I KZ 190/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski. Sędziowie: A. Hapon, W. Ochman (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Kuśmierczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja B., skazanego z art. 205 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. i z art. 208 k.k., po rozpoznaniu zażalenia tego skazanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 26 października 1979 r. co do oddalenia wniosku o wznowienie postępowania i po odczytaniu oraz wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneAndrzej B. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 29 grudnia 1978 r. skazany został na łączne kary: 4 lat pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny, z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 23 maja 1978 r., za przestępstwa określone w:a) art. 205 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. - popełnione w kwietniu 1978 r. - na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 8000 zł grzywny,b) art. 208 k.k. - popełnione w dniu 20 maja 1978 r. - na karę 2 lat pozbawienia wolności i 4000 zł grzywny.Sąd Wojewódzki w Warszawie - postanowieniem z dnia 4 kwietnia 1979 r. - pozostawił bez rozpoznania rewizję obrońcy oskarżonego wobec bezzasadnego przywrócenia terminu do jej wniesienia przez Sąd Rejonowy w Otwocku (art. 379 k.p.k.).Obrońca oskarżonego złożył w dniu 21 sierpnia 1979 r. wniosek o wznowienie postępowania do Sądu Wojewódzkiego w Warszawie, podnosząc, że wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 29 grudnia 1978 r.: "(...) wydany został na podstawie istotnego błędu w ocenie materiału dowodowego oraz na podstawie materiału dowodowego niepełnego i fałszywego". W związku z podniesionymi zarzutami obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 29 grudnia 1978 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż Sądowi oraz o wstrzymanie wykonania kary.Sąd Wojewódzki w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 1979 r. oddalił wniosek o wznowienie postępowania, podnosząc w uzasadnieniu postanowienia, że wniosek o wznowienie postępowania nie może być oparty na zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych, ewentualne zaś omyłki nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia "fałszu", tym bardziej że "fałszu" w dowodach nie stwierdzono prawomocnym wyrokiem skazującym. Natomiast co do skazania oskarżonego za przestępstwo określone w art. 205 § 1 k.k. w warunkach recydywy przewidzianej w art. 60 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki stwierdził, że dokumentacja zawarta w aktach sprawy odzwierciedla rzeczywisty stan rzeczy w zakresie odbywania przez oskarżonego kar pozbawienia wolności w sprawach b. Sądu Powiatowego dla Warszawy Pragi i b. Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy i warunkowego przedterminowego zwolnienia oskarżonego z dniem 25 września 1973 r. przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu na podstawie postanowienia z dnia 18 września 1973 r.Postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 26 października 1979 r., oddalające wniosek o wznowienie postępowania, zaskarżył osobiście oskarżony Andrzej B., podnosząc zarzuty: obrazy przez Sąd Rejonowy w Otwocku przepisów postępowania, mającej wpływ na treść wyroku skazującego, a polegającej na sfałszowaniu protokołu rozprawy z dnia 15 grudnia 1978 r., pozbawienia możliwości kontroli wyroku sądu pierwszej instancji przez Sąd Wojewódzki z winy obrońcy i dowolnej wykładni przez ten Sąd art. 60 § 1 k.k. Oskarżony w zażaleniu podniósł również, że Sąd Wojewódzki nie rozważył kwestii uchybień wymienionych w art. 388 k.p.k. w związku z art. 474 § 2 k.p.k.Oskarżony w zażaleniu wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 29 grudnia 1978 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: (...).