I PZP 14/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Szymanek (sprawozdawca). Sędziowie SN: T. Kasiński, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Mieczysława L. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Mleczarskiej w T. - Zakład Mleczarski w S. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 marca 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"1. Czy niedopełnienie obowiązku przez kierownika zakładu pracy zatrudniającego radnego niezwłocznego zawiadomienia właściwego prezydium rady narodowej o rozwiązaniu z nim umowy o pracę może być uznane jako naruszenie przepisów dotyczących wymaganego trybu konsultacji i ocenione w aspekcie art. 62 k.p.,2. Czy zakład pracy ma obowiązek przywrócenia do pracy radnego, z którym rozwiązano umowę bez wypowiedzenia, jeżeli stanowisko prezydium rady narodowej sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowychudzieliłna oba postawione pytania odpowiedzi przeczącej.Uzasadnienie faktyczneWojewódzka Spółdzielnia Mleczarska - Zakład Mleczarski w S. pismem z dnia 19.IX.1978 r. rozwiązała umowę z wnioskodawcą w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., tj. wskutek ciężkiego naruszania przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, które doprowadziło do zgonu pracownika tego Zakładu.Wnioskodawca merytorycznie podważa rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia, a ponadto twierdzi, że nastąpiło ono z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, ponieważ zakład pracy nie uzyskał zgody na rozwiązanie umowy z Miejskiej Rady Narodowej w S., której wnioskodawca już od dwu kadencji jest radnym.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy przy naczelniku miasta S. orzeczeniem z dnia 29.XI.1978 r. oddaliła roszczenie wnioskodawcy o przywrócenie go do pracy na poprzednich warunkach i o zasądzenie odszkodowania.W uzasadnieniu tego orzeczenia Terenowa Komisja Odwoławcza uznała rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia za uzasadnione, chociaż nastąpiło ono - jej zdaniem - z naruszeniem art . 42 ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139), ponieważ pozwany zakład na zwolnienie wnioskodawcy z pracy nie uzyskał zgody Miejskiej Rady Narodowej w S. której wnioskodawca był radnym.Mimo powyższego uchybienia pozwanego Zakładu Terenowa Komisja Odwoławcza oddaliła roszczenie wnioskodawcy, gdyż przywrócenie go do pracy i przyznanie mu odszkodowania - zdaniem tej Komisji - byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w PRL (art. 62 k.p.).W Okręgowym Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który rozpoznawał odwołanie wnioskodawcy od powyższego orzeczenia, powstało zagadnienie prawne (określone w sentencji uchwały) budzące poważne wątpliwości, które Sąd ten przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywanie umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie (art. 56 k.p.). Naruszenie zaś przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia zachodzi zarówno w braku merytorycznych przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 k.p.), jak również w razie uchybień w postępowaniu zakładu pracy związanych z podjęciem decyzji o rozwiązaniu umowy w tym trybie.Naruszenie przez zakład pracy określonego w kodeksie pracy trybu postępowania przy podejmowaniu decyzji o rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia, gdy jednak zachodzą podstawy merytoryczne rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę w tym trybie, uzasadnia jednakże - w świetle art. 62 k.p. - oddalenie roszczenia z art. 56 k.p. w razie stwierdzenia, że jego uwzględnienie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Tymczasem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy pozwany Zakład rozwiązując z wnioskodawcą umowę o pracę bez wypowiedzenia nie był obowiązany uzyskać uprzednio zgody prezydium rady narodowej. Z treści art. 42 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o radach narodowych wynika, że zgoda prezydium rady narodowej jest przesłanką konieczną tylko wtedy, gdy zakład zatrudniający radnego zamierza wypowiedzieć mu umowę o pracę; w braku takiej zgody dokonanie wypowiedzenia jest niedopuszczalne. Natomiast w razie rozwiązania z radnym umowy o pracę, bez wypowiedzenia, kierownik zakładu pracy zatrudniający radnego jest tylko obowiązany powiadomić o tym niezwłocznie (ex post) prezydium rady narodowej, jednakże to powiadomienie - wbrew twierdzeniu terenowej Komisji Odwoławczej - nie musi nastąpić uprzednio, a w związku z tym stanowisko prezydium rady narodowej sprzeciwiające się rozwiązaniu w tym trybie umowy o pracę z radnym podlega ocenie w całokształcie okoliczności faktycznych w sprawie, jednakże samo przez się nie decyduje o wadliwości decyzji zakładu pracy o rozwiązaniu w tym trybie umowy o pracę (art. 42 ust. 3 ustawy o radach narodowych).Brak takiego zawiadomienia, o którym mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o radach narodowych (chociaż w aktach sprawy znajduje się pismo pozwanej z dnia 19.IX.1978 r. adresowane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. spełniające obowiązek z art. 42 ust. 3 ustawy o radach narodowych), nie można uznać za naruszenie art. 52 § 3 k.p.Ocena skutków niedopełnienia tego obowiązku w procesie o roszczenia z art. 56 k.p. może być dokonana przy uwzględnieniu treści i celu przepisów szczególnych, zawartych w art. 42 powołanej ustawy, a w szczególności ustalenia rodzaju i charakteru uprawnień przysługujących prezydium rady narodowej w zakresie realizacji szczególnej ochrony stosunku pracy pracowników będących radnymi.Z tych przyczyn na przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.