I PZ 45/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie: S. Perestaj (sprawozdawca), K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z odwołania Witolda C. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w O. o przywrócenie do pracy i odszkodowanie na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 23 maja 1975 r.1) uchylił zaskarżone postanowienie,2) odwołanie wnioskodawcy w części dotyczącej przywrócenia go na stanowisko ordynatora w Zespole Opieki Zdrowotnej w O. przekazał do rozpoznania Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego Stołecznego w Warszawie,3) w pozostałej części sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWitold C. złożył odwołanie do Powiatowej Komisji Odwoławczej do Spraw Pracy przy Naczelniku Miasta w O., w którym wnosił o przywrócenie go do pracy na stanowisko ordynatora szpitala w Zespole Opieki Zdrowotnej i przyznanie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.Powiatowa Komisja Odwoławcza na podstawie art. 263 kodeksu pracy przedstawiła sprawę do rozpoznania Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ze względu na występujące w sprawie wątpliwości prawne.Sąd Pracy przejął sprawę do rozpoznania i postanowieniem z dnia 23.V.1975 r. odrzucił odwołanie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, co następuje:Witold C. od 1969 r. pełnił funkcję ordynatora oddziału Szpitala w O., wchodzącego w skład Zespołu Opieki Zdrowotnej. Nawiązanie stosunku pracy nastąpiło z nim w drodze umowy o pracę. Decyzją Zespołu Opieki Zdrowotnej w O. z dnia 28.IV.1975 r. został on odwołany ze stanowiska ordynatora. Do wnioskodawcy mają zastosowanie - zdaniem Sądu - art. 69 i.in. kodeksu pracy, co uprawniało zakład do odwołania wnioskodawcy. Nawiązanie z nim stosunku pracy w drodze umowy o pracę nie zmienia faktu, że zajmował on stanowisko, na którym nawiązanie stosunku pracy następuje na podstawie powołania (§ 1 pkt 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie określenia stanowisk kierowniczych, na których zatrudnia się pracowników na podstawie powołania - Dz. U. Nr 45, poz. 268). Niedokonanie przez stronę pozwaną po dniu 1.I.1975 r. zmiany umowy o pracę na akt powołania nie może prowadzić do wniosku, iż do wnioskodawcy nie stosuje się przepisów kodeksu pracy. Jak bowiem wynika z zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 marca 1964 r. (Dz. Urz. MZiOS Nr 9, poz. 54), stanowiska ordynatorów były obsadzane w drodze powołania. Treść art. XIII § 1 przepisów wprowadzających kodeks pracy przemawia za stosowaniem kodeksu pracy do wnioskodawcy.W tym stanie wnioskodawca nie może dochodzić swych roszczeń przed organami powołanymi do rozpoznawania sporów ze stosunku pracy, gdyż dla tego rodzaju roszczeń droga ta jest niedopuszczalna. Na podstawie więc art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 300 kodeksu pracy Sąd odrzucił odwołanie.W zażaleniu na to postanowienie (błędnie nazwane "rewizją" - art. 394 § 1 k.p.c. w związku z art. 74 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych) wnioskodawca domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Pracy do rozpoznania.Skarżący zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, z którego wynika, że został przyjęty do pracy na podstawie umowy o pracę i wobec tego przysługują mu środki odwoławcze przewidziane w kodeksie pracy, skoro odwołanie to nastąpiło bez ważnej przyczyny.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z treści zażalenia wnioskodawcy wynika, że w istocie zarzuca on naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 69 i następnych kodeksu pracy w tej sprawie. Sąd Pracy bowiem ustalił, że stosunek pracy z wnioskodawcą został nawiązany w drodze umowy o pracę, a jednocześnie uznał, że nie wyklucza to stosowania do niego wymienionych przepisów kodeksu pracy, dotyczących nawiązania stosunku pracy w drodze powołania.Stanowisko Sądu Pracy w kwestii stosowania do wnioskodawcy art. 69 i następnych kodeksu pracy jest trafne z następujących względów:Z art. I i XIII § 1 przepisów wprowadzających kodeks pracy wynika, że kodeks pracy wszedł w życie z dniem 1.I.1975 r. oraz że do stosunków pracy nawiązanych przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy, a istniejących w tej dacie, stosuje się przepisy tego kodeksu. Z mocy wymienionych przepisów do pracowników zajmujących stanowiska kierownicze w rozumieniu art. 68 k.p. i wymienionego wyżej rozporządzenia wykonawczego, z którymi zawiązanie stosunku pracy następuje w drodze powołania, od dnia 1.I.1975 r. stosuje się przepisy art. 68-72 kodeksu pracy. Niezależnie bowiem od tego, w jaki sposób nawiązany został z danym pracownikiem stosunek pracy z woli ustawodawcy wyrażonej w art. XIII § 1 przep. wprow. k.p., stosunek ten z tym dniem uległ przekształceniu na stosunek pracy na podstawie powołania.Treść art. XIII § 1 przep. wprow. k.p. bowiem nie przewiduje żadnych wyjątków co do stosowania przepisów kodeksu pracy do stosunków pracy nawiązanych przed dniem 1.I.1975 r., a istniejących w dacie wejścia w życie kodeksu pracy.Jeśli więc pracownik zajmował stanowisko kierownicze, na którym od 1.I.1975 r. stosunek pracy może być nawiązany tylko w drodze powołania, to mają do niego