(...) W zażaleniu (i we wniosku) zarzuca się sfałszowanie protokołu głównej rozprawy z dnia 15 grudnia 1978 r. przez dopisanie do protokołu zdania: "obecna na sali w czasie trwania całego postępowania". Istota rzeczy sprowadza się do tego, że zachodziła potrzeba zarządzenia przerwy w rozprawie do dnia 29 grudnia 1978 r. w celu przesłuchania dwóch świadków nieobecnych na rozprawie w dniu 15 grudnia 1978 r., w związku z czym biorący udział w składzie orzekającym ławnik Marian G. oświadczył, że "wyjeżdża na urlop i powróci dopiero po dniu 5 stycznia 1979 r." (...) W tej sytuacji na pytanie sądu strony (a więc biorący udział w rozprawie prokurator, oskarżony i jego obrońca) wyrazili zgodę na częściową zmianę jego składu. Sąd postanowił więc między innymi "w dniu 29 grudnia 1978 r. prowadzić rozprawę w częściowo zmienionym składzie sądu za zgodą stron, a więc zamiast z ławnikiem Marianem G. - z ławnikiem Apolonią B. obecną na sali w czasie trwania całego postępowania"; tak więc w dalszym postępowaniu sądowym od dnia 29 grudnia 1978 r. i w składzie orzekającym brała udział ławnik Apolonia B. Protokół został podpisany przez przewodniczącego rozprawy i protokolanta bez omówienia w trybie art. 137 k.p.k.Istotnie, wizualnie można stwierdzić, że ostatnie zdanie w protokole o treści: "obecna na sali w czasie trwania całego postępowania" zostało do protokołu dopisane bez omówienia (art. 137 k.p.k.).Jednakże strony (w tym oskarżony i jego obrońca) nie złożyły wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy głównej z dnia 15 grudnia 1978 r. w trybie art. 138 § 1 k.p.k. i do czasu przekazania akt do Sądu Wojewódzkiego wniosek taki nie został złożony (art. 138 § 2 k.p.k.).W zażaleniu zarzuca się jednak obrazę art. 388 pkt 2 k.p.k., że jeden z członków składu orzekającego nie był obecny na całej rozprawie, gdyż zdanie o treści: "obecna na sali w czasie trwania całego postępowania" zostało, według oskarżonego, dopisane do protokołu rozprawy z dnia 15 grudnia 1978 r. już po sporządzeniu i po podpisaniu tego protokołu, zmiana zaś ławnika w czasie trwania procesu miała ujemny wpływ na treść wyroku.Poglądu wyrażonego przez oskarżonego podzielić nie można, na rozprawie bowiem w dniu 29 grudnia 1978 r. strony oświadczyły ponownie, że podtrzymują zgodę na prowadzenie rozprawy w częściowo zmienionym jego składzie i sąd postanowił za zgodą stron prowadzić rozprawę w dalszym ciągu w częściowo zmienionym składzie, a więc zamiast z udziałem ławnika Mariana G. - z udziałem ławnika Apolonii B.Zgodnie z treścią art. 348 § 2 k.p.k., strony były uprawnione do wyrażenia swej zgody lub złożenia wniosku co do prowadzenia przerwanej rozprawy w dalszym ciągu, jak też co do konieczności prowadzenia rozprawy od początku ze względu na zmianę w składzie orzekającym. Strony jednak na rozprawie głównej dwukrotnie wyraziły swoje stanowisko i zgodę co do prowadzenia rozprawy w dalszym ciągu, mimo częściowej zmiany składu sądu, a sąd nie uznał za konieczne, by prowadzić rozprawę od początku, i właśnie za zgodą stron postanowił prowadzić rozprawę w dalszym ciągu (art. 348 § 2 k.p.k.). Tak więc w przedstawionej sytuacji faktycznej brak podstaw do czynienia sądowi zarzutu obrazy przepisów postępowania, a zwłaszcza w zakresie uchybienia art. 388 pkt 2 k.p.k., tym bardziej że wprowadzenie przez Sąd do protokołu rozprawy z dnia 15 grudnia 1978 r. zapisu o treści kwestionowanej przez oskarżonego nie miało znaczenia procesowego zarówno w kwestii zmiany składu sądu, jak i w zakresie orzekania. Należy bowiem podnieść, że przepisy kodeksu postępowania karnego, a zwłaszcza art. 348 § 2 k.p.k. (podobnie jak i art. 350 § 2 k.p.k.), nie wymagają, by w razie zmiany składu sądu w czasie rozprawy wchodząca w jego skład inna upoważniona do orzekania osoba była uprzednio obecna na rozprawie i by z tego powodu znała jej przebieg od początku. Inaczej mówiąc - uprawniona do orzekania osoba (sędzia, ławnik) wchodząca w skład sądu w wypadku zmiany składu orzekającego i prowadzenia rozprawy w dalszym ciągu - z zachowaniem warunków określonych w art. 348 § 2 i art. 350 § 2 k.p.k. - nie jest zobowiązana do obecności na rozprawie od początku rozprawy (...).Zmiana w składzie sądu, dokonana za zgodą stron, i prowadzenie przez sąd po przerwie rozprawy w dalszym ciągu w warunkach określonych w art. 348 § 2 k.p.k. nie miały nie tylko wpływu na treść wyroku, ale przede wszystkim nie było to uchybienie w rozumieniu art. 388 pkt 2 k.p.k. (...).