II CR 289/60
PostanowienieIzba Cywilna1960-09-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik na stanowisku kierownika referatu w prezydium rady narodowej, zatrudniony na podstawie umowy o pracę, może dochodzić roszczeń ze stosunku pracy przed sądem powszechnym, czy też jego stosunek prawny ma charakter administracyjnoprawny, wyłączający właściwość sądów powszechnych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik na stanowisku kierownika referatu w prezydium rady narodowej, zatrudniony na podstawie umowy o pracę, może dochodzić roszczeń ze stosunku pracy przed sądem powszechnym. Kluczowe znaczenie dla ustalenia charakteru stosunku prawnego nie mają kryteria takie jak pobieranie "uposażenia" zamiast "wynagrodzenia za pracę" czy używanie zwrotu "stosunek służbowy", ani też rodzaj pełnionych funkcji administracyjnych. Podstawą do ustalenia publicznoprawnego charakteru stosunku służbowego jest przede wszystkim sposób jego powstania, tj. mianowanie lub wybór na stanowisko, jeśli przepisy nadają mu taki charakter. W przypadku pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, droga sądowa jest dopuszczalna.Stan faktyczny
Powód, zatrudniony jako główny agronom, pozwał Skarb Państwa o uznanie za nieważne wypowiedzenia umowy o pracę i zapłatę należności. Pozwany argumentował, że wypowiedzenie było skuteczne, a powód nie miał ochrony stosunku pracy, kwestionując legalność jego wyboru do rady zakładowej. Sąd Powiatowy uznał wypowiedzenie za nieważne, przywracając powoda do pracy i zasądzając wyrównanie poborów. Pozwany w rewizji podniósł zarzut niedopuszczalności drogi sądowej, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące stosunków administracyjnoprawnych. Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne dotyczące właściwości sądów powszechnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Opolu do ponownego rozpoznania, uznając dopuszczalność drogi sądowej.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Eligiusza N. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O.) o uznanie za nieważne wypowiedzenie umowy o pracę i zapłatę należności ze stosunku pracy, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Opolu z dnia 29 czerwca 1959 r., zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód zatrudniony był w pozwanym Prezydium na podstawie umowy o pracę, zawartej dnia 5 marca 1958 r. Umowa określiła stanowisko powoda jako gł. agronoma Powiatowego Zarządu Rolnictwa. Pismem z dnia 28 listopada 1958 r. pozwane Prezydium rozwiązało z powodem "umowę służbową" z oznaczeniem daty zakończenia stosunku pracy na dzień 28 lutego 1959 r. z tym, że jako podstawa prawna decyzji wymieniony został art. 24 pkt 5 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych.W pozwie z dnia 13 marca 1959 r. powód domaga się uznania, że wypowiedzenie umowy jest nieważne i orzeczenia, że pozwany ma obowiązek dalszego zatrudnienia powoda. Ponadto żądanie pozwu zawiera wniosek o zasądzenie kwoty 240 zł miesięcznie za czas od dnia 1 marca 1959 r. "do chwili przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach płacy" oraz kwoty 360 zł miesięcznie od dnia 1 lipca 1958 r. również do chwili przywrócenia do pracy. Żądanie kwoty 240 zł uzasadnia powód zmniejszonymi o tyle zarobkami w nowym miejscu pracy, a kwoty 360 zł żąda jako wyrównania poborów do wysokości obowiązujących jego zdaniem stawek uposażeń od dnia 1 lipca 1958 r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. w sprawie ustalenia stanowisk, kwalifikacji i uposażenia pracowników prezydiów rad narodowych (Dz. U. z 1958 r. Nr 33, poz. 149).Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zgłaszając następujące zarzuty:a.Wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 28 listopada 1958 r. jest skuteczne, ponieważ nieważny był wybór powoda na członka rady zakładowej. W szczególności powód nie miał biernego prawa wyborczego jako pracownik pełniący funkcje kierownicze. Powód w okresie wyborów pełnił także obowiązki kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa. Wybory do rady zakładowej odbyły się poza tym przy braku wymaganej ilości członków organizacji związkowej (brak wymaganego quorum). W przytoczonej sytuacji pozwany jest zdania, że powodowi nie służyła ochrona jego stosunku pracy, przewidziana w art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych.b.Powód ostatecznie wyraził zgodę na zwolnienie, wobec czego stosunek pracy uległ rozwiązaniu za obopólnym porozumieniem.c.Bezzasadne jest żądanie wyrównania poborów, oparte na błędnym przekonaniu, że powodowi przysługuje na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. wynagrodzenie nie niższe od dotychczasowego, mimo że powód od października 1958 r. przestał pełnić funkcję kierownika Wydziału, za którą pobierał dodatkowe wynagrodzenie.Poza tym pozwany zarzuca, że na nowym stanowisku, po rozwiązaniu spornego stosunku pracy, wynagrodzenie powoda nie jest niższe.Sąd Powiatowy uznał wypowiedzenie powodowi umowy za nieważne i "przywrócił go do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku" oraz zasądził wyrównanie poborów za czas od dnia 1 lipca 1958 r. do dnia 28 marca 1959 r. w kwocie 1760 zł, a ponadto kwotę 325 zł miesięcznie "od dnia 1 marca aż do dnia przywrócenia do pracy".Sąd stwierdził nieważność wypowiedzenia powodowi umowy o pracę po ustaleniu, że powód był członkiem rady zakładowej i wobec tego wypowiedzenie umowy było sprzeczne z art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych. Powód wybrany został zgodnie z obowiązującymi przepisami na zebraniu wyborczym, w którym brało udział i głosowało 17 członków organizacji związkowej - na ogólną ilość "około 35 członków". Legalność wyborów nie została zresztą zakwestionowana i wybory de były zaskarżone w trybie przewidzianym dekretem o utworzeniu rad zakładowych (...).W rewizji od wyroku Sądu Powiatowego pozwany wnosi o uchylanie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podtrzymuje zarzuty zgłoszone w toku procesu przed pierwszą instancją, a ponadto zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału. Powód domaga się oddalenia rewizji.W toku postępowania rewizyjnego pozwany w dodatkowym piśmie procesowym wyraził pogląd, że Sąd powinien wziąć z urzędu pod rozwagę zachodzącą - zdaniem pozwanego - niedopuszczalność drogi sądowej. Pozwany uważa, że w sprawie niniejszej winny znaleźć zastosowanie tezy orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1956 r. 3 CR 1047/55 (OSN 1957/I poz. 30), co w rezultacie nakładało obowiązek odrzucenia pozwu (art. 2 i 207 k.p.c.).Sąd Wojewódzki odroczył rozpoznanie sprawy i w trybie art. 388 § 1 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia pytanie prawne, sformułowane następująco:"Czy sądy powszechne są właściwe do rozpoznania spraw ze stosunku pracy kierownika referatu w Wydziale Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przeciwko Skarbowi Państwa, gdy stosownie do postanowienia § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 62, poz. 305) kierownik referatu jest powołany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, podczas gdy w konkretnym przypadku na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 33, poz. 149) uchwałą tego Prezydium ustalono stanowisko służbowe i grupę wynagrodzenia służbowego kierownika, zaznaczając, iż ustalenie to jedynie częściowo tylko zmienia poprzednio zawartą umowę o pracę?