I PZP 37/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Mostowskiej-Długosz, w sprawie z wniosku Zdzisława F. przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. o przywrócenie do pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 czerwca 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy organy rozstrzygające spory pracownicze są właściwe do rozpoznania wniosku o przywrócenie do pracy byłego członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, który w czasie, gdy był jej członkiem, decyzją zarządu spółdzielni został odwołany z dotychczas zajmowanego stanowiska?",udzielił następującej odpowiedzi:Organy powołane do rozpatrywania sporów o roszczenie pracowników ze stosunku pracy (art. 242 k.p.) nie są właściwe do rozpatrywania sporów członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych o roszczenia ze stosunku członkostwa, powstałe również na tle wykonywania pracy w tej spółdzielni. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, będąc zatrudniony przez Urząd Powiatowy w O. na stanowisku zootechnika, przydzielony został do pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. W dniu 30.VIII.1974 r. wymieniony na jego wniosek został przyjęty na członka tej spółdzielni. W dniu 31.XII.1974 r. Urząd Powiatowy rozwiązał z wnioskodawcą umowę o pracę wskutek wzajemnego porozumienia stron. Wnioskodawca w dalszym ciągu pozostał w pracy w wymienionej Spółdzielni. Uchwałą z dnia 18.XII.1975 r. Zarząd Spółdzielni odwołał wnioskodawcę ze stanowiska zootechnika. Od tej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie do organu rozpatrującego spory pracowników ze stosunku pracy.Jednocześnie pismem z dnia 16.I.1976 r. wypowiedział członkostwo w Spółdzielni z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.Terenowa Komisja Odwoławcza do Spraw Pracy orzeczeniem z dnia 22.IV.1976 r. orzekła, że:1) wypowiedzenie umowy o pracę wnioskodawcy z dnia 18.XII.1975 r. jest bezskuteczne, i przywróciła wnioskodawcę do pracy na warunkach poprzedzających wypowiedzenie,2) zasądziła od pozwanej na rzecz wnioskodawcy kwotę 7.180 zł z 8% od dnia 22.IV.1976 r.Z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż Komisja orzeczenie swe oparła na przepisie art. 133 § 3 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r.).Rozpoznając odwołanie pozwanej Spółdzielni, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 15.IV.1976 r. wydanym na podstawie art. 66 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneSąd najwyższy zważył, co następuje:Sytuacja członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych różni się zasadniczo od sytuacji członków spółdzielni pracy. Jak wynika bowiem z treści art. 113 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach, ustawa ta nie przewiduje, aby pomiędzy rolniczą spółdzielnią produkcyjną a jej członkami istniał niezależnie od stosunku członkostwa odrębny spółdzielczy stosunek pracy.Według tego przepisu prawo do pracy i stosunek pracy członka takiej Spółdzielni wynika ze stosunku członkostwa, jako jego elementy składowe. Zmiana przepisów ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach, dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 281), dotyczy wyłącznie spółdzielni pracy i członków - pracowników tych spółdzielni. Postanowienia tej ustawy więc nie mogą mieć zastosowania do członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych. Stosunki bowiem tych członków ze spółdzielniami pozostały bez zmian.Z art. 242 kodeksu pracy wynika, że organy w nim wymienione są właściwe do rozpoznawania spraw o roszczenia pracowników ze stosunku pracy. Stosownie więc do postanowień tego przepisu tylko osoba będąca pracownikiem w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy może złożyć wniosek (odwołanie) do organów powołanych do rozpatrywania sporów pracowników o roszczenia ze stosunku pracy (art. 248, 249 i 264 k.p.). Odnosi się to również do członków spółdzielni pracy, którzy niezależnie od stosunku członkostwa muszą pozostawać w stosunku pracy nawiązywanego na podstawie spółdzielczej umowy o pracę (art. 77 k.p. i art. 123 § 2 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r. - Dz. U. Nr 47, poz. 281).Skoro członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej łączy ze spółdzielnią tylko stosunek członkostwa, to nie może on dochodzić przed organami powołanymi do rozpoznawania sporów pracowników ze stosunku pracy żadnych roszczeń ze stosunku członkostwa, nawet jeśli spór taki powstał na tle wykonywania pracy w tej spółdzielni.Inna sytuacja byłaby wówczas, gdyby statut spółdzielni produkcyjnej przewidywał - czego ustawa zdaje się nie zabraniać - takie uregulowania stosunków wszystkich (lub niektórych) członków, jakie ustawa przewiduje dla członków spółdzielni pracy.Jak wynika jednak z treści nadesłanego Statutu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T., uchwalonego w dniu 17.II.1962 r., i regulaminu tej spółdzielni, uchwalonego w dniu 18.XII.1975 r., nie przewidują one dla członków spółdzielni żadnych odmiennych unormowań w zakresie stosunku łączącego członków ze spółdzielnią.Z tych powodów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji.