IV PR 89/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeciwko Stanisławowi D. o odszkodowanie na skutek rewizji powodowej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 13 grudnia 1979 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 118.548,60 zł tytułem naprawienia wyrządzonej szkody.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem zasądził od pozwanego na rzecz powódki 23.898 zł z 8% od dnia 3.III.1978 r. oraz 1.786 zł kosztów procesu, a w pozostałej części powództwo oddalił. Oddalenie powództwa obejmuje m. in. kwotę 52.399 zł zasądzoną powódce od pozwanego w toku procesu prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 1979 r. skazującym pozwanego za przestępstwa zagarnięcia mienia.W rewizji od powyższego wyroku powodowa Spółdzielnia domagała się jego zmiany w części oddalającej powództwo o kwotę 52.399 zł zasądzoną jej w postępowaniu karnym i umorzenia postępowania w tym zakresie oraz podwyższenia kosztów procesu przyznanych jej przez Sąd Wojewódzki tylko od zasądzonej kwoty 23.899 zł. Skarżąca zarzuca, że wyrok Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części zapadł z naruszeniem art. 355 k.p.c. oraz art. 98 i art. 99 k.p.c. Zgodnie bowiem z art. 355 k.p.c. postępowanie co do kwoty 52.399 zł zasądzonej w czasie trwania niniejszego procesu z urzędu w postępowaniu karnym powinno być umorzone. Nieprawidłowe zaś oddalenie tej części powództwa spowodowało przyznanie powódce niższych kosztów procesu, które należałyby się powódce w razie umorzenia postępowania w części dotyczącej wymienionych 52.399 zł stosownie do wyroku Sądu Najwyższego wydanego w sprawie IV PZ 55/77, w którym wyjaśniono, że jeżeli w postępowaniu karnym sąd z urzędu zasądzi odszkodowanie, mimo iż o to samo roszczenie toczy się postępowanie cywilne, to w tym postępowaniu, umorzonym z powyższej przyczyny, powód w zakresie kosztów procesu powinien być traktowany jako strona wygrywająca sprawę w granicach zasądzonego w postępowaniu karnym odszkodowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stan faktyczny niniejszej sprawy jest inny niż sprawy, w której wydany został powołany w rewizji wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.XI.1977 r. IV PZ 55/77 (OSNCP 1978, z. 7, poz. 122). Mianowicie w tamtej sprawie strona powodowa cofnęła pozew w części dotyczącej odszkodowania zasądzonego jej z urzędu w postępowaniu karnym, natomiast w niniejszej sprawie pełnomocnik powodowej Spółdzielni mimo zasądzenia wyrokiem karnym części dochodzonej pozwem kwoty i dopuszczenia dowodu z akt sprawy karnej w dalszym ciągu popierał całe powództwo.Zachodziła zatem sytuacja analogiczna do takiej, w której powód mimo prawomocnego zasądzenia mu określonej kwoty wystąpiłby z pozwem o jej zasądzenie. Pozew taki podlegałby na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. odrzuceniu, a powód w zakresie kosztów byłby potraktowany jako strona przegrywająca sprawę. Podobnie jeżeli w postępowaniu karnym sąd z urzędu na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził na rzecz poszkodowanego odszkodowanie, chociaż o to samo roszczenie toczyło się postępowanie cywilne, a w postępowaniu tym strona powodowa, znając treść wyroku karnego, w dalszym ciągu popiera powództwo, to mimo umorzenia postępowania cywilnego nie może być w zakresie kosztów procesu potraktowana jako strona wygrywająca proces.Zarzut zatem naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów art. 98 i art. 99 k.p.c. byłby bezzasadny nawet wtedy, gdyby Sąd Wojewódzki nie oddalił powództwa w części dotyczącej odszkodowania zasądzonego w postępowaniu karnym, lecz umorzył w tym zakresie postępowanie.Natomiast trafnie zarzuca strona powodowa, że w przedstawionym wyżej stanie faktycznym Sąd Wojewódzki z naruszeniem art. 355 § 1 k.p.c. oddalił powództwo w zaskarżonej części zamiast umorzyć postępowanie w powyższym zakresie. Zgodnie bowiem z wymienionym przepisem sąd umarza postępowanie m. in. wtedy, gdy wydanie wyroku stało się niedopuszczalne. Taka zaś sytuacja zachodzi, jeżeli postępowanie w toku procesu stało się niedopuszczalne wskutek zajścia okoliczności powodujących nie dający się usunąć brak jednej z bezwzględnych przesłanek procesowych, do których należy określona w art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. negatywna przesłanka w tej postaci, że sprawa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona. Skoro bowiem postępowanie było dopuszczalne w chwili jego wytoczenia, a stało się niedopuszczalne dopiero w toku sprawy, nie można już pozwu odrzucać, postępowanie należy umorzyć, gdyż dalej nie może toczyć się prawidłowo. Niedopuszczalność dalszego postępowania nie pozwalała na wydanie orzeczenia merytorycznego oddalającego powództwo, chociaż strona powodowa mimo prawomocnego zasądzenia jej odszkodowania w wyroku karnym w dalszym ciągu popierała powództwo również w tym zakresie.Jednakże uchybienie powyższe nie uzasadnia uwzględnienia rewizji. Wyrok bowiem oddalający powództwo w rozważanym zakresie nie szkodzi prawom strony powodowej, której interes prawny w zmianie wyroku Sądu Wojewódzkiego przez orzeczenie umorzenia postępowania w zaskarżonej części zamiast jego oddalenia polega wyłącznie na usunięciu przeszkody do dochodzenia odpowiednio wyższych kosztów procesu. Koszty te jednak - jak wywiedziono wyżej - nie należą się powodowi, chociażby zmieniono wyrok Sądu Wojewódzkiego i umorzono postępowanie w zaskarżonej części.A zatem powodowa Spółdzielnia nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu tej części wyroku, co w świetle art. 189 w związku z art. 393 § 1 k.p.c. oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16.XII.1971 r. III CZP 79/71 (OSNCP 1972, z. 6, poz. 101) uzasadnia oddalenie rewizji na podstawie art. 387 k.p.c.