III CRN 326/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: R. Czarnecki, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej, R. Wyrzykowskiego, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1977 r. sprawy z powództwa Józefy T. przeciwko kuratorowi nieżyjącego Józefa S. o ustalenie ojcostwa na wskutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Krakowie z dnia 23 lutego 1972 r. zaskarżony wyrok sprostował przez stwierdzenie, że nazwisko "S." zostało w nim powódce nadane w miejsce jej nazwiska panieńskiego "Z.", poza tym postępowanie z rewizji nadzwyczajnej umorzył.Uzasadnienie faktyczneJózefa T., z domu Z., urodzona 1 kwietnia 1946 r. w R., wystąpiła w październiku 1971 r. do Sądu, domagając się ustalenia, że zmarły w dniu 21.V.1968 r. Józef S. jest jej ojcem, oraz nadania jej nazwiska "S.". W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że Józef S. zaraz po urodzeniu zabrał ją do siebie, wychowywał i zawsze uznawał ją za swoją córkę.Sąd Powiatowy w Krakowie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego wyrokiem z dnia 23.II.1972 r. uwzględnił powództwo w całości, ustalając, iż Józef S. jest ojcem powódki, i nadając jej nazwisko ojca.Wyrok Sądu Powiatowego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną w dniu 1.X.1975 r., w której trafnie zarzucił, że Sąd Powiatowy ustalił ojcostwo zmarłego Józefa S., pomimo że powódka urodziła się w okresie trwania związku małżeńskiego jej matki z Piotrem Z., zawartego w dniu 7.IX.1930 r.W toku postępowania w sprawie niniejszej przed Sądem Najwyższym Prokurator Wojewódzki w Krakowie wytoczył powództwo o zaprzeczenie ojcostwa Piotra Z. względem powódki. Powództwo to zostało prawomocnie uwzględnione wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28.XII.1976 r. W związku z tym Minister Sprawiedliwości cofnął rewizję nadzwyczajną w części dotyczącej ustalenia ojcostwa Józefa S., podtrzymał natomiast jej wnioski co do nadania powódce nazwiska "S.".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wymieniony wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w części nadającej powódce nazwisko "S." i oddalenie w tej części powództwa został uzasadniony przepisem art. 89 § 2 k.r.o., z tym wyjaśnieniem, że powódka nie może otrzymać nazwiska ojca, gdyż od roku 1964, tj. od zawarcia małżeństwa, nosi nazwisko męża "T.". Stanowisko to nie jest uzasadnione, gdyż przepis art. 89 § 2 k.r.o. w ogóle nie normuje kwestii nadania w związku sądowym z ustaleniem ojcostwa nazwiska dziecku, które uprzednio zawarło małżeństwo.Natomiast zarzut naruszenia art. 89 § 2 k.r.o. w chwili wniesienia rewizji nadzwyczajnej, tj. przed ustawą z dnia 19 grudnia 1975 r., która znowelizowała kodeks rodzinny i opiekuńczy, był uzasadniony, ale z innej przyczyny. W świetle tego przepisu w poprzednim brzmieniu niedopuszczalne było nadanie w związku z ustaleniem ojcostwa nazwiska ojca po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Tym samym niedopuszczalne było wydanie takiego orzeczenia po zawarciu małżeństwa przez dziecko, gdyż z tą chwilą dziecko, które jeszcze nie ukończyło 18 lat, stawało się - i nadal się staje - pełnoletnie (art. 10 § 2 k.c.).Obecnie dopuszczalne jest nadanie w związku z sądowym ustaleniem ojcostwa nazwiska ojca także dziecku pełnoletniemu. Jest przy tym obojętne, czy do pełnoletności doszło na skutek ukończenia przez dziecko lat 18, czy na skutek zawarcia przez nie małżeństwa, żaden bowiem przepis nie traktuje z omawianego punktu widzenia tych dwu sposobów uzyskania pełnoletności odmiennie. Nie ma również przeszkód do nadania dziecku, które zawarło związek małżeński, nazwiska ojca tylko dlatego, że na skutek tego zdarzenia uzyskało nazwisko swego małżonka. Osoba bowiem, która nabywa nowe nazwisko z małżeństwa, nie traci przez to prawa do powoływania się na swe nazwisko, jakie uzyskała na skutek pochodzenia od określonych rodziców. Podobnie bowiem jak nazwisko uzyskane przez małżeństwo stanowi wyraz nowego stanu cywilnego, wyrażającego się w pozostawaniu w związku małżeńskim, nazwisko rodowe określa stan cywilny w sensie pochodzenia od określonych rodziców.Z powyższych przyczyn wniosek rewizji nadzwyczajnej w jej nowym sformułowaniu co do nazwiska powódki należało tylko o tyle uwzględnić, że nadane jej przez sąd nazwisko zastępuje jej dotychczasowe nazwisko rodowe, a nie nazwisko z małżeństwa.Z tych względów należało orzec jak w sentencji.