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:W sprawie wymaga przede wszystkim rozstrzygnięcia najdalej idąca i przedstawiona w pytaniu prawnym kwestia dopuszczalności drogi sądowej.Pozwany wyraża pogląd, że powód pozostawał w administracyjno-prawnym stosunku służby państwowej, wskutek czego nie może dochodzić przed sądem powszechnym roszczeń płynących z tego stosunku. Motywacja tego stanowiska opiera się na powołanym już orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1956 r. z dodatkowym powołaniem się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r., także już wyżej wymienione. Sąd Wojewódzki w motywach postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne zdaje się przychylać do powyższego poglądu strony pozwanej.Ustawodawstwo powojenne dokonało daleko idących zmian w kierunku zrównania sytuacji prawnej pracowników państwowych z nominacji z pracownikami kontraktowymi, zatrudnionymi we władzach i urzędach oraz z tzw. pracownikami umownymi w ogóle. Obok jednak jednolitego lub zbliżonego w szeregu kwestii unormowania praw i obowiązków obu kategorii pracowników pozostał między ich sytuacją prawną szereg istotnych różnic. Jedną z nich stanowi przestrzegana nadal w orzecznictwie sądów i uznawana w praktyce organów administracji państwowej, a wykształcona w okresie międzywojennym, zasada, że pracownik państwowy pozostający w publicznoprawnym stosunku służbowym (art. 1 ustawy w państw. sł. cyw.) nie może dochodzić przed sądami powszechnymi roszczeń wynikających z tego stosunku prawnego. Jest rzeczą oczywistą, że z uwagi na istniejące nadal różnice w sytuacji prawnej pracowników pozostających w administracyjnoprawnym stosunku służbowym w zestawieniu z sytuacją pracowników umownych, a w praktyce sądów przede wszystkim z uwagi na zagadnienie dopuszczalności drogi sądowej, decydujące znaczenie ma - sporna właśnie w procesie niniejszym - kwestia ustalenia charakteru stosunku pracy konkretnego pracownika.Nie ma istotnego znaczenia wysuwane niekiedy i wykorzystane w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 1956 r. kryterium tej treści, że funkcjonariusz pozostający w stosunku administracyjnoprawnym pobiera uposażenie służbowe, zaś pracownik umowny wynagrodzenie za pracę. Znaczenie do powyższych określeń przywiązuje jeszcze ustawa z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych i samorządowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 7, poz. 39). W szczególności art. 39 tej ustawy odróżnia uposażenie funkcjonariusza państwowego od wynagrodzenia pracownika, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Szereg jednak dalszych aktów normatywnych porzuca powyższe rozróżnienie nie przypisując mu większego znaczenia. W szczególności ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz. U. z 1956 r. Nr 12, poz. 63) nawet w treści jednego art. 12 używa określeń "uposażenie" i "wynagrodzenie" i to w stosunku do obu kategorii nauczycieli (mianowanych i zatrudnionych na podstawie umowy o pracę). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 1952 r. w sprawie stosunku służbowego członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa (Dz. U. z 1952 r. Nr 42, poz. 291) posługuje się słowem "uposażenie" w odniesieniu tak do członków mianowanych, jak i zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (§ 22). Podobnie przedstawia się sprawa w stosunku do pracowników kolejowych, administracji celnej itd. Wreszcie w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. określenie uposażenia i tabela jego stanowisk odnosi się do wszystkich pracowników rad narodowych.Nie jest też pomocne