VI KRN 211/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: H. Kempisty (sprawozdawca), J. Wieczorek.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Leszka F., skazanego z art. 199 § 1 i z art. 265 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 9 kwietnia 1976 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonego Leszka F. uznał za winnego tego, iż w okresie od dnia 22 listopada do dnia 20 grudnia 1974 r. zagarnął z kasy Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w S. 5.252 zł, przeznaczone dla Zbigniewa C., posługując się jako autentycznym podrobionym przez siebie upoważnieniem do odbioru tych pieniędzy, tj. przestępstwa określonego w art. 199 § 1 i w art. 256 § 1 k.k., i za tak przypisany czyn na podstawie art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 10 § 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia wolności, na podstawie art. 36 § 3 k.k. karę grzywny w wysokości 10.000 zł z zamianą, w razie nieuiszczenia jej w terminie, na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny 100 zł grzywny, na podstawie art. 73 § 1 k.k. wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres 3 lat, na podstawie art. 75 § 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do zwrócenia Przedsiębiorstwu Budownictwa Rolniczego w S. 5.252 zł w terminie do dnia 1 kwietnia 1977 r., na podstawie art. 75 § 2 pkt 5 k.k. zobowiązał oskarżonego do niezwłocznego podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej, a na podstawie art. 76 § 2 k.k. oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Inowrocławiu wyrokiem z dnia 9 kwietnia 1976 r. uznał oskarżonego Leszka F. za winnego tego, że:1) w okresie od dnia 22 listopada do 20 grudnia 1974 r. na podstawie sfałszowanego upoważnienia pobrał z kasy Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w S. w celu przywłaszczenia 5.252 zł na szkodę Zbigniewa C., i skazał go za to na podstawie art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 3 i art. 57 § 3 pkt 3 k.k. na karę 1 roku ograniczenia wolności i 5.000 zł grzywny;2) w październiku 1974 r. podrobił upoważnienie do odbioru pieniędzy na nazwisko Zbigniewa C. oraz używał jako autentycznego, i skazał go za to na podstawie art. 265 § 1 k.k. w związku z art. 57 § 3 pkt 3 i art. 36 § 3 k.k. na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności i 3.000 zł grzywny.Na podstawie art. 66 i 70 § 2 k.k. Sąd ten wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku ograniczenia wolności i 5.000 zł grzywny wraz z zobowiązaniem na podstawie art. 34 k.k. do wykonania nieodpłatnej dozorowanej pracy na cele publiczne w wymiarze 50 godzin miesięcznie.Wyrok powyższy nie został zaskarżony.Od tego wyroku rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego wniósł Minister Sprawiedliwości, zarzucając temu wyrokowi obrazę art. 10 § 2, art. 36 § 3 i art. 57 § 2 k.k. wskutek skazania oskarżonego za dwa odrębne przestępstwa zakwalifikowane z art. 199 § 1 i art. 265 § 1 k.k., mimo popełnienia przez niego jednego czynu wyczerpującego znamiona określone w dwóch wskazanych wyżej przepisach ustawy karnej, oraz wymierzenia za te czyny kar grzywny obok kar ograniczenia wolności orzeczonych przy bezzasadnym zastosowaniu art. 57 § 3 pkt 3 k.k., a w konkluzji wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego tego, że w okresie od dnia 22 listopada 1974 r. do dnia 20 grudnia 1974 r. zagarnął z kasy Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w S. 5.252 zł, przeznaczone dla Zbigniewa C., posługując się - jako autentycznym - podrobionym przez siebie upoważnieniem do odbioru tych pieniędzy, i skazano go za to - zgodnie z art. 10 § 2 k.k. - na podstawie art. 199 § 1 i art. 265 § 1 k.k. oraz z zastosowaniem art. 36 § 3 k.k. na stosowną karę pozbawienia wolności i grzywnę nie niższą niż 10.000 zł z warunkowym zawieszeniem na odpowiedni okres wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, z zobowiązaniem oskarżonego na podstawie art. 75 § 3 k.k. do naprawienia wyrządzonej szkody oraz - w myśl art. 75 § 2 pkt 5 k.k. - do niezwłocznego podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej z oddaniem oskarżonego - na podstawie art. 76 § 2 k.k. - pod dozór kuratora sądowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy podzielił zasadność następującej argumentacji i wniosków rewizji nadzwyczajnej:Materiał dowodowy zebrany w sprawie daje pełne podstawy do twierdzenia, że oskarżony dopuścił się czynu polegającego na bezprawnym pobraniu z kasy uspołecznionej instytucji nie przeznaczonych dla niego pieniędzy, posługując się podrobionym przez siebie upoważnieniem, przy czym wynikające z dowodów okoliczności faktyczne tego czynu są bezsporne.W tej sytuacji dokonana przez sąd ocena prawna działania oskarżonego, prowadząca do skazania go odrębnie za przestępstwo określone w art. 199 § 1 k.k. i odrębnie za przestępstwo określone w art. 265 § 1 k.k., jest sprzeczna z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 k.k. Działanie oskarżonego bowiem stanowiło jeden czyn wyczerpujący znamiona określone w art. 199 § 1 i art. 265 § 1 k.k., co - w myśl art. 10 § 2 k.k. - nakazywało skazanie oskarżonego na podstawie wskazanych wyżej zbiegających się przepisów. Zauważyć przy tym należy, że wymagania przewidziane w art. 10 § 2 k.k. decydować powinny nie tylko o kwalifikacji prawnej, ale również o opisie czynu, który przypisany został oskarżonemu w wyroku.Brak pisemnego uzasadnienia wyroku uniemożliwia kontrolę rozumowania sądu co do zastosowania art. 57 § 2 k.k., zebrany zaś w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie dostatecznych przesłanek do korzystania z tego przepisu.W tej sytuacji istnieją podstawy do uznania, że oskarżonemu należy wymierzyć stosowną karę pozbawienia wolności w granicach przewidzianych w zbiegających się przepisach - z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na odpowiedni okres. Wobec uprzedniej niekaralności, oskarżonego i stosunkowo niewielkiej wartości zagarniętego mienia nie jest konieczne orzekanie bezwzględnej kary pozbawienia wolności. Warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności musi być jednak połączone - w myśl art. 75 § 3 k.k. - z zobowiązaniem do naprawienia wyrządzonej szkody, gdyż do czasu rozprawy w dniu 9 kwietnia 1976 r. oskarżony nie zwrócił zagarniętych pieniędzy. Ponadto ze względów zapobiegawczo-wychowawczych celowe jest zobowiązanie oskarżonego - zgodnie z art. 75 § 2 pkt 5 k.k. - do niezwłocznego podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej oraz oddanie go pod dozór kuratora sądowego, gdyż, jak sam oskarżony wyjaśnił na rozprawie, nie ma stałej pracy, a ponadto w miejscu zamieszkania nie ma dobrej opinii.W związku z treścią art. 36 § 3 k.k. - obok kary pozbawienia wolności - oskarżonemu należało wymierzyć grzywnę, która w sytuacji wynikającej z zastosowania art. 73 § 1 k.k. stanowi z jednej strony istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, a z drugiej - środek przeciwdziałania zamachom na mienie społeczne.Uwzględniając, że oskarżony zagarnął 5.252 zł, a zarabiał w tym okresie około 3.000 zł miesięcznie, uznać należy, że wymagania, o których wyżej mowa, spełni grzywna w wysokości 10.000 złotych.