Rw 543/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki. Sędziowie: ppłk E. Zawiłowski, mjr T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. do SN - sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 1979 r. na rozprawie sprawy Jana W., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 265 § 1 k.k. w zbiegu z art. 267 k.k. i w związku z art. 58 k.k. oraz z zastosowaniem art. 296 § 2 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i degradację, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 11 grudnia 1978 r., uwzględniając rewizję obrońcy, zmienił zaskarżony wyrok przez:1) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego wskutek wyeliminowania z niej art. 267 k.k.,2) uchylenie orzeczonej wobec oskarżonego kary dodatkowej degradacji;3) wymierzenie oskarżonemu na podstawie art. 265 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 294 § 1, 2 i 4 pkt 1 k.k. kary 1 roku ograniczenia wolności z jednoczesnym orzeczeniem - w okresie odbywania przezeń kary - potrącenia 15% uposażenia na rzecz Skarbu Państwa - i z tymi zmianami zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego, w której - podnosząc zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) i wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) - wnosi o: a) wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu art. 267 k.k., b) warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, c) uchylenie orzeczonej wobec oskarżonego kary dodatkowej degradacji.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, który popierał rewizję, a ponadto wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu stosownej kary ograniczenia wolności, oraz po wysłuchaniu prokuratora, wnoszącego o nieuwzględnienie rewizji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Właściwa analiza ustalonych w sprawie istotnych okoliczności i konfrontacja ich z zawartą w rewizji argumentacją upoważniają do wniosku, że rewizja jest zasadna.I. W pierwszej kolejności zgodzić się należy z twierdzeniem rewizji, że sąd pierwszej instancji, uznając w zaskarżonym wyroku, że oskarżony dopuścił się przestępstwa określonego w art. 267 k.k. - z obrazą przepisu art. 360 § 2 pkt 2 k.p.k. - nie wskazał w opisie czynu, na czym polegało wyczerpanie przezeń znamion tego czynu. Prawdą jest też, że poczynione przez sąd pierwszej instancji wyrokowe ustalenia faktyczne również nie zawierają ustaleń w tym zakresie.Rzecz jednak przede wszystkim w tym, że w świetle całokształtu zebranego przez sąd pierwszej instancji materiału dowodowego brak - wbrew odmiennemu poglądowi zawartemu w zaskarżonym wyroku, a co słusznie podnosi rewizja - podstaw prawnofaktycznych do uznania, że przestępne działanie oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 267 k.k.Zgodnie bowiem z brzmieniem dyspozycji art. 267 k.k. działanie przestępne określone w tym przepisie polega na: a) wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego lub innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu, b) użyciu uzyskanego w ten sposób dokumentu.Tymczasem z materiału dowodowego sprawy, jak też poczynionych na podstawie owego materiału ustaleń faktycznych, wcale nie wynika, aby uzyskane przez oskarżonego wkładki paszportowe zawierały jakiekolwiek nieprawdziwe dane. Co więcej - nie ma o tym również wzmianki ani w treści wniesionego w tej sprawie aktu oskarżenia, ani też w motywach zaskarżonego wyroku. Natomiast to, że oskarżony uzyskał wkładki paszportowe zawierające prawdziwe dane z naruszeniem wymagań przewidzianych w zarządzeniu Ministra Obrony Narodowej nr 66 z dnia 30 grudnia 1972 r. w sprawie zasad i trybu postępowania związanego z wyjazdami za granicę żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz pracowników cywilnych zatrudnionych w resorcie obrony narodowej (Dz. Rozk. MON Nr 2, poz. 12), nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, iż dokumenty, o których mowa, stanowią poświadczenie nieprawdy w rozumieniu art. 267 k.k. Daje to bowiem