I PR 43/80

WyrokIzba Cywilna1980-11-06

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pieniądze pobierane przez pracownika z banku czekami gotówkowymi do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu stanowią zaliczki pieniężne w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy, podlegające potrąceniu z ekwiwalentu za urlop?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pieniądze pobierane przez pracownika z banku czekami gotówkowymi do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu nie stanowią zaliczek pieniężnych w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy. Przepis ten, dotyczący ochrony wynagrodzenia za pracę, nie podlega wykładni rozszerzającej, a zakład pracy może potrącać bez zgody pracownika tylko ściśle określone należności. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy podlega takiej samej ochronie jak wynagrodzenie za pracę.
Stan faktyczny
Pracownik domagał się zasądzenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Pracodawca potrącił należny ekwiwalent na poczet nie rozliczonych czeków gotówkowych, które pracownik pobierał z banku do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu, uznając je za zaliczki. Okręgowy Sąd Pracy uznał, że czeki te nie są zaliczkami w rozumieniu Kodeksu pracy i uwzględnił żądanie pracownika.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił odwołanie pozwanych Zakładów jako pozbawione uzasadnionych podstaw.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman. Sędziowie SN: W. Dębicka, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Bronisława P. przeciwko Zakładom Przemysłu Tłuszczowego w W. o ekwiwalent za urlop, na skutek odwołania pozwanych Zakładów od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 20 marca 1980 r.oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca we wniosku do Terenowej Komisji Rozjemczej domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów kwoty 2.527 zł tytułem ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy za 1979 r.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, któremu Komisja Rozjemcza przedstawiła sprawę w celu przejęcia jej do rozpoznania, wyrokiem z dnia 20.III.1980 r. uwzględnił żądanie wnioskodawcy.Według przytoczonych w tym wyroku ustaleń wnioskodawca był zatrudniony przez pozwane Zakłady na stanowisku inspektora w inspektoracie zbytu w B. Był on upoważniony do pobierania z banku czekami gotówkowymi pieniędzy do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu, m.in. na zakup benzyny do samochodów. Umowa o pracę została rozwiązana z wnioskodawcą z dniem 31.VIII.1979 r. Należny zaś wnioskodawcy ekwiwalent za nie wykorzystany urlop pozwane Zakłady potrąciły na poczet nie rozliczonych czeków, uznając je za udzielone zaliczki. Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy, czeki gotówkowe do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu nie są zaliczkami pieniężnymi w rozumieniu art. 67 § 1 pkt 3 k.p., a zatem nie podlegają one potrąceniu na podstawie tego przepisu.W odwołaniu pozwane Zakłady wnoszą o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie roszczenia wnioskodawcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał odwołanie za pozbawione uzasadnionych podstaw.Chybiony bowiem jest podstawowy zarzut podniesiony w odwołaniu, że pobierane przez wnioskodawcę z banku czekami gotówkowymi pieniądze do rozliczenia na prowadzenie działalności inspektoratu były w istocie zaliczkami pieniężnymi w rozumieniu art. 87 k.p.Przepis ten, jako jeden z przepisów dotyczących instytucji ochrony wynagrodzenia za pracę, nie podlega bowiem wykładni rozszerzającej podobnie jak inne przepisy płacowe. Dlatego też zakład pracy może potrącać bez zgody pracownika tylko ściśle określone należności wymienione wyczerpująco w art. 87 § 1 k.p. Określone w przepisie (art. 87 § 1 pkt 3 k.p.) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, podlegające z mocy tego przepisu potrąceniu z wynagrodzenia pracownika za pracę, nie mogą być rozszerzająco tłumaczone.W tym stanie prawnym i faktycznym sprawy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych miał uzasadnione podstawy do nieuznania wymienionych wyżej należności pozwanych zakładów za zaliczki w rozumieniu art. 87 § 1 pkt 3 k.p.W końcu wypada zaznaczyć, że w świetle przepisów art. 152, 171 i 172 k.p. podlega również ochronie w takim samym zakresie jak wynagrodzenie za pracę ekwiwalent pieniężny należny pracownikowi za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy.Zaskarżony wyrok uznać zatem należy za odpowiadający prawu.Z tych względów należało na podstawie art. 61 w związku z art. 74 § 2 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych oddalić odwołanie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 67 § 1 pkt 3 KPart. 87 KPart. 87 § 1 KPart. 87 § 1 pkt 3 KPart. 152art. 61art. 74 § 2§ 1 pkt 3§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.