I PZP 8/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Dłużewskiej, w sprawie z wniosku Józefa G. przeciwko Wojewódzkiemu Związkowi Kółek Rolniczych w T. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 lutego 1981 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy radny będący pracownikiem na podstawie powołania (lub mianowania) korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych - tekst jednolity z 19 lipca 1975 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 139)?"powziął następującą uchwałę:Przewidziany w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (tekst jednolity z 19 lipca 1975 r. - Dz. U. Nr 26, poz. 139) obowiązek uzyskania zgody prezydium rady narodowej na wypowiedzenie umowy o pracę nie odnosi się do odwołania przez uprawniony organ (art. 70 § 1 k.p.) pracownika zatrudnionego na podstawie powołania. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca uchwałą Rady Spółdzielni Kółek Rolniczych powołany został w lutym 1977 r. na stanowisko zastępcy dyrektora do spraw technicznych. W dniu 26.VI.1980 r. Zarząd Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych działając na podstawie art. 45 § 4 ustawy o spółdzielniach i ich związkach i na podstawie uchwały nr 190 z dnia 19 czerwca 1978 r. Centralnego Związku Kółek Rolniczych powziął uchwałę odwołującą wnioskodawcę ze stanowiska członka zarządu Spółdzielni i zastępcy dyrektora ds. technicznych. O uchwale tej wnioskodawca został powiadomiony pismem z dnia 10.VII.1980 r., stwierdzającym jednocześnie, że stosunek pracy będzie z nim rozwiązany z dniem 31.X.1980 r. za uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniem zgodnie z art. 70 § 2 k.p. Od uchwały Zarządu WZKR wnioskodawca odwołał się do Wojewódzkiej Rady WZKR, lecz ta uchwałą z 26.IX.1980 r. postanowiła utrzymać w mocy uchwałę Zarządu WZKR z 26.VI.1980 r., podtrzymując ustalenia co do uchybień wnioskodawcy w wykonywaniu swych obowiązków, będących przyczyną odwołania go z zajmowanego stanowiska. W tej sytuacji wnioskodawca złożył odwołanie do Terenowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy z żądaniem przywrócenia go przez WZKR do pracy na dotychczasowych warunkach, przecząc stawianym mu zarzutom co do uchybień w pracy i powołując się na to, że w dacie odwołania był i jest nadal radnym Gminnej Rady Narodowej. Terenowa Komisja Odwoławcza orzeczeniem z dnia 22.XII.1980 r. oddaliła odwołanie wnioskodawcy z wyrażeniem poglądu, że w przypadku wnioskodawcy nie został naruszony tryb rozwiązywania umów o pracę z pracownikiem zatrudnionym na podstawie powołania. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawcy od powyższego orzeczenia - mając na uwadze, że w dniu 26.VI.1980 r. wnioskodawca był radnym Rady Narodowej w G. i mandat ten nadal piastuje, zaś strona pozwana nie miała zgody tej Rady Narodowej na wypowiedzenie stosunku pracy wnioskodawcy - uznał, że w sprawie występuje budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne z zakresu wykładni przepisów kodeksu pracy dotyczących stosunku pracy na podstawie powołania i zagadnienie to w formie przytoczonego na wstępie pytania prawnego przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o o.s.p. i u.s.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 69 k.p. do stosunku pracy na podstawie powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas określony, z wyłączeniem przepisów o trybie postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę oraz przepisów o rozpatrywaniu sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń i o przywracaniu do pracy. Następny przepis - art. 70 § 1 k.p. - w miejsce tych wyłączonych przepisów stanowi, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany przez organ, który go powołał. Z przepisów tych wynika więc, że odwołanie takiego pracownika ze stanowiska przez właściwy organ nie musi być poprzedzone konsultacją z organami związków zawodowych, określoną w art. 38 k.p., odwołany zaś pracownik nie może dochodzić przed organami rozpatrującymi spory ze stosunku pracy orzeczenia o bezskuteczności odwołania lub przywrócenia do