VI KZP 52/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (współsprawozdawca). Sedziowie: dr J. Bratoszewski, M. Budzianowski (sprawozdawca), dr T. Majewski, R. Młynkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Reginy R. i innych, oskarżonych z art. 201 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 2 k.p.k. przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym postanowienia z dnia 7 lipca 1972 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy obywatel polski, który na terytorium Niemieckiej Republiki Demokratycznej zagarnia mienie jednostki gospodarki uspołecznionej tego państwa, ponosi odpowiedzialność karną według przepisów kodeksu karnego z 1969 r. jak za zagarnięcie mienia społecznego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKodeks karny z 1969 r., regulując odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione za granicą, utrzymał między innymi obowiązującą już poprzednio zasadę podmiotową, nakazując w art. 113 k.k. stosować polską ustawę karną do obywateli polskich, którzy popełnili przestępstwo za granicą. Kodeks ten nie czyni przy tym żadnych ograniczeń co do charakteru czy rodzaju popełnionych przestępstw, co więcej - realizując konsekwentnie zasadę podmiotową przewiduje odpowiedzialność obywatela polskiego także wówczas, gdy popełniony przez niego za granicą czyn nie stanowi przestępstwa w miejscu jego popełnienia, przy czym ściganie o ten czyn następuje dopiero na zarządzenie Prokuratora Generalnego PRL. Tak więc każdy w zasadzie czyn stanowiący według polskiej ustawy karnej przestępstwo, gdziekolwiek zostałby popełniony przez obywatela polskiego, rodzi taką samą odpowiedzialność karną na podstawie przepisów polskiej ustawy karnej, jak gdyby popełniony został w Polsce. Jest to wyrazem stanowiska ustawodawcy, że od obywatela polskiego można i należy wymagać, by stosował się do nakazów polskiej ustawy karnej także wtedy, gdy przebywa za granicą.Z powyższego wypływają określone konsekwencje karnoprawne w zakresie zarówno oceny prawnej czynu przestępnego, jak i wymiaru kary.Jeżeli bowiem do popełnionego przez obywatela polskiego za granicą przestępstwa stosuje się polską ustawę karną, to przepisy tejże ustawy, a nie przepisy obowiązujące w miejscu popełnienia przestępstwa, decydują o charakterze czynu, o kwalifikacji prawnej tego czynu, one też określają rodzaj kary i jej wymiar.Odmienne uregulowanie ustawodawstwa obowiązującego w miejscu popełnienia przestępstwa nie ma żadnego znaczenia w razie stosowania ustawy polskiej, skoro - jak to wyżej zaznaczono - nawet brak znamion przestępstwa według przepisów obowiązujących za granicą nie stoi na przeszkodzie pociągnięciu obywatela polskiego do odpowiedzialności karnej na podstawie polskiej ustawy karnej.W konsekwencji przyjąć należy, że skoro wyrażona w art. 113 k.k. zasada podmiotowa przewiduje pełną odpowiedzialność karną obywatela polskiego na podstawie polskiej ustawy karnej za przestępstwa popełnione za granicą, to nie ma żadnych uzasadnionych podstaw do tego, by w razie stosowania tejże ustawy polskiej wyeliminowane być miały przepisy dotyczące mienia społecznego w wypadku, gdy przedmiotem zamachu jest mienie jednostki gospodarki uspołecznionej, stanowiące według ustawodawstwa obowiązującego w miejscu popełnienia przestępstwa mienie społeczne.Takie właśnie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w sprawie II K 1028/59, kwestionując przyjętą przez sąd pierwszej instancji kwalifikację prawną (z art. 257 § 1 k.k. z 1932 r.) kradzieży drzewa z lasu państwowego na terenie ZSRR.Wbrew odmiennym poglądom przepis art. 129 k.k. - rozciągający odpowiedzialność karną za określone w art. 123-128 k.k. czyny popełnione na szkodę państwa sprzymierzonego - przedstawionego wyżej stanowiska nie podważa. Osobne uregulowanie odpowiedzialności w tym zakresie było konieczne ze względu na ściśle określone dobro chronione przez te przepisy, przewidujące odpowiedzialność karną wyłącznie za działanie skierowane przeciwko interesom Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Bez szczególnego przepisu odpowiedzialność na podstawie przepisów polskiej ustawy karnej za czyny skierowane przeciwko interesom państwa sprzymierzonego byłaby wyłączona i to bez względu na obywatelstwo sprawcy, jak też miejsce popełnienia czynu, a więc także za czyny popełnione na terytorium Państwa Polskiego, co do których oczywiście art. 113 k.k. nie miałby zastosowania. W świetle powyższego przepis art. 129 k.k. potwierdza jedynie tezę o nieograniczonym w zasadzie stosowaniu przepisów polskiej ustawy karnej do obywatela polskiego za przestępstwa popełnione przez niego za granicą, w tym także przepisów dotyczących mienia społecznego. Za stosowaniem tych ostatnich przemawia również wzgląd na wspólnotę interesów państw, w których własność społeczna stanowi podstawę socjalistycznego budownictwa.