III CZP 20/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Krajewski. Sędziowie SN: J. Ignatowicz (sprawozdawca), W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z urzędu z udziałem Stanisława W. i Anny W. o ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi Tomaszem W. i Rafałem W. po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krośnie postanowieniem z dnia 30 grudnia 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy zasady procesowe wynikające z przepisu art. 445 k.p.c. odnoszą się również do toczących się przed sądem opiekuńczym spraw, których przedmiotem postępowania jest uregulowanie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez małżonków nad ich wspólnymi dziećmi?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Jeżeli w toku sprawy o rozwód sąd opiekuńczy zostaje powiadomiony o potrzebie roztoczenia pieczy nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron w rozumieniu art. 443 k.p.c., przekazuje on sprawę sądowi rozwodowemu. Uzasadnienie faktyczneRealizując zasadę jednotorowości i ekonomii postępowania i chcąc zapobiec sprzeczności orzeczeń wydawanych przez różne sądy, a dotyczących tej samej materii, ustawodawca w art. 443 k.p.c. postanowił, że wszelkie decyzje dotyczące spraw rodzinnych - w tym także decyzje o sposobie roztoczenia pieczy nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron - powinny być na czas trwania procesu o rozwód wydawane w procesie rozwodowym. Z przepisu art. 443 wynika ponadto, że kognicja sądu rozwodowego w opisanym zakresie wyłącza prowadzenie odrębnego postępowania - zarówno procesowego, jak i nieprocesowego - mającego za przedmiot kwestie w tym przepisie wymienione. Jest to więc zasada wyłączności w opisanym zakresie orzekania przez sąd rozwodowy. Konsekwencją jej jest to, że odrębne postępowania dotyczące tych kwestii nie mogą się toczyć.Gdy chodzi o roztoczenie na czas procesu rozwodowego pieczy nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron, powyższe uregulowanie należy połączyć z dwiema zasadami postępowania przed sądem opiekuńczym: po pierwsze - z zasadą wypowiedzianą w art. 570 k.p.c., w myśl którego sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu, po drugie - z unormowaniem art. 572 k.p.c., zgodnie z którym każdy obywatel i każda jednostka - w tym także sąd - ma obowiązek zawiadomić sąd opiekuńczy o znanym mu zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu. Jeżeli więc sąd opiekuńczy - tak jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy - powziął wiadomość o potrzebie roztoczenia pieczy nad dziećmi rozwodzących się małżonków i skoro funkcje jego przejmuje na czas procesu o rozwód sąd rozwodowy, to zachodzi potrzeba odpowiedniego powiadomienia sądu rozwodowego. Sąd ten więc jest w takim wypadku w sytuacji sądu opiekuńczego w rozumieniu m.in. art. 570 k.p.c., a sąd opiekuńczy - tą jednostką, która w myśl art. 572 k.p.c. ma dokonać odpowiedniego zawiadomienia.Jak z powyższego unormowania wynika, takie załatwienie sprawy znajduje oparcie w unormowaniu zawartym w art. 443 k.p.c. w połączeniu z uregulowaniem wynikającym z powołanych przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Nie zachodzi więc potrzeba - jak to sugeruje przekazane Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne - sięgania w drodze analogii do art. 445 k.p.c.Z tych zasad należało orzec jak w sentencji uchwały.