I PZP 44/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Wł. Grocholi, w sprawie z wniosku Ryszarda T. przeciwko Spółdzielni Kółek Rolniczych w Borzechowie z siedzibą w Ł. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postanowieniem z dnia 18 października 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy zakład pracy może skutecznie wypowiedzieć pracownikowi zawartą z nim umowę o pracę, jeśli pracownik został przez sąd prawomocnie skazany na karę ograniczenia wolności (przez okres roku) z jednoczesnym obowiązkiem kontynuowania pracy - za zmniejszonym wynagrodzeniem - w tym zakładzie pracy i jeśli okres wypowiedzenia skończyłby się wcześniej niż okres wymieniony w wyroku skazującym?"uchwalił:Zakład pracy, w którym pracownik był już zatrudniony, może w każdym czasie wypowiedzieć mu umowę o pracę - bez potrzeby uzyskania zgody właściwego organu spraw wewnętrznych - choćby pracownik został przez sąd prawomocnie skazany na karę ograniczenia wolności, z jednoczesnym obowiązkiem kontynuowania pracy za zmniejszonym wynagrodzeniem. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne, przedstawione Sądowi Najwyższemu przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyłoniło się na tle następującego stanu faktycznego.Pracownik został prawomocnie skazany na rok ograniczenia wolności z obowiązkiem pracy w dotychczasowym zakładzie z potrąceniem 15% poborów miesięcznych na rzecz Skarbu Państwa. Zakład pracy wypowiedział pracownikowi umowę o pracę i termin jej rozwiązania uniemożliwia już dalszą realizację wyroku karnego. Terenowa Komisja Odwoławcza do spraw pracy uznała wypowiedzenie za bezskuteczne w świetle przepisu § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 stycznia 1978 r. w sprawie obowiązków uspołecznionych zakładów pracy w zakresie wykonywania kary ograniczenia wolności (Dz. U. Nr 1, poz. 5). Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych miał jednak wątpliwości, czy takie rozwiązanie nie narusza w istotny sposób uprawnienia kierowników zakładów pracy do kształtowania składu załogi w sposób zapewniający tym zakładom należytą działalność.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy podejmując uchwałę miał na uwadze, co następuje.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 stycznia 1978 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 5) unormowało obowiązki zakładów pracy w zakresie kary ograniczenia wolności z rygorem nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele publiczne, z rygorem pracy za zmniejszonym wynagrodzeniem i kary ograniczenia wolności ze skierowaniem skazanego do pracy w uspołecznionym zakładzie pracy za zmniejszonym wynagrodzeniem.§ 12 powołanego rozporządzenia w ustępie 2 stanowi, że w okresie, przez który skazany ma być zatrudniony, rozwiązanie z nim stosunku pracy wymaga zgody właściwego organu spraw wewnętrznych. Przepis ten, na który powołuje się Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, musi być odczytany w kontekście z ustępu 1, dotyczącym skazanego, który podjął dopiero przydzieloną mu pracę. Nie dotyczy on więc tych pracowników, którzy już pracują i którym ich macierzysty zakład pracy ma obowiązek dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Za takim rozumieniem § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia przemawia wykładnia systemowa. Mianowicie § 10 ust. 1 stanowi, że zakład pracy obowiązany jest przyjąć do pracy skazanego skierowanego do tego zakładu w celu wykonania w nim pracy z rygorem potrącania części wynagrodzenia za pracę, a § 11 ust. 2 przewiduje obowiązek wstępnych badań lekarskich skazanego. Te wymagania - z istoty rzeczy - nie odnoszą się do skazanych, którzy już pozostają w stosunku pracy. § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 stycznia 1978 r. dotyczy przypadku skierowania skazanego do uspołecznionego zakładu pracy w celu wykonywania tam pracy (art. 118 § 1 k.k.w.).Zakład pracy zatrudnia skazanego przez wymieniony w orzeczeniu okres przy jednoczesnym potrącaniu w ciągu tego okresu procentowo określonej w orzeczeniu części wynagrodzenia za pracę (art. 118 § 2 k.k.w.). W stosunku do skazanego - o którym mowa - zakład pracy obowiązany jest przestrzegać przepisów dotyczących stosunku pracy z rygorami związanymi z karą ograniczenia wolności. Rygory te dotyczą między innymi rozwiązania stosunku pracy, które w tym przypadku wymagają zgody właściwego organu spraw wewnętrznych. Zastrzeżenie to nie odnosi się natomiast do sytuacji, gdy kara ograniczenia wolności ze zmniejszonym wynagrodzeniem jest wykonywana w dotychczasowym zakładzie pracy skazanego. Tej problematyki dotyczy § 13 i następne powołanego rozporządzenia Rady Ministrów.Macierzysty zakład pracy może więc - w każdym czasie - bez potrzeby uzyskania zgody właściwego organu spraw wewnętrznych wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę, choćby został on przez sąd prawomocnie skazany na karę ograniczenia wolności z jednoczesnym obowiązkiem kontynuowania pracy za zmniejszonym wynagrodzeniem.Odmienne stanowisko prowadziłoby w istocie rzeczy do niezamierzonego przez ustawodawcę wzmożenia ochrony stosunku pracy z takim pracownikiem.Zakład pracy ma natomiast obowiązek zawiadomienia sądu o dacie, od której stosuje w stosunku do skazanego potrącenia określone przez sąd, oraz o dacie zaprzestania potrącania z powodu rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę.