II CR 294/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: R. Czarnecki (sprawozdawca), Z. Marmaj.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bronisławy J. przeciwko: 1) Skarbowi Państwa - Urząd Wojewódzki w P., 2) Kazimierzowi K. o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 1976 r.oddalił rewizję, zasądził od powódki na rzecz każdego z pozwanych zwrot kosztów postępowania rewizyjnego po 1.000 zł.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu powódka odziedziczyła po mężu działkę z domem letniskowym. W dniu 10.IX.1966 r. przewodniczący rady narodowej podał komornikowi, że właściciel wspomnianego domu zmarł, spadkobiercy nie są znani, a dom jest wolny, wobec czego komornik, wykonując orzeczenie w stosunku do Kazimierza K., w dniu 22.X.1966 r. przekwaterował go do tego domu. Z kolei dopiero w dniu 5.VIII.1974 r. Kazimierz K. został wyeksmitowany z nieruchomości . Ze względu na poniesione w związku z powyższym straty oraz nie osiągnięte korzyści powódka domaga się od Skarbu Państwa i Kazimierza K. sumy 114.500 zł. Następnie powódka podała, że występuje w charakterze posiadacza, a dochodzi odszkodowania za uszkodzenie domu i ogrodu oraz za pozbawienie jej pożytków.Sąd Wojewódzki ustalił, że działka z domem letniskowym stanowiła własność matki męża powódki, a w wyniku działu spadku została ona przyznana dzieciom powódki, w sprawie więc powódka nie jest czynnie legitymowana. W konsekwencji powództwo ulega oddaleniu.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie kwestionuje stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do tego, że powódka nie była i nie jest właścicielem nieruchomości, oraz wniosku wypływającego z tego stanowiska.Z kolei co się tyczy posiadania, w szczególności roszczenia odszkodowawczego posiadacza przeciwko osobie trzeciej, to posiadacz znajduje się w innej sytuacji niż właściciel. Odmienność ta wynika stąd, że podczas gdy istnienie własności nie zależy od tego, czy właściciel włada swoją rzeczą, to istnienie posiadania uzależnione jest od faktycznego władania rzeczą. W wypadku więc zabrania rzeczy właścicielowi pozostaje on właścicielem, a w razie zabrania rzeczy posiadaczowi przestaje on być posiadaczem. Z powyższego wynika, że właściciel może ponieść szkodę także wtedy, kiedy nie włada rzeczą, natomiast posiadacz - tylko wtedy, kiedy jest jej posiadaczem. Przeto przesłanką roszczenia odszkodowawczego posiadacza jest istnienie posiadania. Stąd posiadaczowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze, jeżeli jest nadal posiadaczem - bądź dlatego, że posiadania nie utracił, bądź dlatego, że nastąpiło jego przywrócenie, takie bowiem posiadanie poczytuje się za nie przerwane (art. 345 k.c.). W szczególności przesłanką roszczenia odszkodowawczego posiadacza, dotyczącego okresu utraty posiadania, jest jego przywrócenie, mianowicie w wyniku odzyskania lub wytoczenia powództwa w terminie rocznym od chwili utraty posiadania (art. 344 § 2 k.c. i art. 345 k.c.).Kazimierz K. został wyeksmitowany z nieruchomości na podstawie wyroku zapadłego w sprawie petytoryjnej wszczętej w dniu 31.XII.1970 r. przez jedną z córek powódki. Zgodnie z tym powódka nawet nie twierdzi, żeby wystąpiła przeciwko Kazimierzowi K. z jakimkolwiek roszczeniem w ciągu roku od chwili utraty posiadania, tj. od dnia 22.X.1966 r. (art. 344 § 2). Gdy więc wobec nieprzywrócenia powódce posiadania, nie przysługuje jej roszczenie odszkodowawcze dotyczące okresu utraty posiadania, wyrok Sądu Wojewódzkiego w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, i to już bez potrzeby zajęcia stanowiska co do tego, czy przed przekwaterowaniem Kazimierza K. do domu letniskowego powódka była w istocie posiadaczem nieruchomości czy też tylko jej dzierżycielem.Rewizja powódki więc ulega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).