I PZP 32/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: E. Jachczyk (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Edwarda C. przeciwko Przedsiębiorstwu Budowy Kopalń Rud w L. o wynagrodzenie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu postanowieniem z dnia 30 czerwca 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownik zakładu górnictwa rud, który po przepracowaniu w tym zakładzie w danym roku kalendarzowym 11 miesięcy i 5 dni przeszedł do pracy na zasadzie porozumienia między zakładami do zakładu górnictwa węglowego, ma prawo do dodatkowej nagrody rocznej (14 pensji) od zakładu górnictwa rud na podstawie przepisów zarządzenia nr 16 Ministra Hutnictwa z dnia 30 czerwca 1978 r. w sprawie dodatkowych nagród rocznych dla pracowników zatrudnionych w zakładach górnictwa rud, jeżeli przez okres pracy w obu zakładach przepracował wszystkie wyznaczone w roku kalendarzowym dni pracy pod ziemią, a przepisy płacowe obowiązujące w górnictwie węglowym również przewidują prawo do 14 pensji?"i po zapoznaniu się z poglądem centralnej Rady Związków Zawodowych powziął następującą uchwałę:Pracownik zakładu górnictwa rud, który przeszedł do pracy na zasadzie porozumienia między zakładami do zakładu górnictwa węglowego, ma prawo do dodatkowej nagrody rocznej (14 pensji) w rozmiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego w pierwszym z tych zakładów, jeżeli w tym roku kalendarzowym przed podjęciem pracy w drugim zakładzie był zatrudniony co najmniej przez 6 miesięcy i przepracował wszystkie wyznaczone dni pracy pod ziemią. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie wyłoniło się na tle roszczenia wnioskodawcy, który domaga się od pozwanego Przedsiębiorstwa dodatkowej nagrody rocznej z tytułu przepracowania w 1978 r. wszystkich wyznaczonych dni pod ziemią za okres od dnia 1.I. do dnia 5.XII. włącznie, po którym wnioskodawca podjął pracę w zakładzie górnictwa węglowego za porozumieniem zakładów pracy. Pozwane Przedsiębiorstwo odmówiło wnioskodawcy wypłaty tej nagrody, stojąc na stanowisku, że warunkiem jej przyznania jest efektywne przepracowanie w jednym zakładzie pracy wszystkich wyznaczonych dni pod ziemią na przestrzeni całego roku kalendarzowego.Niesporne było między stronami, że wnioskodawca w okresie pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie przepracował w 1978 r. wszystkie wyznaczone dni pracy pod ziemią do dnia 5.XII.1978 r., a od dnia 1.XII.1978 r. podjął pracę w Kombinacie Budownictwa Górniczego w Łącznej na podstawie porozumienia między zakładami pracy. W nowym zakładzie pracy wnioskodawcy pracownikom wypłaca się również dodatkowe nagrody przewidziane w przepisach płacowych górnictwa węglowego.Uprawnienia do dodatkowej nagrody rocznej dla pracowników zakładów górnictwa rud określają przepisy przytoczonego w pytaniu zarządzenia nr 16 Ministra Hutnictwa z dnia 30 czerwca 1978 r. Przepisy te jednak nie normują uprawnień do nagrody w sytuacji zmiany zakładu pracy w ciągu roku kalendarzowego. Zgodnie bowiem z przepisami § 2 wymienionego zarządzenia "warunkiem uprawniającym do otrzymania dodatkowej nagrody rocznej jest przepracowanie wszystkich wyznaczonych dni pracy pod ziemią". Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych brzmienie tego przepisu zdaje się wskazywać, że chodzi tu o efektywne przepracowanie wyznaczonych dni w ciągu całego roku kalendarzowego, chociaż dosłownie tego w tym przepisie nie stwierdzono. Dodatkową wątpliwość - zdaniem tego Sądu - rodzi redakcja przepisu § 5 wymienionego zarządzenia, według którego "dodatkowe nagrody należy traktować analogicznie jak nagrody wypłacane z zakładowego funduszu nagród z tym, że wypłaty tych dodatkowych nagród wchodzą w ciężar kosztów roku, w którym następuje wypłata".Takie brzmienie wymienionego przepisu może - zdaniem tego Sądu - wskazywać, że w sprawach nie uregulowanych wyraźnie w tym zarządzeniu - a więc również w zakresie uprawnień do nagrody osób zmieniających pracę przed upływem roku - mają zastosowanie odpowiednie przepisy dotyczące zakładowego funduszu nagród. Uprawnienia wnioskodawcy podlegałyby wówczas ocenie wedle tych przepisów oraz przepisów obowiązującego w pozwanym Przedsiębiorstwie regulaminu zakładowego funduszu nagród za 1978 r. W świetle przepisów tego regulaminu wnioskodawca miałby uprawnienie do dodatkowej nagrody (§ 4 ust. 2 pkt 4 regulaminu). Gdyby natomiast przyjąć, że uprawnienie do dodatkowej nagrody reguluje wyłącznie przepis § 2 wymienionego zarządzenia nr 16 Ministra Hutnictwa z dnia 30 czerwca 1978 r., wówczas przepis § 5 tego zarządzenia odwołujący się do nagród z zakładowego funduszu nagród mógłby dotyczyć jedynie innych zagadnień, poza określeniem uprawnień do nagrody.