II UZP 10/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: W. Dębicka, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Długosz-Mostowicz, w sprawie z wniosku Stanisława P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o rentę inwalidy wojennego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w przypadku, gdy Komisja Weryfikacyjna właściwego Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację odmówiła weryfikacji i wydania zaświadczenia przewidzianego przepisem art. 1 ustawy z dnia 23 października 1975 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 186), Sąd jest władny na tle rozpoznania roszczenia o świadczenia przysługujące kombatantom ustalać, że odwołujący odpowiada kryterium przepisu art. 1 cytowanej ustawy?"powziął następującą uchwałę:Stwierdzenie przez właściwy Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, że zainteresowany nie spełnia warunków uprawniających do członkostwa tego Związku, nie podlega kontroli okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu o świadczenia przewidziane w ustawie z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186). Uzasadnienie faktyczneOkręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości (art. 66 § 1 ustawy o o.s.p. i u.s.), stwierdził, co następuje:Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. odmówił wnioskodawcy przyznania renty inwalidzkiej przewidzianej dla więźniów obozów koncentracyjnych, ponieważ nie był on więziony w takim obozie. Rada Nadzorcza Oddziału ZUS zatwierdziła tę decyzję i od niej wnioskodawca odwołał się do Sądu. W toku postępowania sądowego złożył on wniosek do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację o przyjęcie w poczet członków tej organizacji. Wojewódzka Komisja Weryfikacyjna odmówiła przyjęcia wnioskodawcy do ZBoWiD z powodu braku dowodów potwierdzających jego pobyt w obozie koncentracyjnym lub w więzieniu hitlerowskim.Odwołujący się oświadczył na rozprawie, że nie będzie wnosił odwołania od decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD. Wątpliwości Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powstały na tle wykładni art. 1 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34,. poz. 186) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra do Spraw Kombatantów z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie trybu ustalania uprawnień do świadczeń przysługujących kombatantom i więźniom obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 255).Uzasadnienie prawneW związku z tym Sąd Najwyższy wyjaśnia, co następuje:W myśl art. 1 wymienionej ustawy świadczenia w niej przewidziane przysługują między innymi więźniom obozów koncentracyjnych, w tym osobom prześladowanym w hitlerowskich więzieniach. Tryb ustalania uprawnień do świadczeń określonych w ustawie oraz dowody wymagane do uzyskania tych świadczeń zostały unormowane wyczerpująco na podstawie delegacji ustawowej (art. 11) przez upoważnionych do tego ministrów. Wymienione wyżej rozporządzenie stanowi w § 1 ust. 1, że uprawnienia do świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 23 października 1975 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 186) ustala się na podstawie zaświadczenia właściwego zarządu wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.W zaświadczeniu tym zarząd wojewódzki ZBoWiD, właściwy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń (§ 2 pkt 1 rozporządzenia), stwierdza, że kombatant lub więzień obozu koncentracyjnego jest członkiem zwyczajnym ZBoWiD lub spełnia warunki uprawniające do członkostwa tego Związku. Odmowa przyjęcia do ZBoWiD z tym uzasadnieniem, że wnioskodawca nie wykazał, aby przebywał w obozie koncentracyjnym lub w hitlerowskim więzieniu, jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, że wnioskodawca nie spełnia warunków uprawniających go do członkostwa tego Związku.Od decyzji wojewódzkiej komisji weryfikacyjnej zarządu wojewódzkiego ZBoWiD przysługuje odwołanie do Głównej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Głównego ZBoWiD.Okoliczności - o których mowa - nie mogą natomiast samodzielnie ustalać ani organy rentowe, ani okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W tym zakresie należy podzielić w pełni pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1977 r. sygn. II UZP 2/77, że zaświadczenie właściwego miejscowo zarządu wojewódzkiego ZBoWiD jest wyłącznym dowodem stwierdzającym uprawnienia do świadczeń przewidzianych w ustawie o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych.