I PZP 13/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, w sprawie z wniosku Jana K. przeciwko Międzywojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Inwalidów w K. o przywrócenie do pracy do rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 24 marca 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"1. Czy Rada Zakładowa może upoważnić Radę Oddziałową do wyrażenia zastrzeżeń lub opinii w sprawie zamierzonego rozwiązania umowy o pracę?2. Czy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych może samodzielnie ustalić, że dany pracownik nie jest karany mimo ujęcia w rejestrze skazanych, gdyż skazanie to nie uległo zatarciu, chociaż upłynął okres przewidziany przepisami kodeksu karnego?"i po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych powziął następującą uchwałę:I. Rada zakładowa nie może upoważnić rady oddziałowej do wyrażenia zastrzeżeń lub opinii w sprawie zamierzonego rozwiązania umowy o pracę.II. Okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych może w sprawach ze stosunku pracy samodzielnie ustalić, że z mocy prawa nastąpiło zatarcie skazania (art. 111 § 1 k.k.), chociaż wpis o skazaniu nie został usunięty z rejestru skazanych.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca przyjęty został do pracy z dniem 1.III.1979 r. na czas nie określony w charakterze strażnika w oddziale terenowym pozwanej Spółdzielni w N.S. Po podjęciu przez niego pracy pozwana Spółdzielnia - na zapytanie o karalność - otrzymała odpowiedź, iż wnioskodawca była skazany przez Sąd Powiatowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 8.V.1964 r. za przestępstwo przewidziane w art. 257 § 1 d.k.k. na karę 8 miesięcy więzienia i 1.000 zł grzywny. W tej sytuacji kierownik oddziału terenowego pozwanej Spółdzielni w N. S. zawiadomił radę oddziałową o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę. Rada oddziałowa nie zgłosiła zastrzeżeń co do zamierzonego wypowiedzenia i wnioskodawcy wypowiedziano umowę o pracę w dniu 16.X.1979 r. Od powyższego wypowiedzenia umowy o pracę wnioskodawca odwołał się do Terenowej Komisji Odwoławczej, która orzeczeniem z dnia 21.XII.1979 r. przywróciła go do pracy na poprzednich warunkach oraz zasądziła na jego rzecz wynagrodzenie za dwumiesięczny okres pozostawania bez pracy. Terenowa Komisja Odwoławcza uznała, że zakład pracy nie zachował wymaganego w art. 38 k.p. warunku konsultacji z radą zakładową oraz że wskutek upływu terminu zatarcie skazania nastąpiło z mocy samego prawa.Na skutek odwołania pozwanej Spółdzielni od orzeczenia Terenowej Komisji Odwoławczej Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie nasunęło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sformułowane w dwóch pytaniach wymienionych w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: I. Jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19.V.1978 r. V PZP 6/77, zawierającej wytyczne orzecznictwa dla okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych w przedmiocie wykładni przepisów kodeksu pracy normujących współdziałanie kierownika zakładu pracy z organami związków zawodowych przy rozwiązywaniu umów pracę (OSNCP 1978, z. 8, poz. 127) organem związkowym właściwym do rozpatrzenia zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę jest odpowiednio: rada zakładowa albo działające w jej imieniu prezydium, delegat związkowy, nadrzędna instancja związkowa. Zawiadomienie natomiast przez kierownika zakładu pracy rady oddziałowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę nie wyczerpuje trybu przewidzianego w art. 38 k.p. (teza VI wytycznych).Stosownie bowiem do ostatnio wymienionego przepisu o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony kierownik zakładu pracy zawiadamia na piśmie radę zakładową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. W myśl zaś art. 24 k.p., gdy w danym zakładzie nie ma rady zakładowej, kierownik zakładu pracy zawiadamia delegata związkowego, a w razie jego braku uprawnienia rady zakładowej wykonuje właściwa nadrzędna instancja związkowa.Powoływanie rad oddziałowych sprzyja niewątpliwie zapewnieniu zwiększonego udziału członków związków zawodowych w działalności związkowej i - przy zachowaniu ścisłej współpracy z radą zakładową - umacnia rolę rady zakładowej, jako organu przedstawicielskiego załogi wobec kierownika zakładu pracy. Rady oddziałowe są jednak organem o charakterze wewnątrzzwiązkowych i ich funkcjonowanie nie może prowadzić do ograniczenia uprawnień ustawowych i zadań statutowych rad zakładowych. Dotyczy to zwłaszcza zadań wykonywanych przez rady zakładowe na podstawie przepisów kodeksu pracy (§ 52 statutu Zrzeszenia Związków Zawodowych w brzmieniu nadanym przez VIII Kongres Związków Zawodowych z dnia 8 grudnia 1976 r. - Biuletyn CRZZ 1977, nr 4, poz. 25).W obowiązującym zatem stanie prawnym nie jest dopuszczalne przekazanie radzie oddziałowej uprawnień przysługujących radzie zakładowej wymienionych w art. 38 k.p.II. Obowiązujący kodeks karny rozróżnia zatarcie skazania, które następuje "z mocy prawa" (art 111 § 1, 3 k.k.), i zatarcie skazania fakultatywne (art. 111 § 2 k.k.) W przedmiocie zatarcia skazania "z mocy prawa" zbędne jest orzeczenie sądu (art. 36 § 1 k.k.w.). Wymagane tu jest tylko stwierdzenie faktu, że dany wypadek należy do podlegających zatarciu z mocy prawa. Do stwierdzenia takiego upoważniony jest Centralny Rejestr Skazanych Ministerstwa Sprawiedliwości, który usuwa z rejestru karty karne m.in. po upływie 10 lat od wykonania lub darowania kary pozbawienia wolności (§ 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Sprawiedliwości i Obrony Narodowej z dnia 23 grudnia 1969 r. w sprawie określania trybu rejestracji osób prawomocnie skazanych oraz sposobu zbierania w postępowaniu karnym danych dotyczących tych osób, jak również organów obowiązanych do wykonywania tych czynności - Dz. U. Nr 37, poz. 327). Jeżeli jednak karta karna nie została usunięta z rejestru, a zatarcie skazania nastąpiło "z mocy prawa", tj. m.in. upłynęło 10 lat od wykonania lub darowania kary pozbawienia wolności (art. 111 § 1 k.k.), żaden przepis nie zabrania, by organy procesowe rozstrzygające spory o roszczenia pracownicze, a w tym i okręgowe sądy pracy i ubezpieczeń społecznych, samodzielnie ustalały, że "z mocy prawa" nastąpiło zatarcie skazania. Takie ustalenie będzie zatem przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie.Zatarcie skazania fakultatywne natomiast zależne jest od decyzji sądu, poprzedzonej wnioskiem skazanego i badaniem okoliczności wymienionych w art. 111 § 2 k.k. O takim zatarciu skazania orzeka sąd w odrębnym postanowieniu (art. 36 § 2 k.k.w.). Kartę karną z rejestru zaś usuwa się dopiero w razie otrzymania z sądu zawiadomienia o zarządzeniu zatarcia skazania na podstawie art. 111 § 2 lub art. 302 k.k. (§ 5 ust. 2 rozporządzenia Ministrów Sprawiedliwości i Obrony Narodowej z dnia 23 grudnia 1969 r.).Wnioskodawcy darowano orzeczoną karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174). Zawarte w tym dekrecie odrębności dotyczące zatarcia skazania nie mają jednak zastosowania do wnioskodawcy, gdyż obejmują inne stany faktyczne (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r.). A zatem do zatarcia skazania wnioskodawcy ma zastosowanie art. 111 § 1 k.k.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.