pracy.Powstaje pytanie, czy treść art. 69 k.p. wyłącza także stosowanie do stosunku pracy na podstawie powołania przepisów szczególnych, uzależniających wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy o pracę od zgody uprawnionego organu - np. zgody prezydium rady narodowej, gdy zatrudniony na podstawie powołania pracownik pełni funkcję radnego (art. 42 ust. 2 ustawy o radach narodowych z 25 stycznia 1958 r. - tekst jednolity Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139). W piśmiennictwie przyjęty jest pogląd, że przepis art. 69 nie zacieśnia "trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę" do współudziału organów związków zawodowych, lecz że wyłączone nim zostały również przepisy pozakodeksowe uzależniające rozwiązanie lub wypowiedzenie umowy o pracę od zgody innych kompetentnych organów (jak w przypadku inwalidy wojennego pisemnej zgody właściwego terenowego organu administracji państwowej). Niemniej jednak wątpliwości mogą powstać na tle art. VII przepisów wprowadzających kodeks pracy stwierdzającego m.in., że "kodeks pracy nie narusza przepisów ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych", co mogłoby oznaczać, że statuowane w art. 69 k.p. wyłączenie przepisów o trybie postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę nie obejmuje art. 42 ust. 2 ustawy o radach narodowych, uzależniającego wypowiedzenie przez zakład pracy stosunku pracy radnemu od uzyskania na to zgody prezydium rady narodowej.Przedstawione zagadnienie znajduje jednak rozstrzygnięcie w płaszczyźnie charakteru prawnego odwołania ze stanowiska pracownika, zatrudnionego na podstawie powołania "przez organ, który go powołał". Odrębność uregulowania w kodeksie pracy stosunku pracy na podstawie powołania, w zakresie sposobu jego nawiązania i rozwiązania wraz z określonymi w art. 69 k.p. wyłączeniami pewnych przepisów tego kodeksu miała na celu zapewnienie sprawnego gospodarowania kadrami na stanowiskach szczególnie istotnych z punktu widzenia działalności zakładu pracy i kierowania nim. Założona w tym uregulowaniu swoboda decyzji w sprawach obsady stanowisk kierowniczych znajduje swój wyraz w postanowieniu art. 70 § 1 k.p. dopuszczającym niezwłoczne odwołanie pracownika ze stanowiska, na które został powołany. Odwołanie to jest szczególnym sposobem rozwiązania z takim pracownikiem stosunku pracy i stanowi instytucję prawną inną niż wypowiedzenie stosunku pracy nawiązanego poprzez zawarcie umowy o pracę i uregulowanego w rozdziale II działu drugiego k.p., w którego przepisach (art. 30 i nast.) zawarte są właściwe temu rodzajowi stosunku pracy formy jego rozwiązywania i obowiązujący przy tym tryb. Jeżeli zatem w myśl art. 42 ust. 2 ustawy o radach narodowych wymagana jest zgoda na wypowiedzenie radnemu przez zakład pracy stosunku pracy, to przyjąć należy, że zgoda ta odnosi się do wypowiedzenia we właściwym znaczeniu, tzn. określonego w art. 32-51 k.p., nie dotyczy natomiast odwołania pracownika, zatrudnionego na podstawie powołania, przez uprawniony organ.Z tych przyczyn na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.Prawidłowości takiego wniosku nie podważa treść zd. I § 2 art. 70 k.p., stanowiącego, że "odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę". W świetle przedstawionej wyżej specyfiki stosunku pracy na podstawie powołania odwołanie "równoznaczne" z wypowiedzeniem umowy o pracę nie wykazuje różnic z wypowiedzeniem w rozumieniu art. 32 i nast. k.p. tylko pod niektórymi względami - jak co do długości okresu wypowiedzenia, wliczania zatrudnienia w poprzednich zakładach pracy dla ustalenia tych okresów, wymiaru zwolnień na poszukiwanie pracy. Brak zaś równoznaczności pozwalającej na utożsamienie odwołania z wypowiedzeniem wynika nie tylko z omawianych wyżej sformułowań art. 69 k.p., lecz także z postanowień następnych artykułów: co do niestosowania zakazu odwołania w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy (art. 72 § 1) oraz co do utraty przez pracownika odwołanego prawa do wykonywania dotychczasowej pracy w okresie wypowiedzenia (art. 70 § 2 zd. II, 71, 72 § 2 i 3).