jedynie podstawę do twierdzenia, że postępując w opisany w zaskarżonym wyroku sposób, a więc podrabiając zwolnienia oraz podania - kwestionariusze oskarżony dopuścił się zamachu na autentyczność dokumentu, czym wyczerpał znamiona występku określonego w art. 265 § 1 k.k.W kontekście powyższych stwierdzeń należy podkreślić, że samo użycie przez sprawcę podrobionych przezeń uprzednio dokumentów w celu wystawienia - na ich podstawie - przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę do tego uprawnioną innego dokumentu, jeżeli wystawiony przez te osoby dokument nie zawiera w swej treści nieprawdy, nie uzasadnia przyjęcia kumulatywnej kwalifikacji prawnej z art. 265 § 1 k.k. i art. 267 k.k. Nieodzownym bowiem warunkiem odpowiedzialności na podstawie art. 267 k.k., obok spełnienia innych wymagań, o których mowa w tym przepisie, jest ustalenie, że wystawiony przez funkcjonariusza publicznego lub inną upoważnioną do tego osobę dokument stanowi poświadczenie nieprawdy, co oznacza, iż zawiera w swej treści nieprawdziwe dane dotyczące okoliczności mającej znaczenie prawne.W konsekwencji przytoczonych stwierdzeń i wywodów należało poprawić przyjętą w zaskarżonym wyroku kwalifikację prawną czynu oskarżonego, eliminując z niej art. 267 k.k.II. Nie można również odmówić racji stanowisku rewizji w kwestii wymierzenia oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji rażąco surowej kary. Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że o doborze i intensywności zastosowanego wobec sprawcy środka karnego decydować powinien przede wszystkim stopień społecznego niebezpieczeństwa konkretnego czynu, a także społeczne cele i zadania kary. W rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji nie zastosował się do tych wskazań. Mając bowiem możliwość doboru właściwej represji, wymierzył oskarżonemu karę pozbawienia wolności całkowicie nie odpowiadającą stopniowi społecznego niebezpieczeństwa przypisanego mu przestępstwa, jak też rozmiarowi jego zawinienia.(...) Niezależnie od tego, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie prawidłowego stosowania środków karnych przez sądy wojskowe (OSNKW 1977, z. 10-11, poz. 110), mając do wyboru możliwość bądź warunkowego zawieszenia wykonania krótkoterminowej kary aresztu wojskowego, bądź wymierzenia kary ograniczenia wolności pierwszeństwo należy dać karze ograniczenia wolności ze względu na jej walory resocjalizacyjne. kara ta bowiem, w warunkach pełnienia służby i wymagań dyscypliny wojskowej, jest bardziej celowym środkiem karnym w zakresie zapobiegawczego i wychowawczego oddziaływania niż krótkoterminowa kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Konsekwencją wymierzenia oskarżonemu kary ograniczenia wolności jest konieczność uchylenia orzeczonej w stosunku do niego - w zaskarżonym wyroku - kary dodatkowej degradacji. Pomijając bowiem fakt, że - wbrew odmiennemu poglądowi sądu pierwszej instancji - brak podstaw do twierdzenia, jakoby oskarżony - wskutek popełnienia przedmiotowego przestępstwa - tak dalece utracił wymagane do żołnierza zawodowego wartości ideowo-moralne oraz prestiż i uznanie społeczne, iż nie może uzyskać stopnia chorążego, mieć trzeba na względzie to, że w razie wymierzenia kary ograniczenia wolności nie można orzekać karę degradacji. Wynika to z faktu, że skazanie na karę degradacji skutkuje zwolnienie skazanego z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej z dniem uprawomocnienia się wyroku (§ 189 ust. 1 zarządzenia nr 45 Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 września 1970 r. w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych - Dz. Rozk. MON Nr 16, poz. 83), podczas gdy karę ograniczenia wolności przewidzianą w art. 294 k.k. można wykonywać tylko w warunkach pełnienia zawodowej (okresowej) służby wojskowej (por. OSNKW 1971, z. 9, poz. 134 oraz OSNKW 1976, z. 2, poz. 34).W tym stanie rzeczy, uznając rewizję obrońcy za w pełni zasadną, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. (...)