VII KZP 1/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: T. Majewski, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja M., oskarżonego z art. 128 § 1 i art. 147 § 1 k.w., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 grudnia 1976 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy w razie przekazania na żądanie obwinionego do sądu sprawy rozpoznawanej przez kolegium do spraw wykroczeń pierwszej instancji, w której orzeczono karę aresztu i osadzono obwinionego w zakładzie karnym bezpośrednio po rozprawie w związku z wykonalnością orzeczenia o ukaraniu z chwilą jego ogłoszenia (art. 73 pkt 4 lit. a k.p.w.), można to osadzenie traktować jako tymczasowe aresztowanie?2. Czy na postanowienie sądu rejonowego odmawiające uchylenia wspomnianego na wstępie osadzenia przysługuje oskarżonemu zażalenie?3. Czy w wypadku dopuszczalności zażalenia, o którym wyżej mowa, właściwy do jego rozpoznania jest sąd rejonowy, w którym zapadło takie postanowienie, czy też sąd drugiej instancji (art. 409 w związku z art. 212 § 1 k.p.k.)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z art. 73 ust. 4 lit. a kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia ukaranego przez kolegium do spraw wykroczeń w postępowaniu przyspieszonym karą aresztu zasadniczego osadza się w zakładzie karnym bezpośrednio po rozprawie, gdyż wykonalność orzeczenia o ukaraniu następuje z chwilą jego ogłoszenia. Od orzeczenia kolegium do spraw wykroczeń o ukaraniu karą aresztu zasadniczego (lub karą ograniczenia wolności) przysługuje obwinionemu oraz innym uprawnionym do wnoszenia odwołań (art. 80 k.p.w.) prawo złożenia środka zaskarżenia w postaci żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego (art. 86 k.p.w.). Sąd rozpoznający taką sprawę stosuje przepisy rozdziału 46 kodeksu postępowania karnego (postępowanie sądowe co do orzeczeń w sprawach o wykroczenia), a jeżeli nie stanowią one inaczej - także przepisy o postępowaniu uproszczonym i nawet o postępowaniu zwyczajnym (art. 455 i art. 418 k.p.k.).Przepisy kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nie uchylają i nie zmieniają nakazu zawartego w art. 73 ust. 4 lit. a tego kodeksu w wypadku złożenia środka zaskarżenia i skierowania sprawy na drogą postępowania sądowego, a przepisy kodeksu postępowania karnego, mające zastosowanie do tego trybu postępowania sądowego, nie zawierają w tym względzie żadnych postanowień. Należy więc przyjąć, że omawiane osadzenie ukaranego w zakładzie karnym nie zmienia swojego charakteru i nie ustaje wskutek wniesienia środka zaskarżenia wymienionego w art. 86 k.p.w. i skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, lecz w dotychczasowej postaci trwa również w tym postępowaniu, i to z woli ustawodawcy, mimo nieprawomocności orzeczenia kolegium do spraw wykroczeń.Wskazać należy, że sąd może zwrócić sprawę kolegium (art. 456 § 1 k.p.k.) oraz - w razie cofnięcia żądania skierowania sprawy do sądu - postępowanie sądowe umorzyć, a orzeczenie kolegium staje się prawomocne (art. 458 § 1 k.p.k.), jak również obowiązany jest rozpoznać sprawę w ciągu miesiąca od jej wpłynięcia (art. 457 § 5 k.p.k.).W postępowaniu przed sądem osadzenie wymienione w art. 73 ust. 4 lit. a k.p.w. nie może być traktowane jako tymczasowe aresztowanie zarówno z powodów już wskazanych, jak i między innymi dlatego, że tymczasowe aresztowanie może mieć zastosowanie tylko do oskarżonego o popełnienie przestępstwa, i to z zasady zagrożonego karą pozbawienia wolności powyżej roku (por. art. 209, 217, 451 k.p.k.).Skoro więc rozważane tu osadzenie nie może być traktowane jako tymczasowe aresztowanie, oczywiste jest, że na decyzję w tej kwestii nie przysługują środki odwoławcze przewidziane na postanowienia w kwestii tymczasowego aresztowania.Uwzględniając jednak, że żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego spełnia funkcję środka zaskarżenia, należy uznać, iż sąd właściwy do rozpoznania sprawy może orzec w kwestii wstrzymania wykonalności orzeczenia kolegium. Uprawnienie sądu do podjęcia w tym względzie stosownego postanowienia można wyprowadzić w szczególności z art. 411 k.p.k., który ma tu zastosowanie w drodze analogii, dopuszczalnej ze względu na to, że jest ona korzystna dla ukaranego.Należy zaznaczyć, że skoro osadzenie określone w art. 73 ust. 4 lit. a k.p.w. polega na pozbawieniu wolności - podobnie jak tymczasowe aresztowanie - to zalicza się je na poczet kary orzeczonej przez sąd.