III CRN 151/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: A. Gola (sprawozdawca), J. Krajewski. SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława M. przeciwko Janowi i Antoninie małż. O. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej, z tymczasową siedzibą w Radzyniu Podlaskim z dnia 21 kwietnia 1978 r. uchylił zaskarżony wyrok wraz z poprzedzającym go wyrokiem Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 1.III.1978 r. i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 11.750 zł z 8% od dnia 11.XII.1977 r. oraz kwotę 5.854 zł tytułem kosztów procesu, nakazuje pobrać od pozwanych solidarnie kwotę 727 zł tytułem wpisu od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się w pozwie od pozwanych zapłaty kwoty 11.750 zł twierdząc, że w dniu 17.XI.1977 r. nabył od pozwanych krowę za taką kwotę z zastrzeżeniem, że zwróci kwotę pozwanym w ciągu 3 dni, jeżeli nie będzie mu odpowiadała, a pozwani zwrócą mu cenę kupna. Powód stwierdził po upływie umówionego terminu, że krowa mu nie odpowiada, gdyż jest niespokojna i daje mało mleka, wobec czego odprowadził ją do pozwanych. Pozwani krowę przyjęli, lecz odmówili zwrotu otrzymanej ceny. Pierwszym wyrokiem z dnia 15.XII.1977 r. Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim powództwo uwzględnił. Po uchyleniu tego wyroku przez Sąd Wojewódzki w Białej Podlaskiej z tymczasową siedzibą w Radzyniu Podlaskim na skutek rewizji pozwanych, Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 1.III.1978 r. powództwo oddalił, a Sąd Wojewódzki oddalił rewizję powodów od tego wyroku. W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając rażące naruszenie art. 592 § 1 k.c. oraz art. 556 i nast. k.c., wnosił o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 21.IV.1978 r. oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1.III.1978 r. i uwzględnienie powództwa. Rewizji nadzwyczajnej nie można było odmówić zasadności. Skarżący zarzucił trafnie, że wady fizyczne, o których mowa w art. 570-572 k.c., dotyczą wyłącznie zwierząt wymienionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 7 października 1966 r. w sprawie odpowiedzialności sprzedawców za wady główne niektórych gatunków zwierząt (Dz. U. Nr 43, poz. 257). Sprzedawca innego zwierzęcia, które nie jest wymienione w tymże rozporządzeniu, odpowiada z tytułu rękojmi za wady fizyczne na zasadach ogólnych. Swoisty podział na wady główne zwierząt i inne wady, które nie zostały uznane za główne, odnosi się - jak na to wskazuje brzmienie art. 570-572 k.c. - jedynie do zwierząt wymienionych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa. Jedynie zatem w odniesieniu do koni, owiec i norek można mówić o potrzebie wyraźnego zastrzeżenia w umowie odpowiedzialności sprzedawcy zwierzęcia za wady, które nie zostały uznane za główne. Unormowanie takie, przyjęte w art. 571 § 2 k.c., nie może natomiast odnieść skutku w wypadku sprzedaży krowy, która nie należy do gatunków zwierząt wymienionych w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Rolnictwa. Sprzedawca bowiem krowy i innego zwierzęcia nie wymienionego w tymże rozporządzeniu ponosi odpowiedzialność za wady fizyczne tych zwierząt bez ograniczeń wynikających ze szczególnego unormowania odpowiedzialności za wady główne zwierząt. W tym stanie prawnym sądy błędnie przyjęły, że odpowiedzialność pozwanych jako sprzedawców krowy wyłącza brak porozumienia stron w umowie o odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne na zasadach ogólnych przewidują art. 556 i nast. k.c. Działanie rękojmi - według tych przepisów - nie jest uzależnione od przyjęcia jej przez kontrahentów umowy. W drodze umowy strony mogą tę odpowiedzialność rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć (art. 558 § 1 k.c.). W orzeczeniach sądów można dostrzec inną jeszcze wadliwość. Powód zgodnie z nakazem zawartym w art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c. przytoczył wyraźnie podstawę faktyczną swego żądania twierdząc, że zawarł z pozwanymi umowę sprzedaży na próbę. Sąd Rejonowy na podstawie zebranego materiału procesowego, w tym także zgodnie z wyjaśnieniami pozwanych, ustalił, że według umowy stron powód zastrzegł sobie możliwość odprowadzenia krowy pozwanym za zwrotem ceny w określonym terminie, jeżeli krowa nie będzie się nadawała. Mimo takiego ustalenia Sąd Rejonowy nie rozważył żądania powoda z punktu widzenia sprzedaży na próbę (art. 592 § 1 k.c.), a Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że dla skuteczności umowy sprzedaży na próbę konieczne jest wyraźne, a nie dorozumiane oświadczenie woli. Sąd ten przeoczył, że według regulacji przyjętej w art. 60 k.c. wola osoby dokonywającej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, i że pozwani - według niekwestionowanych ustaleń Sądu Rejonowego - wyrazili gotowość przyjęcia z powrotem krowy za zwrotem ceny, jeżeli powód będzie miał zastrzeżenia do jej zachowania i mleczności, co wyczerpywało hipotezę art. 592 § 1 zdanie pierwsze k.c. Okoliczność zatem, że strony zawierając umowę nie użyły wyrazów sprzedaż na próbę nie oznacza, że takiej umowy nie zawarły. Ocenę taką potwierdza dodatkowe zachowanie się pozwanych, którzy krowę przyjęli po odprowadzeniu jej przez powoda w umówionym terminie. W świetle przytoczonych okoliczności zarzut rażącego naruszenia prawa uznać należało za usprawiedliwiony, a ponieważ niepodważane ustalenia uzasadniał wniosek skarżącego o uchylenie wyroków obu sądów i uwzględnienie powództwa, Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak wyżej.