III KR 213/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN I. Kazimierczak.Sędziowie SN: dr T. Majewski, J. Matysiak (sprawozdawca).Protokolant: J. Fukiet.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 1971 r. sprawy Piotra G. oskarżonego z art. 208, 210 k.k. oraz art. 257 § 1 k.k. z 1932 r., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 11 lipca 1970 r., sygn. IV K 30/70:1)przyjmując, że os. G. dopuścił się wraz z Marianem W. usiłowania przypisanego mu pod punktem 4 wyroku czynu - z tą zmianą zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,2)zasądza od osk. G. na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego oraz opłatę sądową za obie instancje w kwocie 3.900 zł, a ponadto kwotę 1.000 zł na rzecz Zespołu Adwokackiego w W. tytułem obrony przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneOskarżony Piotr G. stanął przed Sądem Wojewódzkim w Szczecinie pod zarzutem, że:I. nocą z 27 na 28 lipca 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Marianem W., dokonał włamania do bufetu na stacji PKP. W. należącego do Rejonowych Zakładów Gastronomicznych w S. w ten sposób, że po wybiciu szyby i przepiłowaniu zamknięcia krat, dostał się do wnętrza, skąd zabrał w celu przywłaszczenia różne artykuły spożywcze wartości 2.358 zł 70 gr,to jest o czyn z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);II. w tym samym czasie i miejscu, współdziałając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży pieniędzy z Kasy towarowej PKP W., po otwarciu wytrychem drzwi, usiłował wyważyć dalsze drzwi, lecz nie mogąc tego uczynić, odstąpił od kradzieży,to jest o przestępstwo z art. 23 k.k. w związku z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.;III. nocą z 2 na 3 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży pieniędzy z restauracji "S." należącej do Rejonowych Zakładów Gastronomicznych, użył przemocy w stosunku do stróża tejże restauracji w ten sposób, że ubezpieczał W., który w celu doprowadzenia stróża Anieli R. do stanu nieprzytomności, uderzył ją w głowę, powodując u niej obrażenia głowy, lecz zamierzonego celu nie osiągnął, gdyż spłoszeni krzykiem tejże R. zbiegli,to jest o przestępstwo z art. 3 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);IV. nocą z 4 na 5 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży w prywatnym barze "S." weszli tam przez okno, skąd zabrali w celu przywłaszczenia różne artykuły spożywcze, radio tranzystorowe produkcji japońskiej marki FM/AM "S." z futerałem ogólnej wartości 7.485 zł na szkodę Walerii S.,to jest o występek z art. 257 § 1 k.k. z 1932 r.;V. nocą z 6 na 7 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z tymże samym Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży pieniędzy w Bazie Materiałowej nr (...) S. Centrali Materiałów Budowlanych po wejściu przez okno, wyważeniu drzwi i włamaniu się do biurek, dokonał kradzieży znaczków pocztowych na kwotę 20 zł 15 gr, dwóch długopisów wartości 100 zł, trzech wiecznych piór, 4 kluczyków do biurka i dwóch zamków patentowych, trzech pieczątek ogólnej wartości około 150 zł,to jest o przestępstwo z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);VI. nocą z 7 na 8 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży pieniędzy w S. Przedsiębiorstwie Budownictwa Miejskiego, wszedł przez okno i po wyważeniu drzwi oraz wyłamaniu szuflad zabrał w celu przywłaszczenia pieczątkę o treści "Naczelny Inżynier inż. Janusz K.", przykrywkę z miesiącami kalendarza biurowego w plastykowej oprawie, 8 długopisów, aparat radiowy marki "S." o ogólnej wartości 2.260 zł,to jest o czyn z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);VII. nocą z 8 na 9 sierpnia 1969 r. w S., działając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania włamania i kradzieży pieniędzy