II CR 78/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Trybulski, S. Perestaj.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Feliksa W. przeciwko Wojewódzkiej Spółdzielni Ogrodniczej - Oddział w T. o 127.000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 26 listopada 1975 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpatrzenia, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie z dnia 17.VI.1975 r. utrzymuje, że w 1964 r. nabył w pozwanej Spółdzielni drzewka wiśni z przeznaczeniem na sad, ale drzewka te nie owocowały, w końcu więc je wykarczował. Toteż wnosi o zasądzenie od Spółdzielni odszkodowania w wysokości 127.000 zł.Według ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego, w dniu 22.X.1964 r. strony zawarły umowę, według której powód zobowiązał się założyć sad i dostarczać Spółdzielni wytworzone w sadzie owoce, a umowa ta jest umową kontraktacji. W sierpniu 1972 r. mogło być przez powoda spełnione ostatnie świadczenie i stąd zgodnie z art. 624 k.c. w sierpniu 1974 r. roszczenie powoda uległo przedawnieniu, przy czym 10-miesięczne opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami przeto powództwo uległo oddaleniu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do § 4 umowy z dnia 22 października 1964 r. nieodłączną jej część stanowią "szczegółowe warunki kontraktacji sadów", a w myśl § 1 ust. 2 tych warunków plantator (producent) obowiązany jest na obszarze zakontraktowanego sadu posadzić drzewka dostarczone przez Spółdzielnię, przy czym nie wolno mu używać do obsadzenia tego sadu innych drzewek. Wynika z powyższego, że wspomniana umowa obejmuje nie tylko obowiązek wytwarzania w sadzie owoców i ich dostarczania Spółdzielni (art. 613 k.c.), lecz także obowiązek świadczenia dodatkowego, mianowicie - zapewnienia powodowi możności nabycia drzew (art. 615 pkt 1 k.c.). Umowa ta stanowi więc umowę kontraktacji, obejmującą należący do jej istoty obowiązek świadczenia dodatkowego. Tym samym powód nabył drzewka wiśni w ramach umowy kontraktacji.Zakres przedmiotu unormowania przez art. 621 k.c. wyjaśnia orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 20.IX.1968 r. III CRN 217/68 (OSNCP 1969, poz. 201). Poza tym zakresem art. 624 k.c. stanowi, że wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch. Inaczej mówiąc, wszystkie roszczenia producenta do kontraktującego wynikające z umowy kontraktacji przedawniają się z upływem wspomnianego terminu. Tym samym i roszczenie producenta do kontraktującego o naprawienie szkody wyrządzonej otrzymaniem w ramach umowy kontraktacji drzew złej jakości przedawnia się z upływem lat dwóch.Toteż Sąd Wojewódzki zasadnie przyjął, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu.Natomiast co się tyczy możności nieuwzględnienia upływu przedawnienia (art. 117 § 3 k.c.), to powód powołał się na to, że w 1974 r. sprecyzował swe żądanie, a w 1975 r. Spółdzielnia odmówiła dobrowolnego pokrycia szkody.Otóż gdyby przed upływem terminu przedawnienia, tj. przed wrześniem 1974 r., powód zażądał od Spółdzielni (chociażby ustnie) naprawienia szkody wyrządzonej otrzymaniem drzew złej jakości i gdyby Spółdzielnia obiecywała powodowi (wystarczy, że ustnie) naprawienie tej szkody, a po upływie terminu przedawnienia odmówiła jej dobrowolnego pokrycia, wówczas opóźnienie się powoda w dochodzeniu roszczenia byłoby usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (art. 117 § 3 k.c.).Ze wspomnianego punktu widzenia Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił sprawy, wobec czego jego stanowisko co do braku wymienionej przesłanki z art. 117 § 3 k.c. okazuje się dowolne. Sprawia to, że zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy (art. 368 pkt 3 k.p.c.).