I PR 63/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: Z. Stypułkowska (sprawozdawca), G. Cieśliński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa: 1) Emilii W., 2) Marii S., 3) Wandy F., 4) Anny R. i 5) Łucji O. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu w G. o wynagrodzenie za pracę na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 marca 1975 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódki domagały się zasądzenia od pozwanego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w G. różnych kwot - tytułem gratyfikacji jubileuszowej i dodatku za wysługę lat - należnych im z mocy układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwach (zakładach) gospodarki komunalnej.Pozwane Przedsiębiorstwo zarzuciło, że przedszkole, w którym zatrudnione są powódki, jest zakładem budżetowym, finansowanym przez Wydział Oświaty Urzędu Miejskiego (zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 15 kwietnia 1966 r. - MP Nr 17, poz. 96), oraz że otrzymują one wynagrodzenie, łącznie ze zniżką kolejową, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 1973 r. w sprawie uposażenia pracowników ekonomicznych, administracyjnych i obsługowych szkół. Powódki są więc pracownikami państwowymi. Pozwane Przedsiębiorstwo natomiast wykonuje tylko czynności administracyjne i techniczne na rzecz Urzędu Miejskiego i z jego funduszów wypłaca im wynagrodzenie.Sąd Wojewódzki, po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych powódek, uwzględnił powództwo. Sąd ten bowiem ustalił, że pozwane Przedsiębiorstwo nie rozwiązało zawartych z powódkami umów o pracę. Wymienione bowiem wyżej okoliczności nie zmieniły umów zawartych przez strony, z których to umów wynika, że powódki są nadal pracownikami Przedsiębiorstwa, toteż ma do nich zastosowanie wymieniony układ zbiorowy pracy.Pozwane Przedsiębiorstwo w rewizji wnosi o zmianę albo uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżące Przedsiębiorstwo powtarza w rewizji zarzuty podnoszone w toku postępowania przed Sądem I instancji, a ponadto podnosi, iż powódki wyraziły zgodę na zatrudnienie ich w przedszkolu bądź same o to wnosiły, a także zgodziły się na warunki pracy wedle przepisów dotyczących pracowników administracji państwowej. W każdym razie - zdaniem pozwanego - w myśl art. 3 kodeksu pracy i dotychczasowego orzecznictwa, ich zakładem pracy jest przedszkole, mimo że nie ma ono osobowości prawnej. Z mocy przeto art. 82 układu zbiorowego pracy przysługują im tylko przewidziane w tym przepisie świadczenia o charakterze socjalnym.Jak z powyższego wynika, sytuacja prawna i faktyczna przyzakładowych placówek socjalnych jest skomplikowana, co spowodowało także podjęcie przez pozwane Przedsiębiorstwo sprzecznych decyzji, przyznających i odmawiających powódkom prawa do dochodzonych przez nie świadczeń.Sytuacja taka nie może natomiast wywoływać niekorzystnych skutków w zakresie uprawnień pracownika przysługujących mu wobec tego zakładu, z którym zawarł umowę o pracę, jeśli umowa ta nie została rozwiązana w sposób nie budzący wątpliwości.Podstawową zasadą obowiązującą w stosunkach pracy, a wynikającą z ochronnej i organizatorskiej funkcji prawa pracy, jest jasność i jednoznaczność praw i obowiązków stron tego stosunku. Dotyczy to zwłaszcza tak istotnej kwestii, jak określenie stron umowy o pracę - tj. podmiotu zatrudniającego i pracownika - oraz oświadczeń woli w przedmiocie zawarcia i rozwiązania umów pracę, dla której to czynności kodeks pracy wymaga formy pisemnej (art. 29 § 1 i 3 oraz art. 30 § 3).Z dokumentów zawartych w aktach osobowych powódek wynika, że zostały one zaangażowane do pracy w przedszkolu na podstawie umów o pracę zawartych z pozwanym Przedsiębiorstwem. Przedsiębiorstwo to, w okresie wieloletniego zatrudnienia powódek, podejmowało w stosunku do nich czynności, jakich dokonuje podmiot zatrudniający wobec pracowników w zakresie łączącego strony stosunku pracy (zmiana wynagrodzenia, udzielanie urlopów wypoczynkowych i bezpłatnych). Czynności takich - wbrew zarzutom pozwanego Przedsiębiorstwa - nie można kwalifikować jako czynności techniczno-organizacyjnych. Integralną częścią indywidualnej umowy o pracę są postanowienia układu zbiorowego pracy, obowiązującego w zakładzie zatrudniającym pracownika.Znalazło to wyraz w treści umów o pracę zawartych przez pozwane Przedsiębiorstwo z powódkami. Tak ukształtowana treść wzajemnych praw i obowiązków, wynikających z powyższych umów o pracę, przestałaby wiązać strony tylko wówczas, gdyby zostały wprowadzone zmiany w umowach o pracę. Umowy te nie zostały przez pozwane Przedsiębiorstwo rozwiązane ani też nie zostały zawarte z powódkami umowy o pracę przez organ administracji państwowej, czego skarżący nie kwestionuje. Uzasadnione więc było przeświadczenie powódek, iż ich zakładem pracy jest pozwane Przedsiębiorstwo oraz że nie utraciły one przysługujących im, z mocy obowiązującego w tym Przedsiębiorstwie układu zbiorowego pracy, świadczeń.Wypłacanie pracownikom przyzakładowego przedszkola przy pozwanym Przedsiębiorstwie wynagrodzenia nie wedle stawek ustalonych w układzie zbiorowym pracy, obowiązującym w tym Przedsiębiorstwie, lecz wedle stawek przewidzianych dla pracowników organów administracji państwowej (wydziały oświaty), nie stanowi samo przez się podstawy do ustalenia, że nie są oni pracownikami tego Przedsiębiorstwa; praktyka taka bowiem jest zgodna z zasadą, iż wynagrodzenie pracownika powinno być ustalone stosownie do rodzaju i charakteru wykonywanej pracy. Nie następuje więc wyłączenie w stosunku do takich pracowników mocy obowiązującej układu pracy w części dotyczącej należności z tytułu wieloletniej i nieprzerwanej pracy, w postaci gratyfikacji jubileuszowej i dodatku za wysługę lat.Również wbrew zarzutom skarżącego się Przedsiębiorstwa, nie ma zastosowania wobec powódek art. 82 cytowanego układu zbiorowego pracy; przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że zawarte w nim ograniczenie w zakresie świadczeń na rzecz pracowników przyzakładowych placówek socjalnych dotyczy tylko osób, które są zatrudnione w tych placówkach, nie będąc pracownikami pozwanego Przedsiębiorstwa, lecz pracownikami wydziałów terenowych organów administracji państwowej. Takie też stanowisko co do analogicznego postanowienia innego układu zbiorowego pracy zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7.V.1975 r. I PZP 3/75.Przytoczone wyżej założenia są zbieżne z poglądem wyrażonym przez Centralną Radę Związków Zawodowych w piśmie z dnia 24.VI.1975 r. (art. 63 k.p..), a także ze stanowiskiem zajętym przez przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL na rozprawie w Sądzie Najwyższym (art. 59 k.p.c.).Z tych przyczyn rewizja, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).