I PZP 29/78

Uzasadnienie faktyczneZ uzasadnienia 77 wnioskodawców pracujących u strony pozwanej na stanowiskach administracyjno-gospodarczych, obsługi, zaplecza technicznego, strażników oraz ładowaczy wniosło o zasądzenie na ich rzecz różnicy wynagrodzenia wynikającego z zaszeregowania ich w różnych tabelach wymienionych w art. 25 § 1 ust. 1 Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Państwowej Komunikacji Samochodowej z dnia 31 grudnia 1974 r. twierdząc, że zgodnie z postanowieniami ustępu 2 tegoż artykułu powinni być wszyscy zaszeregowani w jednej tabeli stawek płac zasadniczych. Błędna - zdaniem wnioskodawców - praktyka stosowania różnych tabel w stosunku do poszczególnych grup pracowników PKS opiera się na zaleceniach i wyjaśnieniach zawartych w piśmie Ministerstwa Komunikacji, Departamentu Zatrudnienia i Płac z dnia 17 marca 1977 r. Nr k.p. 2/II-1143/17/77.Uzasadnienie prawneW związku z pytaniem przedstawionym w tej sprawie przez Sąd Pracy - Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Po myśli przepisu art. 241 kodeksu pracy postanowienia układu zbiorowego pracy zastępują, z dniem wejścia układu w życie, odpowiednie warunki umów o pracę wynikające z poprzednio obowiązującego układu, nie wykluczają jednak możliwości korzystniejszego - w porównaniu z treścią układu - ustalenia warunków wynagrodzenia zarówno poszczególnych pracowników, jak i całych grup pracowników w drodze umów indywidualnych oraz aktów normatywnych wzgl. innych stosownych decyzji powołanych do tego organów.Art. 25 Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Państwowej Komunikacji Samochodowej z dnia 31 grudnia 1974 r. nosi tytuł: "Zasady wynagradzania robotników zaplecza technicznego, składnic zaopatrzenia i ładowaczy". Paragraf 1 tego artykułu ma treść następującą:1)Do robotników zaplecza technicznego, składnic zaopatrzenia i ładowaczy stosuje się godzinowe stawki płac zaszeregowania osobistego określone w tabeli.2)W zakładzie pracy może być stosowana tylko jedna tabela stawek płac zasadniczych.3)O zastosowaniu jednej z tabel płac (ust. 2) decyduje kierownik jednostki nadrzędnej na wniosek kierownika zakładu pracy.4)Zastosowanie bezpośrednio wyższej tabeli płac zastosowanej w trybie ust. 3 może nastąpić za zgodą jednostki nadrzędnej, nie wcześniej jednak niż po upływie roku.5)Podstawą ustalenia kategorii zaszeregowania osobistego pracowników wymienionych w ust. 1 są taryfikatory kwalifikacyjne robotników:- zaplecza technicznego jednostek organizacyjnych prowadzących transport samochodowy;- zatrudnionych w jednostkach Państwowej Komunikacji Samochodowej i Przedsiębiorstwa Spedycji Krajowej.Z treści ustępu 2 przytoczonego przepisu wynika bezpośrednio zasada, że zakład pracy, w którym układ ma zastosowanie, powinien stosować jedną tabelę stawek płac zasadniczych w stosunku do wszystkich robotników, o jakich mowa w ustępie 1. Układ nie przesądza jednak, która to ma być konkretnie tabela. Decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona kierownikowi jednostki nadrzędnej (ust. 3). Jeżeli kierownik jednostki nadrzędnej decyzją taką wprowadził niższą tabelę w stosunku do pewnej grupy pracowników, a wyższą w stosunku do innej grupy pracowników - to bez względu na to, czy i ewentualnie w jakim zakresie decyzję tę można uznać za uchybiająca wymogom art. 25 § 1 ust. 2 cyt. układu - wywoła ona tylko skutki wynikające z jej treści, a więc korzystniejsze w stosunku do drugiej grupy pracowników. W konsekwencji takiej decyzji ani pracownikom tej drugiej grupy zakład pracy nie może - z powołaniem się na art. 25 § 1 ust. 2 układu zbiorowego pracy - wypłacać wynagrodzenia niższego, obliczonego według tabeli mającej zastosowanie do pierwszej grupy, choćby to była grupa liczniejsza, ani pracownicy tej pierwszej grupy nie nabywają roszczenia o wypłatę im wynagrodzenia wyższego, obliczonego według tabeli, która w stosunku do nich nie została zastosowana. Decyzja kierownika jednostki nadrzędnej w tym przedmiocie, jako należąca do dziedziny płacowej, rozumiana musi być ściśle. Nie można jej zasięgu rozszerzać upatrując w treści art. 25 § 1 ust. 2 układu zbiorowego pracy mechanizmu powodującego "automatyczne" zastosowanie wyższej tabeli w stosunku do wszystkich pracowników w przypadku, gdy ta wyższa tabela została zastosowana celowo w stosunku do jednego tylko pracownika wzgl. w stosunku do ograniczonej grupy pracowników. Wykładnia taka nie znajduje oparcia ani w treści, ani w celu rozważanego postanowienia układu zbiorowego pracy. W rzeczywistości prowadziłoby to do niekorzystnych dla pracowników skutków. Względy ekonomiczne i finansowe bowiem z reguły uzasadniają - zwłaszcza w wielkich przedsiębiorstwach - stopniowe podwyższanie wynagrodzeń pracowników, według określonych ich grup, co zresztą nie szkodzi innym grupom pracowników. Gdyby - z uwagi na treść art. 25 § 1 ust. 2 Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Państwowej Komunikacji Samochodowej z dnia 31 grudnia 1974 r., takie stopniowe "grupowe" podwyższanie wynagrodzeń w przedsiębiorstwach PKS było niemożliwe, wszyscy pracownicy PKS musieliby zapewne znacznie dłużej oczekiwać na podwyżkę w drodze "generalnego" wprowadzenia korzystniejszej dla wszystkich tabeli. W każdym razie musieliby czekać do czasu, gdy fundusze PKS zezwoliłyby na taką "uniwersalną" podwyżkę w skali wszystkich pracowników, których art. 25 układu dotyczy.Ponieważ rozwiązanie takie oczywiście nie leży w interesie pracowników, a i żadne inne względy nie wymagają wywołania takich skutków, na przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie należało udzielić odpowiedzi sformułowanej w sentencji niniejszej uchwały.