powoływanie się na zwrot "stosunek służbowy", formułowany przy regulowaniu sytuacji prawnej obu omawianych kategorii pracowników. Tak jest, przykładowo biorąc, w powołanych już przepisach o nauczycielach, członkach Korpusu Technicznego Pożarnictwa i in.Zawodzą w końcu próby znalezienia kryteriów opartych na rodzaju pełnionych funkcji administracyjnych, realizacji zadań przy zastosowaniu przymusu państwowego czy też działalności w charakterze organu uprawnionego do wydawania orzeczeń, zarządzeń itp. W polskim systemie prawnym zarówno obecnie, jak i w okresie międzywojennym, kryteria te nie były nigdy przydatne jako ogólna wskazówka do rozstrzygnięcia aktualnego w sprawie zagadnienia. Wprawdzie art. 3 ustawy o państw. sł. cyw. mówi o wymienieniu w piśmie nominacyjnym urzędu, w którym mianowany pracownik państwowy ma pełnić służbę, jednakże już w okresie przedwojennym stosowano nominacje i w przedsiębiorstwach państwowych (pracownicy państw, kolei żelaznych, pracownicy przedsiębiorstwa "Polska Poczta Telegraf i Telefon").Po wyeliminowaniu omówionych dotąd przesłanek pozostają do sformułowania następujące wskazówki:1.Podstawą do ustalenia prawnopublicznego (art. 1 ustawy o państw. sł. cyw.) charakteru stosunku służbowego jest przede wszystkim stwierdzenie sposobu powstania tego stosunku prawnego. W szczególności publiczno-prawny (administracyjno-prawny) stosunek służbowy powstaje przez mianowanie i z chwilą doręczenia nominantowi pisma nominacyjnego (art. 3 ustawy o państw. sł. cyw.).2.Drugiego rodzaju źródłem powstania omawianego stosunku prawnego jest wybór na określone stanowisko, jeżeli obowiązujące przepisy nadają powstałemu z wyboru stosunkowi służbowemu charakter taki, jak stosunkowi z nominacji. W szczególności w drodze wyboru (art. 50 i n. ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych - Dz. U. z 1958 r. Nr 5, poz. 16), z wybranymi stale urzędującymi członkami prezydiów rad narodowych zawiązuje się stosunek służbowy, podlegający przepisom regulującym stosunek pracowników mianowanych, o ile obowiązujące przepisy nie normują ich szczegółowych praw i obowiązków (osób wybranych) w sposób odmienny (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1958 r. w sprawie praw i obowiązków członków prezydiów rad narodowych - Dz. U. z 1958 r. Nr 48, poz. 236; por. § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1958 r. w sprawie zasad i trybu powoływania sekretarza gromadzkiego oraz jego praw i obowiązków - Dz. U. z 1958 r. Nr 10, poz. 34).3.Wreszcie niektóre akty normatywne podporządkowały ustawie o państwowej służbie cywilnej oznaczone kategorie pracowników, chociaż ich stosunek służbowy nie powstał w sposób przedstawiony wyżej pod 1) i 2). Chodzi tu o przepisy dekretu PKWN z dnia 27 grudnia 1944 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego i zaszeregowaniu funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. z 1944 r. Nr 16, poz. 89) i przepisy uchwały Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1950 r. instrukcji nr 12, w sprawie unormowania stosunku służbowego pracowników samorządowych, starzy przeszli do służby w wydziałach prezydiów rad narodowych (M. P. 1950 r. Nr A-97 poz. 1221; zmian. M. P. 1951 r. Nr A-60 poz. 806).Przytoczone tezy pomijają analizę nie łączących się z rozpoznawanym sporem zagadnień nawiązania niektórych publicznoprawnych stosunków służbowych w drodze powołania lub mianowania przez najwyższe organy władzy ludowej (powołanie Rady Ministrów i członków Rządu przez Sejm, mianowanie na stanowiska wymienione w art. 17 i 18 ustawy o państw. sł. cyw., mianowanie sędziów i prokuratorów).Powód rozpoczął pracę w pozwanym Prezydium w czasie