III CR 1047/55

PostanowienieIzba Cywilna1956-08-23

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stosunek prawny pracownika wydziału prezydium rady narodowej, powołanego uchwałą prezydium, jest stosunkiem pracy w rozumieniu prawa cywilnego, czy też stosunkiem prawno-administracyjnym podlegającym jurysdykcji administracyjnej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownicy wydziałów prezydiów rad narodowych, powoływani uchwałami odpowiednich organów i pobierający uposażenie, pozostają w stosunku prawno-administracyjnym, a nie w stosunku pracy w rozumieniu prawa cywilnego. Stosunek ten jest regulowany przepisami dotyczącymi państwowej służby cywilnej, co wyklucza możliwość rozstrzygania sporów z tego zakresu na drodze sądowej. Ponadto, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nie posiada zdolności procesowej, będąc jedynie organem działającym w imieniu Państwa.
Stan faktyczny
Powód został powołany na stanowisko kierownika wydziału kwaterunkowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Twierdził, że zapewniono mu uposażenie odpowiadające jego ostatniemu zarobkowi, jednak otrzymane uposażenie było niższe. Wniósł pozew o wyrównanie różnicy. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew, uznając stosunek powoda za publicznoprawny. Powód wniósł rewizję, argumentując, że jego stosunek był stosunkiem pracy w rozumieniu prawa cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Kwapiszewski. Sędziowie: J. Kamiński, P. Stępień (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zygmunta K. przeciwko Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Częstochowie o 7.645 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Katowicach - Wydział VII w Częstochowie, z dnia 12 listopada 1955 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód w grudniu 1954 r. został wybrany na radnego Miejskiej Rady Narodowej w Częstochowie. Uchwałą Rady Miejskiej został następnie powód powołany do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Prezydium uchwałą z dnia 30 grudnia 1954 r. powołało powoda na stanowisko kierownika wydziału kwaterunkowego z uposażeniem według grupy IV i dodatkiem funkcyjnym według stawki 4.Powód twierdzi, że Przewodniczący Prezydium zapewnił go, iż uposażenie jego będzie odpowiadało średniemu miesięcznemu zarobkowi z ostatniego miejsca pracy. Skoro otrzymane uposażenie było niższe o 1.529 zł, powód wnosi o zasądzenie kwoty 7.645 zł jako wyrównania strat za okres od dnia 1 stycznia do 31 maja 1955 r.Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki odrzucił pozew, uznał bowiem, że powód jako kierownik wydziału gospodarki komunalnej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej pozostawał w stosunku publicznoprawnym, co wyklucza drogę sądową.W rewizji opartej na podstawach z art. 371 § 1 pkt 1), 3) i 4) k.p.c, powód wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W wywodach rewizji powód stara się wykazać, że jego stosunek był stosunkiem pracy w rozumieniu prawa cywilnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Bezsporne jest, że powód na stanowisko kierownika wydziału gospodarki komunalnej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Częstochowie został powołany uchwałą Prezydium z dnia 30 grudnia 1954 r. Podstawę prawną tej uchwały stanowi uchwała Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. zawierająca instrukcje nr 2 w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania prezydiów rad narodowych (Monitor Polski Nr A-57, poz. 654). Powołana uchwała w § 22 pkt 2 stanowi wyraźnie, że powoływanie i odwoływanie kierowników i zastępców kierowników wydziałów prezydiów rad narodowych następuje w drodze uchwały prezydium za zgodą prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Przepis powyższy pozostaje w łączności z postanowieniami § 14 pkt 2 uchwały, które stanowią, że prezydia powiatowych rad narodowych i rad narodowych miast stanowiących powiaty miejskie mianują, awansują, zwalniają i przenoszą pracowników zatrudnionych w ich wydziałach, jak również w organach rad narodowych niższego stopnia. § 15 uchwały, mówiąc o pracownikach rad narodowych od V do I grupy uposażenia, mówi o ich mianowaniu, zwalnianiu, czy przenoszeniu. § 16 uchwały, wymieniając uprawnienia przewodniczącego prezydium, w punkcie f) wyraźnie stanowi, że jest on służbowym przełożonym pracowników wydziałów prezydium rady.Z powyższych przepisów wynika jasno, że pracownicy wydziałów prezydiów rad narodowych są mianowani przez władze do tego powołane, pozostają w zależności służbowej i pobierają uposażenia, a nie wynagrodzenia za pracą, a więc że ich stosunek jest stosunkiem prawno-administracyjnym, jaki reguluje ustawa o państwowej służbie cywilnej.Pozostaje jedynie do wyjaśnienia zagadnienie, czy umieszczenie w uchwale odrębnego przepisu § 22 odnośnie do kierowników wydziałów, oprócz ogólnej normy § 14 i 15 regulujących kwestię mianowania, nie wskazywałoby na odmienność charakteru ich stosunku służbowego. Na to pytanie należy odpowiedzieć negatywnie.Jeśli chodzi o odmienność nomenklatury: "powołuje", a nie "mianuje" - to wynika ona z podkreślenia w przepisie § 22 sposobu powołania, a mianowicie, że następuje ono na podstawie uchwały Prezydium. W myśl § 12 cytowanej uchwały Rady Ministrów prezydium działa kolegialnie, a decyzje swe podejmuje w formie uchwał. Paragraf ten wymienia przykładowo, w jakich sprawach decyzje zapadają w formie uchwał. § 22 jest uzupełnieniem tych przepisów. Z drugiej strony § 22 jest wyjątkiem od ogólnej zasady § 14 pkt 2, albowiem do ważności powołania wymaga zgody prezydium rady narodowej wyższego rzędu. To wskazuje, że stanowisko służbowe kierowników wydziałów nie jest inne niż innych pracowników, a powołanie ich na podstawie uchwały jest jednoznaczne z nominacją na stanowisko.Stosunek służbowy powoda był więc stosunkiem prawno-administracyjnym i z tego względu nie może on być rozstrzygany w drodze sądowej. W myśl bowiem art. 2 k.p.c. sądy powszechne rozstrzygają sprawy cywilne.Skoro zaskarżone postanowienie, choć dokładniej nieuzasadnione, w końcowym wyniku odpowiada prawu, rewizja z mocy art. 383 k.p.c. ulega oddaleniu.Należy na końcu zaznaczyć, że pozew ulegał odrzuceniu i z tego względu, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nie posiada zdolności procesowej, jest ono bowiem jedynie organem upoważnionym do działania w imieniu Państwa.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 371 § 1 pkt 1art. 2 KPCart. 383 KPC§ 1 pkt 1§ 22 pkt 2§ 14 pkt 2§ 15§ 16§ 22§ 14§ 12

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.