Z 21/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk W. Morawski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Romana O. skazanego prawomocnie - wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 18 września 1974 r. - za przestępstwo określone w art.11 § 1 w związku z art. 124 § 2 k.k. na karę 6 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 2 lat i konfiskatę mienia, rozpoznając w dniu 14 sierpnia 1978 r. zażalenie skazanego na zarządzenie Szefa Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 12 lipca 1978 r., odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na postanowienie tegoż Sądu z dnia 26 czerwca 1978 r. o odmowie warunkowego zwolnienia z odbywania reszty kary pozbawienia wolności,uznał się niewłaściwym do rozpoznania zażalenia skazanego i przekazał je do rozpoznania sądowi odwoławczemu, tj. Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. w składzie trzech sędziów.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie zarządzeniem Szef Wojskowego Sądu Okręgowego w N. odmówił zażalenia skazanego Romana O. na postanowienie tegoż Sądu o odmowie warunkowego zwolnienia z odbywania reszty kary pozbawienia wolności, zajmując stanowisko, że zachodzi tu wypadek, w którym środek odwoławczy "jest niedopuszczalny z mocy ustawy" (art. 377 § 2 k.p.k. w związku z art.1 § 2 k.k.w). Wspomniane bowiem postanowienie sądu było pierwszym postanowieniem odmawiającym warunkowego zwolnienia, a na pierwsze takie postanowienie skazanemu przysługuje zażalenie "tylko w wypadku pozytywnej opinii administracji zakładu karnego" (art. 79 § 2 k.k.w.). W tym zaś wypadku sąd uznał, że opinia ta była negatywna, skoro podano w niej, iż w okresie odbywania kary - z wyjątkiem ostatnich 3 miesięcy - skazany zachowywał się niewłaściwie i był aż 13 razy karany dyscyplinarnie.Żaląc się na powołane zarządzenie Szefa Wojskowego Sądu Okręgowego w N., skazany nie precyzuje wyraźnie, czego domaga się (art. 376 § 1 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w.). Na podstawie jego twierdzenia, że opinia administracji zakładu karnego była dlań "krzywdząca" i "nieobiektywna", należy jednak wnosić, iż jest on zdania, że przysługuje mu zażalenie na postanowienie o odmowie warunkowego zwolnienia, wobec czego zarządzenie odmawiające przyjęcia tegoż zażalenia powinno być uchylone tak, by sprawę warunkowego zwolnienia mógł merytorycznie rozstrzygnąć sąd odwoławczy.Uzasadnienie prawneW związku z tym - po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącej o nieuwzględnienie zażalenia - Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Szef Wojskowego Sądu Okręgowego w N., przedstawiając Izbie Wojskowej Sądu Najwżyszego zażalenie skazanego Romana O. na swoje zarządzenie, zaznaczył, że czyni to "zgodnie z art. 414 § 2 k.p.k.". Decyzji tej nie można by nic zarzucić, gdyby chodziło o zażalenie na zarządzenie szefa sądu wojskowego wydane w postępowaniu jurysdykcyjnym, uregulowanym przepisami kodeksu postępowania karnego. Przepis art. 414 § 2 k.p.k. bowiem głosi, że: "Zażalenia na zarządzenie prezesa rozpoznaje sąd odwoławczy", w sprawach zaś rozpoznawanych przez sądy wojskowe "sądem odwoławczym" - również od zarządzeń szefa sądu (art. 575 § 1 k.p.k.) - jest właśnie Izba Wojskowa Sądu Najwyższego (art. 572 § 3 k.p.k.).Rzecz w tym jednak, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało w postępowaniu wykonawczym, w którym przepisy kodeksu postępowania karnego stosuje się tylko posiłkowo (odpowiednio) w kwestiach nie uregulowanych przepisami kodeksu karnego wykonawczego (art. 1 § 1 k.k.w.). Kwestia instancyjności sądów w postępowaniu wykonawczym jest zaś wyraźnie uregulowana w kodeksie karnym wykonawczym, i to uregulowana inaczej niż w kodeksie postępowania karnego. W postępowaniu wykonawczym - na co Sąd Najwyższy już niejednokrotnie zwracał uwagę (por. OSNKW 1974, z. 2, poz. 35; 1975, z. 9, poz. 122 i 1977, z. 7-8, poz. 73) - "sądem odwoławczym" jest zawsze trzyosobowy skład tego samego sądu, w którym w pierwszej instancji zapadło zaskarżone orzeczenie (art. 25 k.k.w.), a nie, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym, sąd wyższego rzędu (organizacyjnie "wyższy").Odnosi się to przy tym nie tylko do sądów powszechnych, lecz również do sądów wojskowych (art. 3 § 3 i art. 205 § 4 k.k.w.). W związku z tym trzeba stwierdzić, że zaskarżone zarządzenie powinno być przedstawione do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. w składzie określonym w art. 25 k.k.w., a nie Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego.Okoliczność, że art. 25 k.k.w. stanowi wprost jedynie o rozpoznawaniu zażaleń na "postanowienia", a nie wspomina o rozpoznawaniu zażaleń na wydawane w postępowaniu wykonawczym "zarządzenia" (art. 19 § 2 k.k.w.), jest bez znaczenia. Właśnie bowiem w tej kwestii, jako nie uregulowanej w kodeksie karnym wykonawczym, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 1 § 2 k.k.w. w związku z art. 377 § 2, art. 387 i art. 414 § 2 k.p.k.), przy czym "odpowiednie" stosowanie tych przepisów w postępowaniu wykonawczym oznacza w tym wypadku, że zażalenie na zarządzenia rozpoznaje ten sam sąd odwoławczy co zażalenie na postanowienia.W tej sprawie chodzi na dodatek o zażalenie szczególnego rodzaju, a mianowicie o zażalenie na zarządzenie zamykające drogę do rozpoznania środka odwoławczego od postanowienia rozstrzygającego określoną kwestię merytorycznie. Jak głosi zaś m.in. uzasadnienie uchwały połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1972 r. - VI KZP 19/71: "(...) kontrola zasadności odmowy przyjęcia środka odwoławczego (...) należy zawsze do organu właściwego do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego" (OSNKW 1972, z. 5, poz. 76).W związku z powyższym można więc i należy wyrazić pogląd, że sąd właściwy w myśl art. 25 k.k.w. do rozpoznania zażalenia na zapadłe w postępowaniu wykonawczym postanowienia jest również wyłącznie właściwy do rozpoznania zażalenia na wydane w tym postępowaniu zarządzenia, odmawiające przyjęcia środka odwoławczego (art. 1 § 2 w związku z art. 377 § 2, art. 378 i art. 414 § 2 k.p.k.).