III CRN 175/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Ignatowicz. Sędziowie SN: S. Dmowski, J. Krajewski (sprawozdawca). SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Krzysztofa G. i Krystyny G. o zniesienie współwłasności nieruchomości, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 22 marca 1976 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Lubelskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneJanina P. była właścicielką parceli budowlanej o powierzchni 9.207 m2 położonej przy ulicy Lipowej w T. Aktem notarialnym z dnia 11.V.1973 r. część tej działki o obszarze 573 m2 sprzedała Krzysztofowi i Krzystynie małżonkom G. We wniosku z dnia 1.IV.1975 r. nabywcy domagali się zniesienia współwłasności wymienionej nieruchomości.Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie przez przyznanie wnioskodawcom ich udziału w naturze. Za podstawę postanowienia przyjął opinię biegłego geodety, który oświadczył, że przedstawiony przez niego projekt podziału jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego osiedla zatwierdzonym przez kompetentny organ administracyjny i ogłoszonym w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 210 i 211 k.c., art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 18 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, a nadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według art. 18 ust. 4 powołanej ustawy na podział nieruchomości położonej w granicach miast i osiedli wymagane jest pozwolenie właściwych do spraw gospodarki terenowej i ochrony środowiska organów rad narodowych.Redakcja przepisu, a zwłaszcza brak jakichkolwiek odstępstw od wyrażonej w nim zasady, prowadzą do nie budzącego wątpliwości wniosku, iż obowiązek ten istnieje zawsze - niezależnie od trybu, w jakim dokonuje się podziału nieruchomości - odnosi się on zatem również do podziału dokonywanego w sądowym postępowaniu o zniesienie współwłasności.Ponieważ powołany przepis nie określa trybu uzyskania takiego pozwolenia, zastosowanie ma ogólna norma art. 620 k.p.c., stosownie do którego w sytuacji, gdy wymagane jest uprzednie zatwierdzenie planu podziału nieruchomości przez organ administracji państwowej, sąd powinien przesłać sporządzony przez biegłego plan projektowanego podziału temu organowi do zatwierdzenia.Wbrew temu obowiązkowi, Sąd Rejonowy poprzestał na zapewnieniu biegłego, iż sporządzony przez niego projekt jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Rewizja nadzwyczajna trafnie dopatruje się w tym uchybieniu rażącego naruszenia przytoczonych przepisów prawa. Sprawdzenie tej okoliczności nie może bowiem być przeprowadzone przy pomocy opinii biegłych. Przy podziale w naturze w ramach postępowania o zniesienie współwłasności biegli są powołani jedynie do określenia sposobu podziału (art. 619 § 24 k.p.c.).Dokonując zaś sprawdzenia zgodności projektu z planem zagospodarowania, biegły wkraczałby w kompetencje zastrzeżone organowi administracyjnemu, co z istoty rzeczy nie może być zaakceptowane. Stanowisko zajęte w zaskarżonym orzeczeniu pozostawałoby też w sprzeczności z celem ustawy, która wprowadza takie środki, aby tworzone nowe nieruchomości miejskie miały strukturę zgodną z planami zagospodarowania. Czuwanie nad realizacją tego celu ustawa powierza wyłącznie odpowiedniemu organowi administracyjnemu. Stąd pogwałcenie jej przepisów w tym zakresie narusza również interes Państwa.Rozważania powyższe prowadzą zatem do wniosku, że w świetle art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) sąd przed wydaniem postanowienia o zniesienie przez podział współwłasności nieruchomości położonej w granicach miasta ma obowiązek przedstawić projekt podziału właściwemu do spraw gospodarki terenowej i ochrony środowiska organowi administracyjnemu w celu uzyskania pozwolenia przewidzianego tym przepisem.Od wykonania tego obowiązku nie zwalnia sądu zapewnienie biegłego, że projekt podziału jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).