VI KZP 26/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: R. Góral (sprawozdawca), J. Mikos.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana P. i innych, oskarżonych z art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (tekst jednolity: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w B. postanowieniem z dnia 8 sierpnia 1980 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku skazania za wejście w posiadanie zwierzyny łownej na podstawie art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (tekst jednolity: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197) na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania określenie użyte w art. 57 ustawy: «(...) osoba, która uzyskała bezprawnie zwierzynę, obowiązana jest wyrównać (...)» stanowi podstawę do obligatoryjnego zobowiązania sprawcy do naprawienia szkody w myśl art. 75 § 3 k.k., ewentualnie art. 75 § 2 pkt 1 k.k., czy też jest to odrębne uregulowanie, dające podstawę do dochodzenia na podstawie art. 415 k.c. szkody (jeżeli obowiązku nie wykonano) spowodowanej czynem niedozwolonym?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 75 § 3 k.k. zobowiązuje sąd - w wypadku zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za zagarnięcie mienia społecznego, gdy szkoda nie została naprawiona - do nałożenia na oskarżonego obowiązku jej naprawienia.Przez użyte w art. 75 § 3 k.k. pojęcie: "zagarnięcie mienia społecznego" należy rozumieć wszelkie przestępstwa, które obejmują swymi znamionami zagarnięcie tego mienia, a więc przepis ten należy stosować nie tylko wtedy, kiedy w odpowiednim przepisie określającym przestępstwo użyto określenia: "zagarnięcie", jak w wypadku art. 199, 200, 201, 202 k.k., ale również wtedy, gdy zwrotu tego nie użyto, jak w art. 208-211 k.k., jednakże sprawca dokonujący przestępstwa w istocie rzeczy zagarnął mienie społeczne.Tak pojmowane zagarnięcie mienia społecznego obejmować może również przestępstwo określone w art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (jednolity tekst: Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197). Wymieniony przepis przewiduje odpowiedzialność karną sprawcy, który wchodzi w posiadanie zwierzyny w sposób określony w tej normie. Zwrot: "wchodzi w posiadanie zwierzyny", użyty w art. 55 pkt 8 powołanej ustawy, wskazuje, że do znamion przewidzianego w nim przestępstwa należy także zabór zwierzyny, która ze względu na unormowania zawarte w art. 2 tej ustawy stanowi własność państwa (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1978 r. - VII KZP 24/78, OSNKW 1978, z. 11, pod 124).Wprawdzie art. 55 pkt 8 omawianej ustawy jako norma szczególna w stosunku do tych przepisów rozdziału XXIX kodeksu karnego, które regulują odpowiedzialność karną za zagarnięcie mienia społecznego, wyłącza możliwość przyjęcia tych norm za podstawę skazania (zachodzi tu pomijalny zbieg przepisów ustawy), niemniej jednak okoliczność ta nie może stanowić przeszkody do uznania, że zachodzi w takim wypadku "zagarnięcie mienia społecznego" w myśl art. 75 § 3 k.k. Sąd zatem skazując sprawcę wymienionego przestępstwa na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w wypadku, gdy szkoda nie została naprawiona, orzeka na podstawie art. 75 § 3 k.k. obowiązek jej naprawienia.Przeciwko takiemu poglądowi nie może przemawiać to, że ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim w art. 51 samodzielnie reguluje kwestię odszkodowania w zakresie kłusownictwa. Przewidziany bowiem w art. 75 § 3 k.k. obowiązek naprawienia szkody stanowi samoistną przesłankę takiego orzeczenia, opartą wyłącznie na przepisach ustawy karnej. Ponadto - jak już wspomniano - z treści art. 75 § 3 k.k. wynika kategoryczny nakaz nałożenia obowiązku naprawienia szkody w sytuacji określonej w tym przepisie. Odstąpienie więc od tego nakazu może nastąpić tylko wtedy, gdy szkoda została naprawiona do chwili wyrokowania. Fakt np. wcześniejszego zasądzenia odszkodowania nawet prawomocnym wyrokiem w postępowaniu cywilnym, jak i wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie są równoznaczne z naprawieniem szkody, a tym samym nie zwalniają sądu od nałożenia na sprawcę obowiązku jej naprawienia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1971 r. - VI KZP 26/71, OSNKW 1971, z. 11, poz. 166). Tym bardziej więc, nie może zwalniać od nałożenia tego obowiązku sam fakt wprowadzenia przepisu regulującego kwestię wspomnianego odszkodowania.Za takim rozwiązaniem rozważanego problemu przemawia również i to, że przewidziany w art. 75 § 3 k.k. obowiązek naprawienia szkody jest integralną częścią instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, i w związku z tym spełnia, obok funkcji kompensacyjnej, funkcję penalną, zmierzającą do resocjalizacji sprawcy i wychowawczego oddziaływania na ogół obywateli.Opowiadając się więc za poglądem, że w sytuacji przedstawionej w pytaniu stosuje się art. 75 § 3 k.k., nie zachodzi potrzeba rozważania problematyki łączącej się z unormowaniem zawartym w art. 75 § 2 pkt 1 k.k. i pozostałych kwestii związanych z dochodzeniem odszkodowania.