V KRN 124/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Kwiecień, E. Wilczek.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 1979 r. sprawy Józefa K. i innych, oskarżonych z art. 178 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonych od postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 26 października 1978 r. oraz od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 listopada 1978 r.,uchylił zaskarżone postanowienia i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości zasadnie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 26 października 1978 r. oraz utrzymującemu je w mocy postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 listopada 1978 r., że zapadły one z obrazą art. 105 § 2 k.k. i art. 11 pkt 6 k.p.k., i w konsekwencji słusznie wniosła o uchylenie wymienionych postanowień i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublinie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy podzielił w szczególności następujące wywody zawarte w rewizji nadzwyczajnej:Oskarżyciel prywatny Eugeniusz W. wniósł do Sądu Rejonowego w Lublinie w dniu 6 czerwca 1978 r. akt oskarżenia przeciwko Józefowi K., Janowi A., Irenie S., Marii K., Kazimierzowi K., Bolesławowi S., Antoniemu W. i Czesławie Ł., zarzucając wymienionym, że Józef K. w dniu 17 marca 1978 r. na posiedzeniu Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie miasta L. złożył pisemne oświadczenie podpisane przez oskarżonych, że oskarżyciel prywatny, trzymając nóż w ręku, krzyczał na podwórku: "wyrżnąć Polaków". W uzasadnieniu aktu oskarżenia Eugeniusz W. złożył wniosek o zażądanie z Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydencie miasta L. akt sprawy i o zwolnienie go od opłat sądowych ze względu na to, że pobiera rentę jako inwalida, która jest jedynie źródłem jego utrzymania, na co przedstawił odcinek renty przesłanej mu w dniu 12 kwietnia 1978 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L.Sąd z naruszeniem art. 545 k.p.k. w ogóle nie ustosunkował się do wniosku oskarżonego o zwolnienie go od zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania. Natomiast Przewodniczący Wydziału IV Sądu Rejonowego w Lublinie w dniu 7 czerwca 1978 r., zarządził wezwanie oskarżyciela prywatnego do uiszczenia opłaty w wysokości 1.000 zł (art. 544 § 1 k.p.k.). Na zarządzeniu tym figuruje adnotacja o wykonaniu go dnia 27 czerwca 1978 r. przy czym w tejże dacie skierowano do oskarżyciela prywatnego zawiadomienie o brakach pisma bez zaznaczenia na zwrotnym poświadczeniu odbioru, o jakie braki chodzi.Odbiór powyższego zawiadomienia potwierdziła osoba o nazwisku S. w dniu 29 czerwca 1978 r., a na odwrocie błędnie zaznaczono, jakoby doręczono je adresatowi. Tego rodzaju doręczenie nie było prawidłowe, a w szczególności nie było zgodne z art. 117 i art. 105 k.p.k.Jeszcze przed wysłaniem i doręczeniem wyżej omówionego zawiadomienia Sąd Rejonowy w Lublinie nadał bieg sprawie, kierując w trybie art. 436 § 2 k.p.k. pismo z dnia 23 czerwca 1978 r. do Przewodniczącego Społecznej Komisji Pojednawczej przy Komitecie Obwodowym Nr 21 Samorządu Mieszkańców w L. Postępowanie przed tą Komisją nie dało jednak rezultatu, gdyż oskarżyciel prywatny Eugeniusz W. nie wyraził zgody na pojednanie. W związku z powyższym Społeczna Komisja Pojednawcza przy Komitecie Obwodowym Nr 21 w L. odesłała akta do Sądu Rejonowego w Lublinie wraz z pismem z dnia 8 lipca 1978 r., które wpłynęło do Sądu dnia 11 lipca 1978 r.Oskarżyciel prywatny w piśmie, które wpłynęło do Sądu dnia 26 sierpnia 1978 r., złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia opłat i jednocześnie uiścił te opłaty w postaci znaczków opłaty sądowej, które w