obowiązywania uchwały nr 121 Rady Ministrów z dnia 5 marca 1956 r. w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach pracowniczych w prezydiach rad narodowych (M. P. 1956 r. Nr 25 poz. 357). Uchwała reguluje kompetencje organów rad narodowych do obsadzania i zmian stanowisk pracowniczych łącznie z awansowaniem i rozwiązywaniem stosunku służbowego (umowy o pracę) (§ 1). W szczególności do kolegialnej decyzji prezydiów zastrzeżono sprawy osobiste pracowników na stanowiskach kierowniczych (kierownicy wydziałów, ich zastępcy, kierownicy (dyrektorzy) Wojewódzkich Zarządów itd.). Przepisy uchwały nie dają żadnej podstawy do wniosku, że kolegialne decyzje w sprawach przyjmowania pracowników prezydiów rad narodowych są równoznaczne z mianowaniem w rozumieniu ustawy o państw. sł. cyw. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że praktyka powojenna ograniczyła do minimum stosowanie nominacji. Okólnik nr 1 Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1949 r. (Dz. Urz. Min. Admin. Publ. 1949 r. Nr 12 poz. 57) nakazuje przyjmowanie pracowników w zasadzie na podstawie umowy o pracę. Obsadzenie stanowisk w drodze nominacji - w razie koniecznej potrzeby ze względu na charakter stanowiska - może być dokonane tylko do odwołania (prowizorycznie) a mianowicie na stałe tylko wyjątkowo za zgodą Prezesa Rady Ministrów.Pozwany w sprawie niniejszej powołuje się na uchwałę Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r., instrukcja nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydiów rad narodowych (M. P. 1950 r. A-57 poz. 654) i na opartą na powyższej uchwale tezą orzeczenia z dnia 23 sierpnia 1956 r. 3 CR 1047/55 (OSN 1957/I poz. 30) że z przepisów tej uchwały "...wynika, że pracownicy wydziału prezydiów rad narodowych są mianowani przez władze do tego powołane... pobierają uposażenie, a nie wynagrodzenie za pracę, a więc ich stosunek jest stosunkiem prawnoadiministracyjnym, jaki reguluje ustawa o państwowej służbie cywilnej". Otóż przede wszystkim należy wskazać, że uchwała z dnia 17 kwietnia 1950 r. została uchylona § 6 uchwały nr 121 z dnia 5 marca 1956 r. i w sporze niniejszym nie ma zastosowania. Po wtóre wyżej już omówiona została nieprzydatność takich kryteriów, jak uposażenie, "wynagrodzenie za pracę" i "stosunek służbowy". Wreszcie teza orzeczenia z dnia 23 sierpnia 1956 r. mówi., że "...pracownicy prezydiów rad narodowych są mianowani...". O ile zatem nastąpiła nominacja w rozumieniu ustawy o państwowej sł. cyw., to będzie rzeczą niewątpliwą, iż chodzi o stosunek służbowy administracyjnoprawny. O ile by jednak teza ta miała oznaczać, że sam rodzaj pełnionej funkcji pracowników wydziałów decyduje o charakterze stosunku prawnego albo ma wskazywać, że powołanie na określone stanowisko w wydziale oznacza tym samym nominację, o tyle nie znajduje oparcia w przepisach i zasadach już omówionych ani też w przepisach samej uchwały z dnia 17 kwietnia 1950 r. Sąd Najwyższy w obecnym składzie takiej wykładni tej zresztą już nie obowiązującej uchwały nie podziela. Wypada też dodać, że zwrot "powołuje" nie oznacza nominacji w rozumieniu ustawy o państw. sł. cyw. (por. art. 14 dekretu o przeds. państw. w kwestii powołania i odwołania dyrektora przedsiębiorstwa - Tekst jednolity: Dz. U. z 1960 r. Nr 18, poz. 111). Ustawa zaś z dnia 20 grudnia 1958 r. o samorządzie robotniczym (Dz. U. z 1958 r. Nr 77, poz. 397), nie troszcząc się o jednolitość terminologii, mówi nawet o mianowaniu dyrektora przedsiębiorstwa państwowego (art. 18).Wspomniane już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. w sprawie ustalenia stanowisk, kwalifikacji i uposażenia pracowników prezydiów rad