III CZP 98/77

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Czesława K. przeciwko Józefowi R. o zapłatę po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki we Włocławku postanowieniem z dnia 21 października 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy wydany w postępowaniu karnym prawomocny wyrok, w którym sąd w sentencji ustala, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu przestępstwa, a następnie na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. z 1974 r. Nr 27, poz. 159) postępowanie umarza, wiąże sąd cywilny z mocy art. 11 k.p.c. co do popełnienia przestępstwa"postanowił udzielić następującej odpowiedzi.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wyrokiem Sądu Powiatowego w Radziejowie z dn. 1 marca 1974 r. nr k.p. 269/73 oskarżony Józef R. został uniewinniony od zarzutu naruszenia w dniu 9 listopada 1973 r. nietykalności cielesnej Czesława K. przez trzykrotne uderzenie go ręką w twarz i dwukrotne kopnięcie w udo. Na skutek rewizji oskarżyciela prywatnego Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu wyrokiem z dnia 23 września 1974 r. V KR 522/74 przyjmując, że Józef R. dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. z 1974 r. Nr 27, poz. 159) postępowanie umorzył.Następnie Czesław K. wytoczył przeciw Józefowi R. powództwo o zapłatę kwoty 5.000 zł na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Sąd Rejonowy w Radziejowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 1977 r. Nr C. 33/77 oddalił to powództwo ustaliwszy, że brak podstaw do przypisania pozwanemu zarzuconego mu czynu. Sąd wyraził przy tym pogląd, iż wspomniany wyrok karny nie jest wyrokiem skazującym w rozumieniu art. 11 k.p.c. i ustalenia jego nie wiążą sądu w sprawie cywilnej. W związku z rewizją powoda Sąd Wojewódzki we Włocławku przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przedstawione wyżej zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 11 k.p.c. wprowadza wyjątek od zasady bezpośredniości postępowania cywilnego. Ten jego charakter nakazuje stosowanie wykładni ścieśniającej.Stosownie do art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Z redakcji przepisu wynika, iż zastosowanie zawartej w nim zasady zostało uzależnione od jednoczesnego istnienia trzech przesłanek: wydania rozstrzygnięcia w formie prawomocnego wyroku, dokonania ustaleń co do faktu popełnienia przestępstwa w sądowym postępowaniu karnym i zamieszczenia tych ustaleń w wyroku skazującym (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1973 r. III CZP 6/73 OSNCP 1973/11 poz. 190).W sprawie niewątpliwie zostały spełnione pierwsze dwie przesłanki. Ustawa jednak nie poprzestaje na tym, by ustaleń o popełnieniu przestępstwa dokonano w prawomocnym wyroku lecz wymaga, by był to wyrok skazujący. O tym czy wyrok ma charakter wyroku skazującego rozstrzygają przepisy prawa postępowania karnego i oceny tej nie można dokonywać w oparciu o wykładnię celowościową art. 11 k.p.c.Istotne w tym przedmiocie znaczenie ma przepis art. 360 k.p.k. W § 1 tego przepisu określa się wymogi, jakim winien odpowiadać każdy wyrok wydany w postępowaniu karnym. W § 2 określono wymagania, jakie winien spełniać wyrok skazujący, jaki wyodrębniono od pozostałych wyroków. Otóż w myśl tego paragrafu wyrok skazujący powinien ponadto zawierać dokładne ustalenie czynu przypisanego przez sąd oskarżonemu i rozstrzygnięcie co do kary. Cechą zatem istotną wyroku skazującego jest rozstrzygnięcie co do kary, a gdy takiego rozstrzygnięcia brak, wyrok nie jest skazujący.W tym stanie rzeczy, podzielając pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1973 r. II PR 223/73 (Nowe Prawo 1974/6 str. 846) co do wpływu zaniechania skazania sprawcy przestępstwa, mimo ustalenia popełnienia przezeń przestępstwa, na możliwość zastosowania art. 11 zd. 1 k.p.c. należało orzec, jak w sentencji.