Wp 2/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Sieracki. Sędziowie: płk S. Mendyka (sprawozdawca), płk E. Olczak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 1977 r. na posiedzeniu sprawy Janusza D., wobec którego prawomocnie umorzono - na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii - postępowanie karne o czyn określony w art. 251 k.k. z 1932 r., z powodu złożonego przez Janusza D. wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1965 r. uwzględnił na podstawie art. 474 § 1 pkt 2 lit. a., art. 478 § 2 oraz art. 479 § 1 w związku z art. 405 k.p.k. wniosek Janusza D. i wznowił postępowanie sądowe w jego sprawie, w związku z czym uchylił postanowienie Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1965 r. w części dotyczącej umorzenia na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii postępowania karnego o czyn określony w art. 251 k.k. z 1932 r. i w tym zakresie sprawę przekazał Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej.Uzasadnienie faktyczne(...) Obecnie Janusz D. złożył wniosek o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowego w części dotyczącej zarzuconego mu czynu określonego w art. 251 k.k. z 1932 r., a co do którego postępowanie karne zostało umorzone na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, domagając się przy tym uniewinnienia od tego zarzutu. Wnioski te Janusz D. uzasadnia tym, że w poprzednim postępowaniu nie mógł wykazać swej niewinności, a w szczególności nie mógł wykazać kłamliwości zeznań swej byłej żony Teresy D., obciążającej go tendencyjnie i fałszywie. W chwili obecnej o braku jego winy świadczą zarówno zapadły później wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 30 października 1967 r., uniewinniający go od popełnienia przestępstwa określonego w art. 235 § 1 lit. b k.k. z 1932 r., jak i to, że w związku z innym postępowaniem (przed sądem powszechnym) biegli lekarze psychiatrzy ustalili, iż jego była żona cierpi na schizofrenię paranoidalną, przy czym początki tej choroby wystąpiły u niej już około 20 roku życia. Tak więc zdaniem wnioskodawcy, w czasie toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego jego była żona cierpiała już na wymienioną wyżej chorobę psychiczną, która miała wpływ na treść składanych przez nią zeznań, fakt zaś ten (choroba psychiczna żony wnioskodawcy) nie był znany ani sądowi w czasie wyrokowania, ani też Sądowi Najwyższemu w momencie rozstrzygania rewizji i podejmowania decyzji o umorzeniu - na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii - postępowania karnego o zarzucony mu czyn określony w art. 251 k.k. z 1932 r.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o oddalenie wniosku o wznowienie postępowania, oraz po wysłuchaniu Janusza D., który popierał swój wniosek w omawianej kwestii, Sąd Najwyższy zważył,co następuje:1. Przepis art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. mówi o skazanym, a nie o osobie, przeciwko której postępowanie karne umorzono, choćby na podstawie przepisów o amnestii. Rzecz jednak w tym, że przepis ten dotyczy takiej sytuacji, w której, po wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, ujawniają się nowe fakty lub dowody nie znane przedtem sądowi, a wskazujące między innymi na to, że skazany jest niewinny. Chodzi więc o to, aby owe nowe fakty lub dowody wskazywały na brak winy po stronie tego, któremu zarzucono popełnienie określonego przestępstwa. Januszowi D. nie tylko zarzucono popełnienie przestępstwa określonego w art. 251 k.k. z 1932 r., ale skazano go za jego popełnienie. Tym samym uznano go więc za winnego popełnienia przestępstwa, a rewizyjne orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1965 r., choć umarzające postępowanie o to przestępstwo na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, także zawiera stwierdzenie winy skazanego w tym zakresie. Postępowanie to bowiem umorzono dlatego, że nie przewidywano wymierzenia skazanemu kary przekraczającej 1 rok pozbawienia wolności, lecz w rozmiarze takim, iż uległaby ona darowaniu na podstawie przepisów o amnestii, co immanentnie zakładało istnienie winy sprawcy w zakresie czynu objętego orzeczeniem o umorzeniu postępowania. Świadczy zresztą o tym wyraźnie treść uzasadnienia cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego, w którym między innymi stwierdzono: "Nie można ustalić, które przypadki awantur obciążają wyłącznie oskarżonego, które zaś wynikły z powodu pokrzywdzonej. Istnieją więc wątpliwości, które muszą być tłumaczone na korzyść oskarżonego. Sprawiają one, że już obecnie, nawet przy założeniu zasadności orzeczenia (zaskarżonego - uwaga red.) o winie, karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności uznać należy za niewspółmierną i że ponowne rozpoznanie sprawy w tej części, w wypadku udowodnienia oskarżonemu winy, uzasadniałoby wymierzenie kary odpowiednio niższej, nie przekraczającej 1 roku - podlegającej zatem darowaniu na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. W tych warunkach celowe i uzasadnione staje się umorzenie postępowania w tej części już obecnie, a to na podstawie art. 5 ust. 1 cytowanego dekretu."W świetle tych wywodów należy wyrazić pogląd, że w myśl art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. na równi ze skazanym traktować należy osobę, której winę przyjęto za udowodnioną w kończącym postępowanie orzeczeniu sądowym, a zwłaszcza w orzeczeniu umarzającym na podstawie przepisów o amnestii postępowanie karne o czyn, za którego popełnienie przewiduje się wymierzenie kary w takim rozmiarze, że podlegałaby ona darowaniu na podstawie przepisów o amnestii.2. Janusz D. do wniosku o wznowienie postępowania dołączył fotokopię opinii biegłego lekarza psychiatry i zarazem biegłego sądowego - Barbary R. z dnia 19 stycznia 1976 r., a dotyczącej oceny psychiatrycznej aktualnego stanu zdrowia Teresy D. (byłej żony wnioskodawcy). Z opinii tej wynika, że u byłej żony Janusza D. - Teresy D. stwierdza się chorobę psychiczną pod postacią schizofrenii paranoidalnej oraz że była ona wielokrotnie uprzednio badana przez innych biegłych lekarzy psychiatrów tudzież przebywała na leczeniu w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, gdzie ustalono, że pierwsze objawy tejże choroby ujawniły się u niej już około 20 roku życia. Przyjąć zatem zasadnie można, że Teresa D. cierpiała na stwierdzoną u niej chorobę psychiczną już wtedy, gdy z jej oskarżenia i głównie na podstawie jej zeznań toczyło się postępowanie karne w sprawie Janusza D. o czyn określony w art. 251 k.k. z 1932 r., ale i wtedy, kiedy miały rzekomo miejsce zdarzenia objęte oskarżeniem i postępowaniem sądowym o ten czyn (...).Ten nowy fakt może w szczególności zasadnie wskazywać na to, że Janusz D. nie popełnił zarzuconego mu przestępstwa, albo na to, że co do jego winy w tym zakresie mogą istnieć poważne wątpliwości (...). W związku z tym sprawę w tym zakresie należało przekazać Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w N. do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej.