4 CR 142/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ludwika B. przeciwko Helenie B. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1960 r.uchylił zawarte w zaskarżonym wyroku zastrzeżenie uzależniające obowiązek powoda wydania dziecka pozwanej od otrzymania przez nią samodzielnego mieszkania; poza tym rewizję nadzwyczajną oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy wyrokiem z dnia 20.VIII.1960 r. orzekł rozwód małżeństwa stron i powierzył pozwanej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem stron Stanisławem Ludwikiem, ur. 12.III.1956 r., przyznając powodowi prawo nadzoru nad wychowaniem dziecka oraz możność utrzymywania z nim stosunków osobistych.W wyniku rewizji powoda Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 9.XII.1960 r. o tyle tylko wyrok Sądu Powiatowego zmienił, że zobowiązał powoda do wydania pozwanej dziecka stron po otrzymaniu przez nią samodzielnego mieszkania; poza tym rewizję powoda co do powierzenia mu władzy rodzicielskiej oddalił.W rewizji nadzwyczajnej złożonej w dniu 6 marca 1961 r. Minister Sprawiedliwości domaga się zmiany powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy oraz wymienionego na wstępie wyroku Sądu Powiatowego w Bydgoszczy przez powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem stronom powodowi bądź uchylenia wyroków obu instancji i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, że sąd Wojewódzki, podzielając stanowisko Sądu Powiatowego co do powierzenia pozwanej wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem stron, pozostającym pod bezpośrednią pieczą ojca, nie rozważył, czy zmiana istniejącego stanu rzeczy nie spowoduje u dziecka wstrząsu psychicznego - jest chybiony. Według ustaleń Sądu Powiatowego zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 20.VIII.1960 r., których powód w rewizji od tego wyroku nie podważał, dziecko stron, liczące w chwili wydania wyroku przez Sąd Wojewódzki niespełna 5 lat, przebywało do tego czasu (w sumie przez ok. 18 miesięcy) u matki pozwanej i u niej również przebywała pozwana w okresie swych urlopów trwających nie dłużej niż jeden miesiąc. W powyższych warunkach osobistego kontaktu matki z dzieckiem (utrzymywanego nadal po rozejściu się stron, co zresztą przyznał powód na rozprawie przed Sądem Najwyższym) Sąd Wojewódzki miał dostateczne podstawy do przyjęcia, bez potrzeby zasięgania opinii specjalisty lekarza lub psychologa, że zmiana w sytuacji syna stron, prowadząca do przejścia dziecka na stałe do innego środowiska i otoczenia wskutek powierzenia pozwanej wykonania władzy rodzicielskiej, nie wpłynie ujemnie na jego psychikę.W rewizji słusznie podniesiono zastrzeżenia co do prawidłowości rozstrzygnięcia w kwestii zobowiązania powoda do wydania pozwanej dziecka stron "po otrzymaniu przez nią samodzielnego mieszkania". W sprawie o rozwód sąd, podejmując decyzję w kwestiach unormowanych przepisami art. 32 kod. rodz. i 437 k.p.c., powinien mieć na uwadze stan faktyczny istniejący w momencie rozstrzygania sprawy. Orzeczenie w tych kwestiach powinno być bezwarunkowe. Natomiast zmiana stosunków w przyszłości, tj. po rozstrzygnięciu sprawy, stanowić może podstawę do zmiany rozstrzygnięcia na podstawie art. 19 post. rodz. Niedopuszczalne jest zatem nakazanie jednemu z rodziców wydania dziecka drugiemu, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, po otrzymaniu przez tegoż samodzielnego mieszkania. Takie rozstrzygnięcie stwarza nieżyciową i nienormalną sytuację, że dziecko na ten czas, którego zakończenie nawet w przybliżeniu nie może być określone, będzie pozostawało pod bezpośrednią pieczą nie tego z rodziców, który ma powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej, tzn. prawo i obowiązek bezpośredniego kierowania wychowaniem dziecka.Dlatego Sąd Najwyższy uchylił zawarte w zaskarżonym wyroku zastrzeżenie uzależniające obowiązek powoda do wydania dziecka pozwanej od otrzymania przez nią samodzielnego mieszkania, które zresztą pozwana już otrzymała (wykazała to złożonym w postępowaniu przed Sądem Najwyższym zaświadczeniem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych z dnia 6.III.1961 r.), a poza tym rewizję, jako w pozostałym zakresie nieuzasadnioną, z mocy art. 383 k.p.c. oddalił.