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Tytułem prawnym dochodzonej w sprawie dodatkowej nagrody rocznej jest zarządzenie nr 16 Ministra Hutnictwa z dnia 30 czerwca 1978 r. w sprawie dodatkowych nagród rocznych dla pracowników zatrudnionych w zakładach górnictwa rud. Zarządzenie to wprowadza zmiany w wypłacaniu wymienionych dodatkowych nagród rocznych na podstawie § 5 uchwały nr 241/74 Rady Ministrów z dnia 22 października 1974 r. w sprawie zmiany zasad ustalania i wypłacania specjalnego wynagrodzenia z "Karty Górnika" oraz innych składników płac w zakładach górnictwa rud podporządkowanych Ministrowi Przemysłu Ciężkiego w porozumieniu z Ministrem PPiSS i Zarządem Głównym Związku Górników. Jak wynika z treści § 1 tego zarządzenia, pracownicy zatrudnieni w zakładach górnictwa rud pod ziemią, uprawnieni do otrzymywania specjalnego wynagrodzenia z "Karty Górnika" w podwójnej wysokości, niezależnie od nagród wypłacanych z zakładowego funduszu nagród, otrzymują dodatkowe nagrody roczne w wysokości nagrody z zakładowego funduszu nagród przysługującej za dany rok.Wskazana poprzednio treść przepisu § 2 wymienionego zarządzenia określająca warunki uprawniające do otrzymywania dodatkowej nagrody rocznej w całości - po przepracowaniu wszystkich wymienionych w tym przepisie dni - nie zawiera wskazań określających przyznawanie wypłacania tej nagrody w sytuacji, gdy pracownik podejmie w ciągu roku kalendarzowego pracę w innym zakładzie pracy, chociażby górniczym, jak to miało miejsce w konkretnym przypadku - za porozumieniem tych zakładów. Bezpośrednich wskazań tego rodzaju nie zawierają też pozostałe przepisy wymienionego zarządzenia. Jednakowoż w myśl § 5 tego zarządzenia "dodatkowe nagrody należy traktować analogicznie" jak nagrody wypłacane z zakładowego funduszu nagród z tym, że wypłaty tych dodatkowych nagród wchodzą w ciężar kosztów roku, w którym następuje wypłata". Wprawdzie dyrektywa tego przepisu odnośnie do "wliczania nagród w ciężar kosztów" określa inny niż zakładowy fundusz nagród, mianowicie fundusz rozliczeniowy dodatkowych nagród rocznych, nie przekreśla jednak zawartej również w tym przepisie dyrektywy traktowania - w pozostałym zakresie (nie określonym w wymienionym zarządzeniu) - tych dodatkowych nagród rocznych analogicznie do nagród wypłacanych z zakładowego funduszu nagród.Niesporne jest, że w pozwanym Przedsiębiorstwie w 1978 r. nagrody z zakładowego funduszu nagród wypłacano na zasadach obowiązującego w tym Przedsiębiorstwie regulaminu podziału zakładowego funduszu nagród w PBKR Lubin zatwierdzonego uchwałą nr 77/78 na KSR w dniu 25 października 1978 r. Regulamin ten wprowadzony został w myśl § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 października 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu nagród (Dz.U. Nr 41, poz. 249 z późn. zm.). W regulaminie tym przewidziano zasady określające warunki przyznania nagrody w sytuacji przejścia pracownika w 1978 r. przed upływem roku z tego Przedsiębiorstwa do innego zakładu pracy. Stosownie bowiem do treści § 4 tego regulaminu "Pracownicy przedsiębiorstwa mają prawo do nagrody z PNZ, mimo że nie przepracowali w PBKR Lubin całego roku kalendarzowego: (...) 2. Jeżeli zostali zwolnieni w 1978 r. w wyniku następujących okoliczności: (...), d) rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem przez zakład pracy lub w drodze porozumienia stron (...). Jednakże warunkiem przyznania nagrody (...) w przypadku rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem przez zakład pracy lub w drodze porozumienia stron - jest przepracowanie w PBKR Lubin co najmniej 6 miesięcy". Paragraf 5 wymienionego regulaminu określa ponadto, że "wysokość nagrody z ZFN za okres, o którym mowa w § 4, wypłacana jest proporcjonalnie do okresu przepracowanego w 1978 r. w PBKR Lubin".Powyższe zasady wyrażone w § 4 i § 5 wymienionego regulaminu znajdują odpowiednie oparcie w treści przepisów art. 5 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz.U. Nr 27, poz. 150 z późn. zm.). Uwzględniając zaś, że przejście pracownika do innego zakładu pracy za porozumieniem zakładów musiało być poprzedzone zwolnieniem pracownika (rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem lub w drodze porozumienia stron), oraz stosując przytoczone zasady stosownie do treści § 5 wymienionego zarządzenia Ministra Hutnictwa z dnia 30 czerwca 1978 r. do określenia uprawnień pracownika w sytuacji wymienionej w przedstawionym przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pytaniu, należało przyjąć, że pracownik zakładu górnictwa rud, który przeszedł do pracy na zasadzie porozumienia między zakładami do zakładu górnictwa węglowego, ma prawo do dodatkowej nagrody rocznej (14 pensji) w rozmiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego w pierwszym z tych zakładów, jeżeli w tym roku kalendarzowym przed podjęciem pracy w drugim zakładzie był zatrudniony co najmniej przez 6 miesięcy i przepracował wszystkie wyznaczone dni pracy pod ziemią.