I PRN 65/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Zieliński. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, K. Służniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Tadeusza M. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w J. o wypłatę nagrody z zakładowego funduszu nagród, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 12 października 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Jaśle z dnia 15 lipca 1977 r.Uzasadnienie faktyczneZarówno Terenowa Komisja Rozjemcza, jak i Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odmówiły zasądzenia od pozwanej Spółdzielni na rzecz wnioskodawcy nagrody z zakładowego funduszu nagród za rok 1975 z powołaniem się na to, że wnioskodawca w roku tym pracował krócej niż 6 miesięcy. Spółdzielnia w grudniu 1974 r. wypowiedziała wnioskodawcy umowę o pracę ze skutkiem na dzień 31.III.1975 r. Wprawdzie wypowiedzenie to zostało uznane za nieprawidłowe i wnioskodawca na podstawie wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydanego w innej sprawie, w końcu 1976 r. został przywrócony do pracy w Spółdzielni, jednak mimo tego przywrócenia i wliczając nawet okres, za który przyznano mu wynagrodzenie, a także sześciotygodniowy okres pozostawania bez pracy z powodu niewydania mu we właściwym czasie świadectwa pracy, wszystkie te okresy łącznie w roku 1975 były krótsze od 6 miesięcy.W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego w dniu 16.VI.1978 r., Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych domaga się uchylenia wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i zasądzenia na rzecz wnioskodawcy nagrody z zakładowego funduszu nagród za pierwszy kwartał 1975 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o warunkach tworzenia i podział funduszu zakładowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150) wyraża ogólną zasadę, według której pracownik ma prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród, jeżeli przepracował nienagannie w jednym zakładzie pracy cały rok kalendarzowy, a w tych jednostkach, w których rozliczenie następuje w innych okresach - odpowiednio rok obrachunkowy. Artykuł 5 tejże ustawy wymienia szereg korzystnych dla pracowników wyjątków od tej zasady, w których pracownicy mają prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród, mimo że nie przepracowali w danym zakładzie całego roku kalendarzowego (obrachunkowego). Między innymi w sytuacji, gdy umowa o pracę została rozwiązana z pracownikiem za wypowiedzeniem przez zakład pracy lub w drodze porozumienia stron, pracownik ma prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród, jeżeli przepracował w zakładzie pracy, wypłacającym nagrodę, co najmniej 6 miesięcy (art. 5 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 3 cyt. ustawy). Jednocześnie przepis art. 5 ust. 5 ustawy upoważnił Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych do określenia - w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych - innych jeszcze przypadków i warunków niż wymienione w ust. 1-3, w których pracownik może otrzymać nagrodę, mimo nieprzepracowania całego roku. Korzystając z tego upoważnienia Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, działając w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych wydał w dniu 14 czerwca 1974 r. zarządzenie nr 26 w sprawie określenia przypadków, w których pracownik może otrzymać nagrodę z zakładowego funduszu nagród, mimo nieprzepracowania całego roku kalendarzowego (Dz. Urz. Min. Pracy, Płac i Spraw Socjalnych Nr 8, poz. 15). Przepis § 1 pkt 3 tego zarządzenia stanowi, że pracownik ma prawo do nagrody z zakładowego funduszu nagród, mimo że nie przepracował w danym zakładzie całego roku kalendarzowego (obrachunkowego) w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez zakład pracy z naruszeniem przepisów prawa, jeśli okoliczność ta została stwierdzona w drodze orzeczenia komisji rozjemczej lub sądu. To wyjątkowe uprawnienie pracownika nie zostało uzależnione od przepracowania przezeń w jednym zakładzie pracy ani roku, ani 6 miesięcy i - jako wynikające bezpośrednio z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa pracy - nie mogłoby być również skutecznie zmienione na niekorzyść pracownika przez postanowienie obowiązującego w konkretnym zakładzie pracy regulaminu podziału nagród.W konsekwencji - skoro jest w sprawie niesporne, że dokonane przez pozwaną Spółdzielnię ze skutkiem na dzień 31.III.1975 r. wypowiedzenie wnioskodawcy umowy o pracę zostało uznane przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za naruszające przepisy prawa - okoliczność, że wnioskodawca w Spółdzielni nie przepracował całego roku 1975, ani nawet 6 miesięcy tego roku, nie upoważnia do pozbawienia go nagrody z zakładowego funduszu nagród. Oczywiście, wysokość tej nagrody musi być współmierna do okresu efektywnie przepracowanego przez wnioskodawcę w roku 1975 w pozwanej Spółdzielni.Ponieważ zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok został oparty na odmiennych, nie znajdujących usprawiedliwienia prawnego, założeniach i doprowadził - z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, a także z naruszeniem interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - do pozbawienia pracownika należnych mu od zakładu pracy świadczeń, należało - w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej - z mocy art. 277 k.p. w zw. z art. 422 k.p.c. wyrok ten uchylić i przekazać sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy od niekorzystnego dlań orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej w Jaśle.