III CZP 55/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rudnicki. Sędziowie SN: T. Bukowski (sprawozdawca), J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Mariana i Heleny małż. K. z udziałem Katarzyny D. o zniesienie współwłasności nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Płocku postanowieniem z dnia 29 czerwca 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej w sytuacji, gdy w toku postępowania współwłaściciel wystąpił do naczelnika gminy z zamiarem przekazania swojego udziału w tej nieruchomości na podstawie umowy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) i wskazał jako następców pozostałych współwłaścicieli?"uchwalił:Uzasadnienie faktyczneMałżonkowie Marian i Helena K. wystąpili w dniu 5.II.1979 r. z wnioskiem o zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej należącej w częściach równych do nich i do Katarzyny D. - matki wnioskodawczyni Heleny K.W dniu 20.III.1979 r. uczestniczka Katarzyna D. zgłosiła w urzędzie gminy zamiar przekazania swego udziału w tym gospodarstwie wnioskodawcom za emeryturę. W związku z tym sąd rejonowy zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.Rozpoznając zażalenie wnioskodawców na to postanowienie, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Organ administracji państwowej załatwia sprawę w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji (art. 97 § 1 k.p.a.).Natomiast w świetle przepisu art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) naczelnik gminy, załatwiając sprawę o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, wydaje decyzję administracyjną wyłącznie w wypadku odmownego załatwienia podania rolnika. Jeżeli zaś uznaje je za odpowiadające warunkom ustawy, to sporządza bez wydania decyzji pisemną umowę przekazania gospodarstwa następcy, a gdy ten pozostaje w związku małżeńskim - także obojgu małżonkom (art. 43 ust. 1 ustawy). W czynności tej o charakterze notarialnym nie można się dopatrywać elementów decyzji administracyjnej, załatwiającej sprawę zgodnie z podaniem strony.Niemożność wydania w omawianym postępowaniu administracyjnym decyzji pozytywnej nie ma jednak znaczenia dla wykładni przepisu art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. Nie czyni on bowiem rozróżnienia między decyzją administracyjną pozytywną a decyzją negatywną. Tak więc, lege non distinguento, możliwość wydania w postępowaniu administracyjnym choćby tylko jednej z nich stanowi już przesłankę fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie powołanego wyżej art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. Toteż sprawa o zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego i o przyznanie go w całości wnioskodawcy z zobowiązaniem do spłat na rzecz współwłaściciela ubiegającego się o przekazanie swego udziału następcy może być rozstrzygana dopiero po wydaniu odmownej decyzji z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r., chyba że przemawia przeciwko temu zasada celowości, leżąca u podstaw instytucji zawieszenia. W razie zaś sporządzenia umowy przekazania dalsze postępowanie sądowe stanie się zbędne dlatego, że uczestnik przestał być współwłaścicielem, a w razie przekazania udziału w gospodarstwie na rzecz wnioskodawcy - stanie się zbędne również dlatego, że ustała współwłasność, dla zniesienia której zostaje ono wszczęte. Za uzależnieniem rozstrzygnięcia sądowego od wyniku postępowania administracyjnego przemawia także okoliczność, że w zasadzie korzystniejszym dla rolnika jest uzyskanie świadczeń z ustawy z 27 października 1977 r. aniżeli otrzymywanie spłat z art. 216 k.c.Wychodząc z tych założeń należało orzec jak w sentencji.