tejże dacie skasowano. W uzasadnieniu powyższego pisma oskarżyciel prywatny podniósł, że w dacie oskarżenia złożył wniosek o zwolnienie go od opłat sądowych, że Sąd (nie ustosunkowując się do powyższego wniosku) przekazał sprawę do komisji pojednawczej, że wobec niedojścia do skutku pojednania sprawę zwrócono do sądu. W tej sytuacji oskarżyciel uważał, że zwolniony został od zryczałtowanych kosztów postępowania. Zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 1978 r. (zamiast postanowieniem sądu wydanym na podstawie art. 111 § 2 k.p.k.) przywrócono oskarżycielowi prywatnemu termin do wniesienia opłat. Następnie zaś w dniu 2 października 1978 r. na podstawie art. 436 § 1 k.p.k. wyznaczono termin posiedzenia pojednawczego na dzień 13 października 1978 r., jakkolwiek postępowanie pojednawcze odbyło się już w trybie art. 436 § 2 k.p.k. Wobec niedojścia do pojednania na posiedzeniu w dniu 13 października 1978 r. skierowano sprawę na rozprawę główną, której termin został wyznaczony na dzień 30 października 1978 r., przy czym wysłano już stosowne wezwanie.Przed wyznaczonym terminem rozprawy głównej Sąd Rejonowy w Lublinie postanowieniem z dnia 26 października 1978 r. umorzył postępowanie na podstawie art. 11 pkt 6 k.p.k. i art. 105 § 2 k.k.W uzasadnieniu Sąd Rejonowy, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1975 r. (OSNKW 1976, z. 1, poz. 11) podniósł, że w związku z wniesieniem przez oskarżyciela prywatnego opłat w wysokości 1.000 zł po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 105 § 1 k.p.k. i po upływie 3-miesięcznego okresu przedawnienia, określonego w art. 105 § 2 k.k., należało postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 11 pkt 6 k.p.k. umorzyć.Powyższe postanowienie zaskarżył oskarżyciel prywatny, podnosząc w szczególności, że Sąd Rejonowy w Lublinie uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłat i nadał bieg sprawie zwłaszcza przez zażądanie odpisów aktu oskarżenia, wyznaczenie terminu posiedzenia pojednawczego, które się odbyło, oraz wyznaczenie terminu rozprawy głównej.Sąd Wojewódzki w Lublinie, po rozpoznaniu zażalenia oskarżyciela prywatnego, postanowieniem z dnia 8 listopada 1978 r. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Sąd ten podniósł, że termin przedawnienia określony w art. 105 § 2 k.k. ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy, i nie można go przywrócić. Termin ten w związku z doręczeniem wezwania do zapłaty w dniu 29 czerwca 1978 r. upłynął zgodnie z art. 105 k.p.k. w dniu 6 lipca 1978 r.Pomijają już kwestię dotyczącą nieprawidłowego doręczenia wezwania do wniesienia opłat, należy podkreślić, że według poglądu doktryny, chociaż termin przewidziany w art. 105 § 1 k.p.k. nie jest w tym przepisie nazwany zawitym, to jednak jego niedotrzymanie powoduje takie same skutki jak niedotrzymanie terminu zawitego (art. 107 § 2 k.p.k.), a przywrócenie tego terminu następuje na podstawie art. 111 k.p.k., który ma tu analogiczne zastosowanie (por. tezę 8 do art. 105 k.p.k. na s. 190 zawartą w Komentarzu J. Bafii i in. - Wydawnictwo Prawnicze 1976).W danym wypadku, niezależnie nawet od formy i zasadności decyzji, termin do wniesienia opłat został jednak przywrócony i nadano bieg sprawie. W tej sytuacji, skoro akt oskarżenia wniesiono w terminie określonym w art. 105 § 2 k.k., a oskarżyciel prywatny jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia opłat wniósł te opłaty i termin mu przywrócono, nadając dalszy bieg sprawie, późniejsze umorzenie postępowania na podstawie art. 11 pkt 5 k.p.k. w związku z art. 105 § 2 k.k. nie było w danej sprawie uzasadnione.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w swoim postanowieniu.