w barze "U." Rejonowych Zakładów Gastronomicznych po otwarciu drzwi wszedł do wnętrza, skąd z kasy zabrał pieniądze oraz różne artykuły spożywcze wartości ogólnej 12.765 zł,to jest o przestępstwo z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);VIII. nocą z 8 na 9 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z Marianem W., przez wyjęcie zamków, wyważenie drzwi i szuflad biurek przy pomocy kluczy, noża, rury i taboretów dokonał włamania do Powiatowego Przedsiębiorstwa Robót Budowlanych, skąd zabrał w celu przywłaszczenia pieczątkę, gotówkę i różne artykuły biurowe ogólnej wartości 516 zł,to jest o czyn z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);IX. nocą z 18 na 19 lipca 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Edwardem G. i Marianem W., dokonał włamania do sklepu nr (...) Miejskiego Handlu Detalicznego w ten sposób, że po wyważeniu drzwi łomem wszedł do sklepu, skąd zabrał różne artykuły spożywcze oraz napoje alkoholowe ogólnej wartości 4.002 zł 15 gr,to jest o czyn z art. 2 § 2 lit. "b" ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 11 lipca 1970 r. uznał go:1)za winnego popełnienia czynów opisanych w punkcie I, V, VI, VII, VIII i IX i z mocy art. 2 § 1 k.k. zakwalifikował je z art. 208 k.k. i na podstawie tego przepisu w związku z art. 36 § 3 k.k. i 40 § 2 k.k. skazał:a)za czyn opisany w punkcie I, V, VIII i IX na karę po roku pozbawienia wolności, po 1.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych po dwa lata,b)za czyn opisany w punkcie VI na 1 rok i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności 1.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na dwa lata,c)za czyn opisany pod punktem VII na dwa lata pozbawienia wolności, 1.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na dwa lata;2)oskarżonego G. uznał za winnego dokonania przestępstwa opisanego pod punktem II, na podstawie art. 2 § 1 k.k. przestępstwo to zakwalifikował z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 208 k.k. i z mocy tych przepisów oraz art. 36 § 3 k.k. i 40 § 2 k.k. skazał go na rok pozbawienia wolności, 1.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres lat dwóch;3)oskarżonego G. uznał za winnego popełnienia występku opisanego w punkcie IV, za który na podstawie art. 257 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 42 § 2 tegoż kodeksu wymierzył mu 8 (osiem) miesięcy pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny;4)nadto osk. G. uznał winnym tego, że nocą z 2 na 3 sierpnia 1969 r. w S., współdziałając z nieletnim Marianem W., w zamiarze dokonania kradzieży pieniędzy i towarów z restauracji "S." należącej do Rejonowych Zakładów Gastronomicznych, wziął udział w napadzie na stróża tej restauracji Anielę R., co miało taki przebieg, że oskarżony, chcąc zmusić stróża do opuszczenia magazynu, stanął na ulicy i zaczął drażnić psa, a W. wszedł na teren obiektu, zaczaił się pod drzwiami magazynu i kiedy R. wyszła W. w celu pozbawienia jej przytomności uderzył ją w głowę niebezpiecznym narzędziem w postaci kija, lecz zamierzonego celu nie osiągnęli, gdyż pierwszy cios nie był silny, siłą drugiego ciosu napadnięta osłabła, zasłaniając głowę rękoma oraz zaczęła wzywać pomocy, co zmusiło sprawców do ucieczki, to jest popełnienia zbrodni z art. 210 § 2 k.k., za którą z mocy tego przepisu oraz art. 36 § 3 k.k. i 40 § 1 pkt 3 k.p.k. skazał oskarżonego G. na trzy lata pozbawienia wolności, 1.