PGM-u biegnie od dnia 26.III.1979 r. jako daty protokołu odbioru robót, okazuje się dowolne.Na tle tego, co powiedziano, zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy (art. 368 pkt 3 i 1 k.p.c.).