I PRN 45/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Knap. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Kazimierza B. przeciwko Zjednoczeniu Portów Morskich w G. o wynagrodzenie za pracę na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 5 czerwca 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Zjednoczeniu Portów Morskich w G. z dnia 15 maja 1975 r. w części orzekającej o ekwiwalencie za urlop wypoczynkowy i deputat opałowy i w tym zakresie przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca pełnił zawodową służbę wojskową od dnia 1.VIII.1949 r. do dnia 4.V.1960 r. Ze służby tej został zwolniony na podstawie orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, ustalającego zupełną niezdolność wnioskodawcy do jej wykonywania z uwagi na stwierdzony zanik nerwu wzrokowego powodujący ślepotę. Wojewódzka Komenda Wojskowa w K. zaliczyła wnioskodawcę początkowo do drugiej, a następnie do pierwszej grupy inwalidów. Od dnia 1.VI.1960 r. wnioskodawcy przyznano wojskową rentę inwalidzką. Wnioskodawca podjął zatrudnienie w Zjednoczeniu Portów Morskich w G. w dniu 1.VIII.1974 r. i pracował w tym zakładzie do dnia 28.VI.1975 r.Wnioskodawca twierdził, że Zjednoczenie powinno mu wliczyć czas odbywania zawodowej służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem i wniósł o zasądzenie ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy oraz o ustalenie prawa do urlopu wypoczynkowego za 1974 r. w wymiarze 26 dni roboczych, a także prawa do wynagrodzenia według wyższej grupy od dnia 1.IV.1975 r.Zakładowa Komisja Rozjemcza oddaliła żądania wnioskodawcy. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej z przyczyn następujących:Żołnierze zwolnieni z zawodowej służby wojskowej zachowują ciągłość w zakresie wszelkich uprawnień pracowniczych, jeżeli podejmą zatrudnienie w ciągu 1 roku od dnia zwolnienia ze służby lub w ciągu 3 miesięcy od dnia ustania niezdolności do pracy lub inwalidztwa. Wnioskodawca po zwolnieniu ze służby wojskowej pierwsze zatrudnienie podjął w 1962 r. i z przerwami pracował do 1969 r., a następnie studiował. Wnioskodawca nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego w Zjednoczeniu Portów Morskich w G. za 1974 r. ani prawa do deputatu węglowego. Zatrudnienie bowiem podjął po upływie roku od dnia zwolnienia ze służby wojskowej. Uprawnienia wnioskodawcy nie wynikają też z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134), ponieważ mimo inwalidztwa okresowo pracował przed podjęciem zatrudnienia w Zjednoczeniu Portów Morskich w G.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w której zarzucił rażące naruszenie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134), art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341), art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 85) i art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych. Rewizja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej w części orzekającej o roszczeniach dotyczących urlopu wypoczynkowego i deputatu węglowego i przekazanie sprawy w tym zakresie tej Komisji lub Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania. Skarżący wywiódł, że inwalidzie wojskowemu zalicza się okres służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli podjął je w ciągu 3 miesięcy od ustania inwalidztwa. Wnioskodawca od dnia zwolnienia ze służby wojskowej jest inwalidą pierwszej grupy, a zatem podejmując zatrudnienie w Zjednoczeniu Portów Morskich w G. nie przekroczył terminu przewidzianego w art. 62 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Obojętną jest natomiast rzeczą, czy w okresie inwalidztwa pracował poprzednio w innych zakładach pracy. Niesłuszne jest pozbawienie wnioskodawcy przysługujących mu uprawnień z tej przyczyny, że w okresie inwalidztwa usiłował on pracować.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona przede wszystkim dlatego, że Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, orzekając w sprawie, nie wyjaśnił okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sporu stron i rażąco naruszył art. 245 pkt 1 k.p. oraz art. 55 ustawy o o.s.p. i u.s. Wnioskodawca od chwili zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest inwalidą niezdolnym do wykonywania tej służby. Zaliczenie żołnierza do I lub II grupy inwalidów na podstawie przepisów emerytalnych żołnierzy zawodowych nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem niezdolności do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia. Z mocy bowiem art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341) do I lub II grupy inwalidów może być zaliczony żołnierz, który jest zdolny do wykonywania zatrudnienia w specjalnych warunkach. Zważywszy na przyczynę inwalidztwa wnioskodawcy (naruszenie sprawności wzroku), nie można wykluczyć, iż był on zdolny do podjęcia zatrudnienia. Wskazywałby na to fakt świadczenia przez niego pracy w różnych zakładach, w tym także i Zjednoczeniu Portów Morskich w G. Okoliczność ta nie została jednak należycie wyjaśniona. Z załączonego bowiem do akt osobowych wnioskodawcy zaświadczenia Przychodni Specjalistycznej Marynarki Wojskowej z dnia 9.VI.1975 r. wynika, że w okresach od dnia 1.VI.1960 r. do dnia 1.VIII.1962 r. i od dnia 1.III.1964 r. do dnia 30.IX.1970 r. poddał się on leczeniu i rehabilitacji zawodowej, nie będąc w tym czasie zdolny do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia. Na podstawie zaświadczenia nie można natomiast ustalić, jaki był stan zdrowia wnioskodawcy w aspekcie możliwości wykonywania przez niego poza okresami w nim wskazanymi, a także jaki charakter i cel miało zatrudnienie wnioskodawcy przed podjęciem pracy w Zjednoczeniu. W związku z dochodzonymi w sprawie roszczeniami wyjaśnienie tych okoliczności było istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu stron.Jeżeli bowiem wnioskodawca przed zatrudnieniem w Zjednoczeniu był poddany leczeniu lub usprawnieniu rehabilitacyjnemu w celu przywrócenia zdolności do pracy, to wówczas w sprawie miałby zastosowanie art. 43 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, zaliczenie zatem wnioskodawcy okresu służby wojskowej, a także okresu leczenia i usprawnienia rehabilitacyjnego do okresu zatrudnienia w zakresie uzyskania prawa do urlopu i ekwiwalentu za deputat węglowy w Zjednoczeniu byłoby zależne od zachowania warunków i terminów określonych w tym przepisie.Gdyby natomiast praca wnioskodawcy poprzedzająca zatrudnienie w Zjednoczeniu nie była wykonywana w ramach rehabilitacji zawodowej, to na podstawie art. 62 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w zakresie uprawnień do urlopu okres odbywania zawodowej służby wojskowej powinien być wliczony - w razie zachowania terminów wskazanych w tym przepisie - do okresu zatrudnienia w tym zakładzie pracy, w którym podjął on zatrudnienie bezpośrednio po zwolnieniu z tej służby. Przepis ten natomiast nie uprawnia do wliczenia okresu służby wojskowej do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu, w każdym następnym zakładzie pracy, w którym były żołnierz został zatrudniony, bez względu na to, czy te kolejne zatrudnienia podejmował on z zachowaniem ustawowego terminu. Odmienna wykładnia art. 62 cyt. ustawy prowadziłaby do rozwiązań sprzecznych z celem tego przepisu i wyłączałaby stosowanie przepisów normujących uprawnienia urlopowe pracowników w razie zmiany zakładu pracy. Przykładowo można wskazać, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który podjął zatrudnienie po zwolnieniu z tej służby, a następnie porzucił pracę, uzyskiwałby prawo do urlopu bezpośrednio po rozpoczęciu pracy w następnym zakładzie pracy.W zakresie nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego zachowanie terminów określonych w art. 62 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 134) o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma znaczenie tylko w odniesieniu do pierwszego zatrudnienia byłego żołnierza po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, albowiem tylko z tym zatrudnieniem łączy się obowiązek zaliczenia okresu służby wojskowej dla uzyskania tego uprawnienia. Przepis ten ma zastosowanie również w razie zatrudnienia inwalidy zwolnionego ze służby wojskowej w związku z treścią art. 42 ust. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin.Przytoczone rozważania są aktualne także przy ocenie uprawnień wnioskodawcy do ekwiwalentu za deputat węglowy.W postępowaniu z rewizji nadzwyczajnej ujawnione zostały w sprawie nowe okoliczności, które mogą mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu stron. Ze złożonych bowiem zaświadczeń wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w Spółdzielni "S" od dnia 1.V.1971 r. do dnia 15.XI.1974 r., a więc także częściowo w okresie pracy w Zjednoczeniu, oraz że w Spółdzielni tej wykorzystał urlop wypoczynkowy za 1974 r. Ustalenie zatem charakteru zatrudnienia wnioskodawcy w tej Spółdzielni i okoliczności związanych z przejściem do pracy w Zjednoczeniu oraz potwierdzenie faktu wykorzystania urlopu za 1974 r. może przesądzić o bezzasadności roszczeń. Nie można jednak wykluczyć, że spełnione zostały warunki określone w układzie zbiorowym pracy, uprawniające wnioskodawcę do ekwiwalentu za deputat węglowy.Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 277 § 2 i 3 k.p. i art. 422 § 2 k.p.c., mając także na uwadze art. 420 § 2 k.p.c, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w rewizji nadzwyczajnej, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.