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres lat dwóch;5)na zasadzie art. 66, 70 § 1 i 71 § 2 k.k. wymierzył oskarżonemu za zbiegające się przestępstwa karę łączną 6 (sześć) lat pozbawienia wolności, 3.000 zł grzywny z zamianą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na 60 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na 3 lata;6)z mocy art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył mu okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania, przyjmując za jego początek 11 sierpnia 1969 r.;7)z mocy art. 363 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonego Piotra G. na rzecz:a)Rejonowych Zakładów Gastronomicznych w S. kwoty 2.358,70 gr z 8% od dnia 28 lipca 1969 r. oraz 12.765 zł z 8% od dnia 9 sierpnia 1969 r.,b)S. Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego kwotę 2.260 zł z 8% od dnia 8 sierpnia 1969 r.;8)na podstawie art. 362 § 2, art. 559 i 560 k.p.k. zasądził od pozwanego Piotra G. na rzecz:a)Powiatowego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego w S. kwotę 446 zł 40 gr z 8% od dnia 9 sierpnia 1969 r. oraz 100 zł tytułem kosztów procesu,b)Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Przemysłowo-Spożywczymi w S. kwotę 4.002 zł 15 gr z 8% od dnia 19 lipca 1969 r. oraz 190 zł tytułem kosztów procesu;9)w oparciu o przepis art. 547 § 1, art. 553 i 562 k.p.k. oraz art. 9 i 10 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych, zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 2/3 kosztów postępowania w sprawie oraz 2.200 zł tytułem opłaty sądowej od kary pozbawienia wolności i grzywny oraz od zasądzonego odszkodowania pieniężnego.Powyższy wyrok zaskarżył oskarżony, zarzucając:1)obrazę przepisów postępowania - art. 31 § 1 i 32 § 1 i 2 oraz art. 372 § 2 k.p.k.,a)wobec orzekania przez sędziów P. i M., chociaż ci występując uprzednio w Sądzie rewizyjnym wynieśli stamtąd pewne nastawienie i złożyli wnioski o ich wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu niniejszej sprawy, gdy z podobnym wnioskiem wystąpił też obrońca,b)wobec braku uzasadnienia wymierzenia surowszej kary za czyny VI i VII niż za czyny I i IX aktu oskarżenia;2)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego czynu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia, a to wskutek oparcia się na zeznaniach św. W., zainteresowanego w sprawie i wyjaśnieniach oskarżonego, choć z tychże wyjaśnień wynikało odstąpienie oskarżonego od udziału w napadzie, gdy zeznania św. B. świadczą, iż oskarżony nie stał pod ogrodzeniem i tym samym przeczą udziałowi w napadzie;3)rażącą niewspółmierność kary łącznej.W konkluzji rewizja osk. Piotra G. wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego z zarzutu III aktu oskarżenia, złagodzenie kary wymierzonej za czyny VI i VII aktu oskarżenia i kary łącznej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja osk. G. nie jest zasadna.Zarzut dopuszczenia się przez Sąd I instancji obrazy art. 31 § 1 i 32 § 1 i 2 k.p.k. podniesiony w rewizji jest chybiony.Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu, jeśli pomiędzy nim a stroną zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności tego sędziego.W przedmiotowym wypadku sędziowie Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie Jan P. i Alfred M., występując w instancji rewizyjnej, rozpoznawali rewizje prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Stargardzie z dnia 26 listopada 1969 r.Wobec przyjęcia przez Sąd rewizyjny hipotezy, iż w czynie zarzuconym oskarżonemu, opisanym w punkcie III aktu oskarżenia mieszczą się cechy zbrodni z art. 3 § 2 ustawy z 18 czerwca 1959 r., poz. 228, Sąd rewizyjny przy udziale tych sędziów uchylił wyrok Sądu Powiatowego w Stargardzie i sprawę przekazał do rozpoznania właściwemu rzeczowo Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie.Z kolei ci sędziowie zostali wyznaczeni do rozpoznania omawianej sprawy w I instancji.Wymienieni sędziowie złożyli wnioski o ich wyłączenie wyrażając pogląd, iż w tych warunkach mogła powstać wątpliwość co do ich bezstronności.Sąd Wojewódzki w Szczecinie, rozpoznając powyższe wnioski w trybie art. 32 § 4 k.p.k. uznał, iż w