narodowych odnosi się do wszystkich pracowników bez względu na sposób zawiązania stosunku pracy. Tabela stanowisk obejmuje nie tylko stanowiska kierownicze, ale także czysto usługowe (robotnik gospodarczy, palacz, goniec, sprzątaczka itd.). Sąd Wojewódzki widocznie sugeruje się określeniami "stanowisko służbowe", "uposażenie" itd., skoro jak to wynika ze sformułowania pytania prawnego i z treści uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego, przywiązuje do tych określeń znaczenie istotne dla rozstrzygnięcia charakteru stosunku prawnego. Nieprzydatność tych kryteriów została już wykazana na podstawie innych przepisów. Przepisy samej uchwały z dnia 9 maja 1958 r. również nie popierają sugestii Sądu Wojewódzkiego. W szczególności zakwalifikowanie pracowników według ich wykształcenia i przydatności zawodowej oraz ujednolicenie nomenklatury stanowisk jest wyrazem organizacyjnego uporządkowania stosunków pracowniczych i poszukiwania właściwych rozwiązań w dziedzinie płacy. Nie ma zaś żadnych podstaw do przypisywania postanowieniom rozporządzenia roli norm zmieniających charakter istniejących lub zawiązywanych na nowo stosunków pracy.Innego wniosku nie można też uzasadnić przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach kierowników wydziałów prezydiów rad narodowych... (Dz. U. z 1958 r. Nr 62, poz. 305). Przytoczony przez Sąd Wojewódzki § 3 rozporządzenia o powoływaniu, odwoływaniu i awansowaniu pracowników na określone stanowiska nie nadaje decyzjom w tym zakresie mocy aktów administracyjnych powołujących do życia stosunek służbowy w rozumieniu ustawy o państw. sł. cyw. Wypada powołać się na § 2 rozporządzenia o powoływaniu, odwoływaniu i awansowaniu dyrektorów (i ich zastępców) przedsiębiorstw rozliczających się z jednostkowym budżetem wojewódzkim i na zestawienie tego przepisu z art. 14 ust. 4 dekretu o przedsiębiorstwach państw., stanowiącego, że dyrektora przedsiębiorstwa terenowego powołuje i odwołuje prezydium rady narodowej, której przedsiębiorstwo podlega. Wyjaśnione zaś już zostało orzecznictwem Sądu Najwyższego, że powołanie na stanowisko dyrektora przedsiębiorstwa państwowego powołuje do życia stosunek pracy, podlegający w zasadzie przepisom o pracownikach umysłowych. Tak samo jest z powołaniem dyrektora przedsiębiorstwa terenowego na podstawie tego samego art. 14 dekretu o przeds. państw. Trzeba zatem stwierdzić, że powoływanie, odwoływanie i awansowanie, o których mowa w rozporządzeniu z dnia 4 października 1958 r., nie przesądza o charakterze stosunku pracy. Przepisy rozporządzenia określają kolegialną kompetencję odnośnych organów do decydowania z kim zawrzeć należy umowę o pracę. Nie przekreśla to możliwości mianowania z powołaniem się na ustawę o państw. sł. cyw. i przy zachowaniu obowiązujących przepisów i ograniczeń. Mianowania nie można się jednak domniemywać. Podobnie rozumieć trzeba przeniesienie, o którym mowa w § 6 rozporządzenia. O ile przeniesienie dotyczyć ma pracownika umownego, nastąpić ono może tylko za jego zgodą albo przy zastosowaniu wypowiedzenia i następnej oferty zatrudnienia w nowym miejscu pracy.W rezultacie należy w sprawie niniejszej uznać dopuszczalność drogi sądowej i odpowiedzieć pozytywnie na przedstawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne, skoro chodzi o kierownika referatu, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę.Przechodząc do zarzutów zawartych w rewizji należy stwierdzić bezskuteczność kwestionowania przez skarżącego ważności wyboru powoda na członka rady zakładowej. Z art. 14 i 16 dekretu o utworzeniu rad zakładowych wynika, że ustawa nadzór i kontrolę nad prawidłowością wyborów powierzyła odpowiednim