III PZP 44/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Edwarda K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. o dopuszczenie do pracy i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 16 września 1969 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy prezydium powiatowej rady narodowej właściwe jest do wyrażenia zgody na wypowiedzenie stosunku pracy swemu pracownikowi, będącemu jednocześnie radnym powiatowej rady narodowej, czy też do ważności wypowiedzenia niezbędna jest zgoda prezydium wojewódzkiej rady narodowej?"udzielił następującej odpowiedzi:Prezydium powiatowej rady narodowej właściwe jest do wyrażenia zgody na wypowiedzenia umowy o pracę radnemu tej rady narodowej także wtedy, gdy radny ten jest pracownikiem tegoż prezydium i gdy ono wypowiada mu umowę o pracę (art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1958 r. o radach narodowych - Dz. U. Nr 28, poz. 172).Uzasadnienie faktycznePowyższe pytanie przedstawione zostało w sprawie, w której powód dochodził między innymi przywrócenia go do pracy w pozwanym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, które zwolniło go ze stanowiska powiatowego lekarza weterynarii i wypowiedziało mu umowę o pracę. Powód był bowiem - co jest niesporne - radnym tejże Rady Narodowej i przysługiwała mu w związku z tym szczególna ochrona z art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1958 r. o radach narodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 172). W myśl tego przepisu pracownikowi pełniącemu funkcję radnego powiatowej rady narodowej nie można wypowiedzieć umowy o pracę bez zgody prezydium tej rady. Zdaniem powoda w wypadku, gdy pracodawcą radnego powiatowej rady narodowej jest właśnie prezydium tej rady, prezydium to nie może być jednocześnie właściwe do udzielenia sobie zgody na rozwiązanie umowy z pracownikiem-radnym. Sąd Powiatowy powództwo oddalił uznając, że wypowiedzenie umowy było prawidłowe, ponieważ zgodnie z przepisem ustawy Prezydium PRN udzieliło zgody na wypowiedzenie po uzyskaniu opinii komisji mandatowej powiatowej rady narodowej.Powód w rewizji od wyroku Sądu Powiatowego nadal wyrażał pogląd, że wypowiedzenie umowy o pracę jest nieważne, ponieważ prezydium powiatowej rady narodowej nie było właściwe do wyrażenia zgody sobie samemu i powinno było w tym wypadku uzyskać zgodę nadrzędnej jednostki, tj. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, podobnie jak do wyrażenia zgody na wypowiedzenie umowy przez prezydium gromadzkiej rady narodowej radnemu gromadzkiemu właściwe jest prezydium powiatowej rady narodowej. Sąd Wojewódzki, przedstawiając wymienione w sentencji pytanie prawne, w uzasadnieniu swego postanowienia wysunął wątpliwość, czy w wypadku gdy chodzi o pracownika prezydium powiatowej rady narodowej, cel, jaki przyświecał ustawodawcy przy redakcji art. 50 ustawy o radach narodowych, może być osiągnięty, jeżeli to samo prezydium, które wypowiada pracownikowi pracę, wyrażać ma zgodę na wypowiedzenie. Celem bowiem tego przepisu - jak wywodzi Sąd Wojewódzki - było zapewnienie radnemu ochrony jego stanowiska pracy w drodze kontroli przez czynnik zewnętrzny w stosunku do zakładu pracy, który wypowiada radnemu pracę. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi na postawione pytanie, zważył, co następuje.Regułą jest, że zakład pracy może jednostronnie rozwiązać umowę z pracownikiem umysłowym z zachowaniem jedynie 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia (art. 25 pkt 4 rozp. Prez. RP o umowie o pracę prac. umysł.). Ograniczenia więc tego uprawnienia mogą wynikać jedynie ze szczególnego przepisu ustawy. Takim właśnie przepisem jest między innymi art. 50 ustawy o radach narodowych. Ponieważ jednak jest to wyjątek od reguły, nie można tego przepisu interpretować rozszerzająco i w sposób dowolny wyprowadzać wniosek, że prócz wspomnianego tam organu kontrolnego może w pewnych wypadkach jakiś inny organ tam nie wymieniony być powołany do wyrażenia zgody na wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę. Art. 50 ustawy o radach narodowych uzależnia wypowiedzenie umowy o pracę radnemu powiatowej rady narodowej tylko od zgody prezydium tej rady, które ma podjąć w tym względzie uchwałę po zasięgnięciu opinii komisji mandatowej. Gdy te warunki zostały spełnione, wypowiedzenie jest ważne, choćby chodziło o pracownika prezydium powiatowej rady, któremu to właśnie prezydium wypowiada umowę o pracę.Prezydium jest zresztą ciałem kolegialnym i działa po zasięgnięciu opinii komisji mandatowej. Ustawodawca widocznie uważał taką formę kontroli za wystarczającą, skoro nie wprowadził kontroli nadrzędnego prezydium w stosunku do prezydium powiatowej rady narodowej, jak to ma miejsce w stosunku do radnych gromadzkich rad narodowych, co do których zgodę w myśl tego przepisu wyraża prezydium nadrzędnej, bo powiatowej rady narodowej.