przedmiotowym wypadku podstawy do wyłączenia istniałyby jedynie wtedy, gdyby z wyroku wynikało, że Sąd ten był nieobiektywny lub stronniczy, tj. kierujący się uprzedzeniami, sympatiami lub własnym interesem. Te zaś elementy w sprawie nie zachodzą. Powyższe stanowisko Sądu Wojewódzkiego uznać należy za słuszne. Nie może go poza tym pozbawić trafności fakt, że sędziowie P. i M. wypowiedzieli się w przedmiocie kwalifikacji prawnej w sposób odmienny od Sądu Powiatowego. Fakt ten bowiem z jednej strony stanowił jedynie hipotezę tych sędziów, a z drugiej strony, nie przesądzając w niczym winy oskarżonego wskazywał jedynie na okoliczności, uzasadniające rozpoznanie sprawy w I instancji przez Sąd Wojewódzki.W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak w przedmiotowym wypadku przesłanek mogących uzasadnić tezę o istnieniu między sędziami P. i M. a oskarżonym stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności.Bezzasadny jest również zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku odnośnie do zarzutu opisanego pod punktem III aktu oskarżenia, a punktem 4 wyroku.W postępowaniu przygotowawczym oskarżony przyznał, że omawiał wespół z W. dokonanie włamania do restauracji "S." i razem z tymże chodził na rozpoznanie terenu. Następnego dnia wraz z W. ponownie udał się w kierunku tej restauracji i uzgodnił z tymże, iż nie będzie wchodził do środka, temuż W. pozostawiając główną rolę w napadzie.Oskarżony przed sądem podał, iż znał lokal restauracji "S." i miał tam znajomą kelnerkę. W. omawiał z nim włamanie do tego lokalu, mając na uwadze wskazówki oskarżonego i gdy w nocy udali się razem w kierunku "S.", oskarżony posiadał worek "żeby w razie potrzeby do niego zabrać towary...". Wiedział on przy tym, że W. zamierza ogłuszyć kijem dozorcę.Już w świetle jedynie tych wyjaśnień wyraźnie rysuje się wina oskarżonego. Gdy się przy tym uwzględni wyjaśnienia W., z których m.in. wynika, że oskarżony był inicjatorem napadu i według podziału ról, świadczą, iż drażniąc psy wywabił dozorczynię, ubezpieczał działanie W., a po obezwładnieniu przez tego dozorczyni miał dokonać włamania - to wina oskarżonego tak jak ją ustalił Sąd Wojewódzki, nie może budzić wątpliwości.W tym przekonaniu umacniają jeszcze zeznania napadniętej św. R., bo świadczą, że oskarżony był w pobliżu i wpływał na świadka, żeby nie krzyczała i nie wzywała ratunku i milicji.Dodać należy, że oskarżony, zasłaniając się niepamięcią, nie zaprzeczył przed Sądem, że był inicjatorem omawianego tu napadu.Skoro jednak oskarżonemu nie udało się zrealizować w pełni swego zamiaru i działanie jego nosiło postać usiłowania, należało przyjąć, że oskarżony G. dopuścił się usiłowania przypisanego mu pod punktem 4 wyroku czynu.Wymierzając karę, Sąd Wojewódzki przytoczył okoliczności obciążające i łagodzące, jakie miał na względzie, trudno zatem dopatrzyć się w konkretnym wypadku obrazy art. 372 § 2 k.p.k. Sąd Wojewódzki wymierzył karę za poszczególne czyny w granicach ustawowego minimum, czy też niewiele odbiegającą bądź zdecydowanie grawitującą do dolnej granicy sankcji, a w wypadku czynu opisanego pod pkt III nawet poniżej tej granicy. Błędu tego z powodu braku rewizji prokuratora Sąd Najwyższy naprawić nie mógł. Nie budzi zastrzeżeń zróżnicowanie w karze czynów opisanych pod pkt I i IX oraz opisanych pod pkt VI i VII, skoro się uwzględni wysokość szkody wyrządzonej czynem opisanym pod pkt VII, tak znacznie odbiegającej od pozostałych i fakt zniszczeń i dewastacji wyrządzonej czynem opisanym w punkcie VI aktu oskarżenia.Kara łączna oparta jest w dużej mierze na zasadzie absorpcji kar i nie może być uznana za rażąco surową przy uwzględnieniu okoliczności powołanych w wyroku.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania i opłacie sądowej zgodnie z przepisami ustawy.