instancjom związków zawodowych z wyeliminowaniem ingerencji innych czynników, w szczególności organów państwowych (...). Z tego względu nie można kwestionować w sprawie niniejszej legalności wyborów nie zaczepionych przez instancje związkowe. Inne stanowisko stawiałoby zresztą pod znakiem zapytania przeszłą działalność rady zakładowej i ważność podjętych już przez nią i wykonanych uchwał (...).Art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych nie zezwala na wypowiedzenie umowy o pracę z członkiem rady zakładowej. Umowa może być rozwiązana tylko "z ważnych przyczyn lub z winy pracownika" (obecnie w przypadkach z art. 2 i 3 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. Dz. U. z 1956 r. Nr 2, poz. 11) i to za zgodą zarządu okręgowego właściwego związku zawodowego. Niedopuszczalność wypowiedzenia czyni zbędnym ustalanie i rozważanie, czy zarząd okręgowy związku zawodowego wyraził zgodę na wypowiedzenie. Wobec nieważności wypowiedzenia stosunek pracy trwałby nadal i powód mógłby się domagać dopuszczenia do pracy, a nie przywrócenia do pracy w rozumieniu art. 10 dekretu z dnia 18 stycznia 1958 r.Sąd Powiatowy jednakże w sprawie niniejszej dopuścił się szeregu uchybień uzasadniających wniosek rewizyjny o uchylenie zaskarżonego wyroku (...).Słuszny jest też zarzut rewizyjny, że § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 maja 1958 r. gwarantujący uposażenie nie niższe od dotychczasowego nie odnosi się do sytuacji, w której pracownik - tak jak powód w sprawie niniejszej - pełnił przejściowo i wyjątkowo dwie funkcje, z których jedną przestał następnie wykonywać. Nie może on zatem porównywać swoich nowych poborów z dawnymi przy dodaniu do dawnego uposażenia wynagrodzenia za funkcję, której już nie pełni. Okoliczność tę winien mieć Sąd na uwadze przy. ponownym rozpoznaniu sprawy.Nasuwa się w końcu uwaga, że Sąd Powiatowy w sentencji wyroku nie oznaczył nawet w pełni daty, od której zasądza kwotę 325 zł. Sentencja wymienia tylko "...od dnia 1 marca" bez podania roku. Należności ze stosunku pracy powinny być zasądzone w kwotach brutto z tym, że pracodawca przy wypłacie potrąca odpowiedni podatek od wynagrodzeń. Zasądzenie kwot netto - tak jak w sentencji zaskarżonego wyroku, jest błędne.
Powiązane orzeczenia
- III CR 1047/55 1956-08-23Czy stosunek prawny pracownika wydziału prezydium rady narodowej, powołanego uchwałą prezydium, jest stosunkiem pracy w rozumieniu prawa cywilnego, czy też stosunkiem prawno-administracyjnym podlegającym jurysdykcji admi…
- III PZP 44/69 1970-01-16Czy prezydium powiatowej rady narodowej jest właściwe do wyrażenia zgody na wypowiedzenie umowy o pracę swojemu pracownikowi, który jest jednocześnie radnym tej rady, czy też wymagana jest zgoda prezydium wojewódzkiej ra…
- II CR 461/60 1960-05-20Czy pracownik zatrudniony na stanowisku zastępcy dyrektora wojewódzkiego zarządu młynów, który nie otrzymał nominacji, podlega ustawie o państwowej służbie cywilnej, czy też jest pracownikiem kontraktowym?
- I PZP 14/79 1979-05-22Czy niedopełnienie obowiązku przez kierownika zakładu pracy zatrudniającego radnego niezwłocznego zawiadomienia właściwego prezydium rady narodowej o rozwiązaniu z nim umowy o pracę może być uznane jako naruszenie przepi…
- III PZP 21/73 1973-08-30Czy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę pracownikowi będącemu radnym rady narodowej, złożone bez uprzedniej zgody prezydium właściwej rady narodowej, jest ważne, jeśli zgoda ta zostanie wyrażona później?
Powołane przepisy
art. 24 pkt 5art. 28art. 2art. 388 § 1 KPCart. 1art. 39art. 12art. 3art. 50art. 17art. 14art. 18
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.