zastosowanie powołane przepisy kodeksu pracy, bez potrzeby dokonywania zmiany zawartej z nim umowy na akt powołania lub innego odrębnego zawiadomienia go w tym względzie.Stosownie więc do art. 70 k.p. właściwy organ po dniu 1.I.1975 r. może odwołać ze stanowiska pracownika zajmującego stanowisko kierownicze, co jest zawsze połączone z wypowiedzeniem umowy o pracę lub rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia, w przypadkach gdy istnieją przyczyny wymienione w art. 52 lub 53 k.p.Odrębne unormowanie zagadnienia przekształcenia stosunków pracy pracowników mianowanych w niczym nie podważa przyjętej wykładni art. XIII § 1 przep. wprow. k.p. Takie odrębne unormowanie tego zagadnienia było konieczne ze względu na sytuację prawną zatrudnienia tych pracowników oraz niejednolite unormowanie kwestii przekształcenia tych stosunków pracy w zależności od stanowiska zajmowanego przez pracownika.W stosunku do wnioskodawcy istnieje dodatkowy argument uzasadniający taki tryb postępowania. Z opinii znajdującej się w jego aktach osobowych z dnia 28.VI.1973 r. wynika, że objął on stanowisko ordynatora w drodze postępowania konkursowego. Faktycznie więc wnioskodawca został powołany na stanowisko ordynatora stosownie do wyżej powołanego zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Jedynie dla celów organizacyjno-finansowych został mu wystawiony i doręczony druk umowy o pracę.Powołany Zespół więc miał wszelkie podstawy do zastosowania do wnioskodawcy przepisów kodeksu pracy o odwołaniu, jeśli uznał za celowe odwołanie go ze stanowiska ordynatora i rozwiązanie stosunku pracy.Nie można natomiast podzielić poglądu wyrażonego przez Sąd Pracy, że wnioskodawca nie może dochodzić żadnych roszczeń przed organami rozpoznającymi spory ze stosunku pracy. Stosownie bowiem do art. 69 k.p. do stosunku pracy na podstawie powołania stosuje się przepisy dotyczące umów o pracę na czas nieokreślony, z wyłączeniem przepisów dotyczących trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę oraz przepisów o rozpatrywaniu sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzenia i przywrócenia do pracy.Z przepisu tego wynika, że w stosunku do pracownika zajmującego stanowisko kierownicze, z którym stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania, zakład pracy nie ma obowiązku zachowania trybu konsultacji wynikającego z art. 38 k.p. oraz że pracownik ten nie może w drodze odwołania do organów rozpoznających spory ze stosunku pracy domagać się uznania odwołania ze stanowiska za bezskuteczne i przywrócenia go do pracy. Pracownik zajmujący stanowisko kierownicze może jednak dochodzić w tym trybie innych roszczeń, szczególnie wynagrodzenia lub odszkodowania, określonych w art. 49 oraz art. 56 k.p., w przypadku zastosowania przez zakład pracy niewłaściwego okresu wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia mimo braku podstaw.Wnioskodawca kwestionuje zachowanie przez pozwany zakład pracy terminu przewidzianego w art. 52 § 2 k.p. oraz istnienie przyczyn uzasadniających odwołanie go ze stanowiska ordynatora i rozwiązanie umowy o pracę ze skutkiem określonym w art. 70 § 3 k.p., co miałoby uzasadniać jego roszczenie o odszkodowanie.Sąd Pracy powinien był więc wyjaśnić, kiedy zakład pracy uzyskał wiadomość o okolicznościach świadczących o ciężkim naruszeniu przez wnioskodawcę obowiązków pracowniczych, uzasadniających odwołanie go ze stanowiska ordynatora połączone z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, oraz czy okoliczności te uzasadniały takie rozwiązanie umowy. Błędne jest więc odrzucenie przez Sąd Pracy odwołania wnioskodawcy. Zgodnie z art. 72 i 74 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu przed tymi sądami ma odpowiednie zastosowanie art. 463 k.p.c. Tym samym nie jest dopuszczalne odrzucenie odwołania w wypadku niedopuszczalności drogi sądowej (drogi rozpoznawania sporów ze stosunku pracy).Sąd Pracy powinien w każdym przypadku ustalić, jaki organ jest właściwy do rozpoznania sprawy, i przekazać ją temu organowi. Odrzucenie wniosku (odwołania) pracownika może nastąpić w zasadzie tylko z przyczyn wymienionych w art. 44 i 64 ustawy wyżej wymienionej.Podstawą prawną stosowania przepisów k.p.c. w postępowaniu przed sądem pracy są wymienione wyżej art. 72 i 74 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Błędnie więc Sąd powołał art. 300 k.p. dotyczący odpowiedniego stosowania przepisów k.c. jako podstawę zastosowania art. 199 k.p.c.Wyłączenie możliwości odwołania się pracownika od odwołania go ze stanowiska do organów rozpoznających spory ze stosunku pracy - w części dotyczącej uznania tego odwołania za bezskuteczne i żądania przywrócenia do pracy - nie oznacza, iż pracownik nie ma możliwości kwestionowania decyzji zakładu pracy w ogóle. Zgodnie z art. 2 i art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego pracownik może złożyć w tej mierze odwołanie do jednostki nadrzędnej. Dlatego w tej części odwołanie należało przekazać do rozpoznania - zgodnie z art. 51 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych - Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego Stołecznego w Warszawie, gdyż teren byłego powiatu i miasta O. wchodzi w skład województwa stołecznego.