II CR 379/79

SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 1979 r. sprawy z powództwa Józefa P. przeciwko Barbarze P. i innym o unieważnienie uznania na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 30 marca 1979 r. I C 32/79 rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód Józef P. żądał unieważnienia uznania dziecka na tej podstawie, że urzędnik stanu cywilnego nie pouczył go o skutkach uznania, że nie jest ojcem biologicznym pozwanego małoletniego Arkadiusza P. oraz że został "zmuszony" przez pozwaną Barbarę P. do uznania pozwanego, a "zmuszenie" to polegać miało na ewentualnej odmowie zawarcia małżeństwa z powodem.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, opierając się na następujących ustaleniach faktycznych. Powód spotykał się z pozwaną w okresie od 10 kwietnia do 20 maja 1977 r., a w październiku 1977 r. dowiedział się, że pozwana jest w ciąży. W dniu 7 lutego 1978 r. urodził się małoletni pozwany, a w dniu 22 lutego 1978 r. strony udały się do USC w K. celem podjęcia formalności związanych z zawarciem małżeństwa. Termin zawarcia związku małżeńskiego został wyznaczony na dzień 26 marca 1978 r.W dniu 1 marca 1978 r. strony udały się wspólnie do K. po zakup obrączek i tego samego dnia powód złożył oświadczenie o uznaniu małoletniego za swoje dziecko przed kierownikiem USC.Mając powyższe ustalenia na uwadze Sąd Wojewódzki przyjął, iż nie zachodzą podstawy do unieważnienia uznania z przyczyn wskazanych w pozwie.W rewizji powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania.Rewizja została oparta na podstawie art. 368 pkt 1 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje.Pogląd rewizji, że oświadczenie o uznaniu dziecka powinno być w zasadzie zgodne ze stanem rzeczywistym jest oczywiście trafny, bowiem zgodnie z obowiązującym prawem uznający powinien być biologicznym ojcem dziecka, lecz urzędnik stanu cywilnego nie ma obowiązku prowadzenia dochodzenia w tym kierunku i nie mógłby przyjąć tylko oświadczenia o uznaniu, gdyby z okoliczności towarzyszących czynności przyjęcia uznania wynikał odmienny stan rzeczy. Skoro zatem urzędnik stanu cywilnego dopiero po zdecydowanym oświadczeniu powoda że chce uznać małoletniego pozwanego za swoje dziecko, przyjął oświadczenie o uznaniu nie można stwierdzić nieprawidłowości w przyjęciu oświadczenia woli powoda w przedmiotowym zakresie.Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 81 k.r.o. prawo żądania unieważnienia uznania z powodu jego niezgodności ze stanem rzeczywistym ustawa przyznaje tylko dziecku, które zostało uznane przed osiągnięciem pełnoletności oraz prokuratorowi (art. 86 k.r.o.).Podstawą unieważnienia uznania z powodu wady oświadczenia woli może być błąd, podstęp i groźba bezprawna i z tej podstawy zgodnie z dyspozycją art. 80 § 1 k.r.o. powód mógłby domagać się unieważnienia uznania dziecka, gdyby faktycznie oświadczenie w przedmiocie uznania było dotknięte wadą.Trudno jednak zgodzić się z poglądem rewizji, że powód został "zmuszony" do uznania dziecka, skoro z okoliczności sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że powód dobrowolnie udał się do urzędu stanu cywilnego, gdzie w sposób oczywisty uznał pozwanego za swoje dziecko. Dwie wersje przyczyn, które skłoniły powoda do złożenia oświadczenia o uznaniu nie mieszczą się w podstawach uchylenia się od skutków prawnych uznania dziecka wymienionych w art. 84-86 k.c.W tym stanie rzeczy skoro powództwo i rewizja okazały się nieuzasadnione Sąd Najwyższy w oparciu o art. 387 k.p.c. orzekł jak w sentencji.