VI KZP 57/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego: prof. dr hab. J. Bafia. Prezesi SN: F. Wróblewski płk B. Dzięcioł. Sędziowie SN: ppłk C. Bakalarski, dr B. Bartosik (sędzia SW del. do SN), dr J. Bratoszewski, M. Budzianowski, J. Cieślak, płk J. Drohomirecki, płk A. Furtak, J. Gaj (sędzia SW del. do SN), płk J. Gawrysiak, ppłk J. Górski, K. Grzebuła, A. Hapon, L. Jax, S. Kaciczak, dr A. Kafarski, F. Karolus, płk A. Kaszycki, I. Kazimierczak, H. Kempisty (sprawozdawca), ppłk H. Kmieciak, W. Komorniczak, S. Kotowski, Z. Krauze (sędzia SW del. do SN), T. Krokosz, R. Kryże, Z. Kubec, płk C. Lipski, dr T. Majewski, J. Mikos, dr K. Mioduski, S. Mirski, R. Młynkiewicz, płk S. Mendyka, ppłk W. Morawski, Z. Neumann, ppłk E. Olczak, M. Paluch, dr S. Pawela, J. Polony, płk A. Porzecki, J. Pustelnik, A. Pyszkowski, W. Sikorski, R. Staszkiewicz, W. Sutkowski, M. Szabela, J. Szamrej, płk S. Wojtczak, W. Żebrowski, J. Żurawski, A. Żylewicz.Protokolant - sędzia SW A. Dembicka, członek Biura Orzecznictwa SN, z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego PRL K. Kukawki.SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 1972 r. przedstawionego w trybie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i przekazanego pod rozpoznanie połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego następującego zagadnienia prawnego:"Czy w świetle art. 471 k.p.k. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów właściwy jest do rozpoznania rewizji nadzwyczajnej w całości, jeśli rewizja ta co do niektórych osób lub niektórych czynów wniesiona została od orzeczenia Sądu Najwyższego, a co do innych osób lub innych czynów - od orzeczenia sądu wojewódzkiego, które w tej części uprawomocniło się w pierwszej instancji?"na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54; zm.: Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 166) i po wysłuchaniu wniosku Zastępcy Prokuratora Generalnego PRLuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepisy art. 23 i art. 24 § 1 i 2 k.p.k. przewidują odstępstwo od zasad właściwości rzeczowej i miejscowej ze względu na tzw. łączność spraw. Łączność ta uzasadnia szczególną właściwość (forum connexitatis).Celem tej łączności jest przede wszystkim zapewnienie sądowi właściwemu ex connexitate causarum warunków prawidłowego wyrokowania, wynikających z faktu objęcia jednym (łącznym) postępowaniem działalności przestępnej kilku osób (sprawców, podżegaczy, pomocników itp.) lub też większej liczby przestępstw zarzuconych jednemu oskarżonemu. Za łącznością w takim rozumieniu przemawia również wzgląd na właściwie pojmowaną ekonomię procesową, wynikającą z faktu łącznego rozpoznawania spraw związanych ściśle ze sobą pod względem podmiotowym lub przedmiotowym.Z tych względów uchylenie łączności wymaga w postępowaniu jurysdykcyjnym postanowienia sądu (arg. z art. 24 § 3 k.p.k.), jeśli oczywiście nie nastąpiło to w drodze faktu (np. przez wcześniejsze, nie znane sądowi, rozpoznanie jednej ze spraw podlegających łączności).2. Zasady łącznego rozpoznawania spraw, określone w art. 23 i 24 § 1 i 2 k.p.k., obowiązują nie tylko sąd pierwszej instancji, ale także sąd rewizyjny. W konsekwencji tego obowiązują one również w postępowaniu w trybie rewizji nadzwyczajnej.3. Zasady łącznego rozpoznawania określonych ściśle spraw, wprowadzając odstępstwo od zasad właściwości rzeczowej i miejscowej, z natury rzeczy przełamują obowiązywanie ogólnych reguł odnoszących się do składów orzekających. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że w wypadku przewidzianym w art. 23 § 1 k.p.k. (gdy łączność dotyczy spraw podlegających rozpoznaniu np. w trybie uproszczonym i w trybie zwyczajnym) należytą obsadę sądu dla łącznego rozpoznawania stanowić będzie skład wyznaczony na podstawie art. 19 § 1 k.p.k., a w wypadku przewidzianym w art. 23 § 2 k.p.k. (gdy sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu) - odpowiedni skład sądu wyższego rzędu. W postępowaniu rewizyjnym w razie łącznego rozpoznawania spraw należytą obsadę stanowić będzie zawsze skład odpowiadający rozpoznawaniu tej ze spraw połączonych, która wymaga składu "najszerszego". W postępowaniu w trybie rewizji nadzwyczajnej, gdy rewizja nadzwyczajna zaskarżyła w tej samej sprawie jednocześnie wyrok Sądu Najwyższego oraz wyrok sądu niższej instancji, należytą obsadę sądu stanowić będzie skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego.4. Nie zmienia niczego w tym względzie okoliczność, że w trybie rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawy prawomocnie już zakończone. Z chwilą bowiem wniesienia rewizji nadzwyczajnej od różnych wyroków, nawet jeśli uprawomocniły się one w różnych sądach, wszczyna się postępowanie sądowe (nadzwyczajnorewizyjne), a w związku z tym powstaje możliwość stosowania w całej rozciągłości zasad o łączności rozpoznawania, zwłaszcza gdy w postępowaniu przed uprawomocnieniem się zaskarżonych wyroków miało już miejsce łączne rozpoznanie wszystkich spraw.Przewidziane zaś w art. 23 i 24 § 2 k.p.k. rozpoznawanie łączne spraw, jeżeli rewizja nadzwyczajna w tej samej sprawie skarży jednocześnie wyrok niższej instancji oraz wyrok Sądu Najwyższego, oznacza w postępowaniu przed Sądem Najwyższym rozpoznawanie łączne wszystkich spraw objętych zaskarżonymi wyrokami przez powiększony skład Sądu Najwyższego. W takiej sytuacji skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (art. 27 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym oraz art. 471 k.p.k.) spełnia rolę składu sądu "wyższego rzędu" w stosunku do składu trzech sędziów tego Sądu.