II PR 29/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: Z. Stypułkowska, J. Wasilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mariana K. przeciwko Skarbowi Państwa - Areszt Śledczy w W. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 31 października 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Ministerstwu Sprawiedliwości.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 28.956 zł z tytułu jednorazowego odszkodowania przewidzianego w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 69, poz. 436). Powód twierdził, że był zatrudniony w Więzieniu Karno-Śledczym w W. jako oddziałowy od dnia 16 września 1958 r. do dnia 31 grudnia 1969 r. Dnia 1 lutego 1969 r. powód został zaliczony do III grupy inwalidów z powodu choroby pozostającej w związku ze służbą w więziennictwie, a od dnia 28 czerwca 1972 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przyznało powodowi rentę inwalidzką II grupy.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ponieważ doszedł do wniosku, iż powód w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu nie może być uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, skoro w dacie rozwiązania stosunku służbowego został zaliczony do III grupy inwalidów. Okoliczność, że po upływie ponad trzech lat od ustania stosunku służbowego powód został zakwalifikowany do II grupy inwalidów, nie ma znaczenia dla oceny zasadności dochodzonego roszczenia.W rewizji powód twierdzi, że bez względu na to, w jakiej dacie stwierdzone zostało jego inwalidztwo II grupy w związku ze służbą, przysługuje mu jednorazowe odszkodowanie, i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie dochodzonej kwoty.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, niezależnie od granic i wniosków rewizyjnych, na podstawie art. 381 § 1 k.p.c. zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się do podniesionego przez pozwany Skarb Państwa zarzutu niedopuszczalności drogi sądowej i orzekł merytorycznie o żądaniu powoda.Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o służbie więziennej stosunek służbowy funkcjonariuszy tej służby powstaje przez mianowanie. Wprawdzie powód został przyjęty do służby więziennej przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy, jednakże z mocy art. 62 ust. 1 cyt. ustawy ma ona zastosowanie do oceny uprawnień powoda wynikających z łączącego strony stosunku służbowego, który ma charakter administracyjno-prawny.Administracyjnoprawny charakter stosunku służbowego funkcjonariuszy służby więziennej wyłącza dopuszczalność drogi sądowej w sprawach o wszelkie roszczenia wynikające z tego stosunku, a przysługujące na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 69, poz. 436), w tym także o wypłatę jednorazowego odszkodowania przewidzianego w art. 36 ust. 1 cyt. ustawy.Dochodzone bowiem w sprawie roszczenie, którego podstawę prawną normuje ustawa o stosunku służbowym funkcjonariuszy więziennictwa, nie ma charakteru cywilnego. Przewidziane w art. 36 ust. 1 ustawy o służbie więziennej jednorazowe odszkodowanie jest świadczeniem przysługującym funkcjonariuszowi służby więziennej w ramach jego uprawnień wynikających ze stosunku służbowego.Według art. 2 k.p.c. sądy powszechne powołane są do rozpoznawania spraw cywilnych, o ile sprawy te nie należą do właściwości innych sądów lub organów. Sprawa nie mająca charakteru sprawy cywilnej nie podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Z tej przyczyny niedopuszczalna jest droga sądowa dla roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie.Powód wywodzi swe roszczenie ze stosunku pracy W myśl art. 463 § 1 k.p.c. w sprawach o roszczenia pracowników sąd nie może odrzucić pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, lecz przekazuje sprawę właściwemu organowi.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na postawie art. 388 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok wobec stwierdzenia nieważności postępowania (art. 369 pkt 1 k.p.c.) i stosownie do treści art. 463 § 1 k.p.c. przekazał sprawę Ministerstwu Sprawiedliwości, jako organowi właściwemu do jej rozpoznania.Wobec stwierdzenia niedopuszczalności drogi sądowej dla rozpoznania sprawy bezprzedmiotowe stało się rozważanie zarzutów rewizyjnych.