III CZP 66/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: J. Krajewski, A. Gola (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Moniki G. przeciwko Witoldowi i Annie małż. R. o eksmisję, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Toruniu postanowieniem z dnia 30 października 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy w przypadku samowolnego zajęcia lokalu mieszkalnego podlegającego przydziałowi przez terenowy organ administracji państwowej, niezależnie od uprawnienia tego organu przewidzianego w przepisie art. 57 ust. 1 prawa lokalowego, właścicielowi nieruchomości przysługuje prawo żądania eksmisji z lokalu na drodze sądowej (art. 2 § 3 k.p.c.)?"uchwalił:Przepis art. 57 ust. 1 prawa lokalowego nie wyłącza drogi sądowej w sprawach o eksmisję osób, które samowolnie zajęły lokal podlegający przydziałowi przez terenowy organ administracji państwowej. Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 57 ust. 2 prawa lokalowego z roku 1974 odpowiada w zakresie treści normatywnej przepisowi art. 60 ust. 1 prawa lokalowego z roku 1959. Już wcześniej, jak i pod rządami tego ostatniego prawa, utrwalił się pogląd, według którego w miejscowości objętej publiczną gospodarką lokalami nie jest wyłączona droga sądowa do dochodzenia eksmisji z lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego.Celem przepisu art. 57 prawa lokalowego - jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy (OSNCP 1976, poz. 190), jest dążenie do szybkiej (bezzwłocznej) likwidacji sytuacji wywołanej bezprawnym zajęciem lokalu. Nie oznacza to jednak pozbawienia właściciela nieruchomości uprawnienia do żądania usunięcia skutków naruszenia jego uprawnień do władania rzeczą (art. 222 § 1 k.c.).Sprawa o eksmisję przeciwko osobie nie mogącej się wykazać żadnym tytułem prawnym do zajmowania danego lokalu mieszkalnego ma charakter sprawy cywilnej w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.c., a brak jest przepisu szczególnego, który przekazywałby spory tego rodzaju na drogę postępowania administracyjnego (arg. z art. 2 § 3 k.p.c.).Argumentem przemawiającym przeciwko takiemu stanowisku nie może być regulacja zawarta w art. 57 ust. 1 prawa lokalowego. Przepis ten określa w sposób szczególny zakres dopuszczalności żądania opróżnienia lokalu jedynie w wypadkach, gdy najem lokalu lub budynku wynika z decyzji administracyjnej. Nie może on natomiast stanowić ograniczenia ani też wyłączenia uprawnień właściciela nieruchomości do dochodzenia roszczeń opierających się na przysługującym mu prawie własności, gdy lokal zajmowany jest sprzecznie z prawem.Za udzieloną odpowiedzią przemawia również to, że działanie organu administracji państwowej przewidziane w art. 57 ust. 1 prawa lokalowego ma jedynie na celu realizację zadań w zakresie gospodarowania zasobami mieszkaniowymi, nie zaś ochronę prawa właściciela nieruchomości (por. orzeczenie SN z dnia 13.X.1951 r. - PiP 1952, nr 3, s. 511). Właściciel nieruchomości zatem, niezależnie od tego, czy terenowy organ administracji państwowej przystąpi do usunięcia osób zajmujących bezprawnie lokal, może uprawnień swoich dochodzić w trybie postępowania sądowego.Przemawiało to za udzieleniem odpowiedzi jak w sentencji.